استان کرمان 7 درصد ذخایر معدنی کشور و مجموعه‌ای غنی از ذخایر 32 ماده معدنی را در خود جای داده که می‌تواند عاملی موثر در رونق اقتصاد غیرنفتی کشور باشد اما تعطیلی طولانی‌مدت برخی از این معادن از جمله مشکلات این بخش محسوب می‌شود و طی ماه‌های اخیر فعالیت‌هایی برای واگذاری این معادن به بخش خصوصی در حال انجام است.
به گزارش مهر، استان کرمان به بهشت معادن کشور شهرت یافته است. حجم بالای معادن مختلف و خلوص این معادن کرمان را در زمینه ذخیره‌گاه‌های معدنی در کشور سرآمد کرده که بهره‌برداری و اکتشاف این معادن می‌تواند گام مهمی در راستای توسعه صادرات غیرنفتی در کشور محسوب شود.
به گفته محمود سلطان‌زاده، رئیس اداره صنعت، معدن و تجارت استان کرمان، فعال‌سازی صنایع وابسته به این معادن نیز گامی بلند در راستای ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی در پهناورترین استان کشور است. هم‌اکنون نیز 4 مجتمع سنگ آهن گل‌گهر سیرجان، سنگ آهن جلال‌آباد، شرکت زغالسنگ و شرکت مس سرچشمه در کرمان فعال هستند اما با توجه به داشته‌های معدنی استان کرمان امکان توسعه صنایع وابسته به معادن کرمان همچنان وجود دارد و عدم توسعه صنعتی موجب تداوم خام‌فروشی مواد معدنی در استان کرمان می‌شود.
21 هزار شاغل در معادن کرمان
همچنین تاکنون 32 ماده معدنی در استان کرمان کشف شده و استاندار کرمان وعده داده است که با اجرای اکتشافات جدید معدنی در استان کرمان بزودی عنصر دیگر معدنی در کرمان کشف خواهد شد. سالانه از معادن استان کرمان 40 میلیون تن انواع مواد معدنی برداشت می‌شود و در این بخش معادن کرمان 21 هزار نفر به کار مشغول هستند. استفاده از پتانسیل‌های اقتصادی گسترده معادن استان کرمان در حالی می‌تواند کشور را از مسیر اقتصاد نفتی دور کند که در صورت جلوگیری از خام‌فروشی اقتصاد بومی استان کرمان نیز فعال خواهد شد و بخش قابل توجهی از جوانان بیکار استان کرمان نیز مشغول به کار می‌شوند.
این مساله را محمدرضا پورابراهیمی پیش از این در گفت‌وگو با مهر مطرح کرده و گفته بود: از سوی دیگر با توجه به کمبود آب در استان کرمان تغییر مسیر اقتصادی استان کرمان از کشاورزی‌محور به سمت محور صنعت و معدن ضمن افزایش بهره‌وری می‌تواند در صرفه‌جویی در ذخایر آبی نیز موثر باشد. در کرمان 95 درصد از آب موجود به کشاورزی اختصاص می‌یابد که 70 درصد آن هدر می‌رود اما تنها 3 درصد آب به بخش معدن اختصاص می‌یابد که همین تخصیص نیز گاها با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو است.
واگذاری معادن غیرفعال در قالب مزایده
با توجه به شرایط موجود در استان توسعه بخش معدن و صنعت در کرمان با توجه به رعایت نکات زیست محیطی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و می‌تواند راه نجاتی برای رکود اقتصادی باشد اما طبق آماری که از سوی استاندار کرمان ارائه می‌شود در بهشت معادن کشور 3 هزار معدن بلاتکلیف و تعطیل وجود دارد که پیش از این به بخش خصوصی واگذار شده‌اند اما پس از گذشت سال‌ها هنوز فعال نشده‌اند.
طی سال جاری استاندار کرمان در دیدار با وزیر صنعت، معدن و تجارت با دست گذاشتن روی این نقطه، پیگیری‌هایی را در راستای فعال‌سازی این واحدهای معدنی انجام داده که شامل به مزایده گذاشتن این معادن است.
تعیین تکلیف معادن تعطیل
نماینده مردم سیرجان و بردسیر در گفت‌وگو با مهر اظهار داشت: یکی از مزیت‌های بسیار مطلوب اقتصادی در استان کرمان وجود معادن مختلف و گسترده در این استان است. شهباز حسن‌پور افزود: معادن در اکثر شهرستان‌های استان کرمان وجود دارند و بخش قابل توجهی از اشتغال استان کرمان نیز در این بخش تامین می‌شود که در صورت سرمایه‌گذاری و توجه بیشتر می‌توان شاهد تحول اقتصادی استان در این بخش بود.
وی ادامه داد: در همین راستا مذاکراتی برای سرمایه‌گذاری خارجی و جذب سرمایه‌های داخلی و خارجی برای فعال کردن معادن و گسترش فعالیت‌ها صورت گرفته است که دورنمایی روشن را در افق دید این بخش قرار داده است. وی در ادامه از وجود سه هزار معدن بلاتکلیف در استان کرمان انتقاد کرد و گفت: نباید در بهشت معادن کشور این تعداد معدن تعطیل باشد. نماینده مردم سیرجان و بردسیر به مهر گفت: مجوز این معادن سال‌ها قبل صادر شده اما افرادی که معادن را در دست دارند اقدامی در راستای فعال کردن این معادن انجام نداده‌اند. وی گفت: باید در اسرع وقت تکلیف این معادن روشن شود و شاهد رونق کار در این معادن باشیم.
پیگیری لازم برای رونق معادن تعطیل
استاندار کرمان نیز درباره این معادن اظهار داشت: کرمان یکی از استان‌های معدنی با قابلیت‌های قابل توجه درباره ذخایر عمده معدنی است که باید از توان این بخش در راستای بهبود وضعیت اقتصادی و رونق استان کرمان بهره گرفته شود. علیرضا رزم‌حسینی افزود: در استان کرمان چندین معدن بزرگ در حال فعالیت هستند و در کنار آنها معادن کوچک دیگری نیز در حال برداشت ذخایر معدنی و هزاران نفر در این معادن مشغول به کار هستند. وی تصریح کرد: طبق بررسی‌های صورت گرفته سه هزار معدن نیز در استان کرمان بلاتکلیف و تعطیل هستند که پیگیری‌هایی برای احیای مجدد این معادن صورت گرفته است و طبق مذاکراتی که با وزارتخانه صورت گرفته است این معادن بزودی در مزایده به بخش خصوصی واگذار می‌شوند. استاندار کرمان ادامه داد: برخی از این معادن 40 سال است غیرفعال هستند و باید برای خروج از این وضعیت چاره مناسبی اندیشیده شود. وی گفت: منابع دولتی برای سرمایه‌گذاری محدود است و به همین دلیل از بخش خصوصی برای فعال کردن این معادن دعوت می‌کنیم. رزم‌حسینی افزود: هم‌اکنون قریب به 6 هزار محدوده معدنی در استان کرمان وجود دارد که نیمی از آنها فعالیتی ندارند و باید با ورود بخش خصوصی و حمایت‌های دولتی فعال شوند. وی گفت: در این زمینه بزودی 300 معدن از تعداد 3 هزار معدن غیرفعال به مزایده گذاشته می‌شوند و شرکت‌هایی که توان مالی بهره‌برداری را داشته باشند می‌توانند در آنها فعال شوند. وی تصریح کرد: پیش از این هر کسی مجاز به ثبت محدوده معدنی بوده اما هم‌اکنون واگذاری به شرکت‌هایی صورت می‌گیرد که توان مالی سرمایه‌گذاری را داشته باشند و بتوانند معادن را فعال کنند. استاندار کرمان یکی از سیاست‌های استان کرمان را توسعه اقتصادی در چارچوب مثلث توسعه استان کرمان دانست و گفت: برای توسعه استان و جبران عقب‌ماندگی‌ها باید از تمام توان موجود در بخش‌های معدن، صنعت و کشاورزی استفاده کنیم و اجازه هدررفت منابع را ندهیم. رزم‌حسینی ادامه داد: یکی دیگر از مشکلات موجود در بحث معادن خام‌فروشی است که برای جلوگیری از این مساله و جلوگیری از فروش محصولات معدنی به صورت خام، ایجاد واحدهای صنعتی در استان کرمان است که در این باره اقداماتی صورت گرفته که باید با جدیت ادامه یابد.
از فرصت صندوق توسعه ملی استفاده شود
وی تجمیع معادن و احداث واحدهای صنعتی برای فرآوری محصولات معدنی را از جمله این راهکارها عنوان کرد و گفت: در این صورت ضمن ایجاد اشتغال، ارزش افزوده نیز در استان ایجاد می‌شود. رزم‌حسینی صندوق توسعه ملی را نیز فرصتی مناسب برای رونق صنعت و معدن استان کرمان دانست و گفت: بخش خصوصی باید از این فرصت به بهترین وجه برای توسعه استان کرمان استفاده کند و ما نیز حمایت‌های لازم را در این زمینه انجام می‌دهیم. محمد ایرانمنش، استاد دانشگاه و فعال اقتصادی در استان کرمان نیز در گفت‌وگو با مهر اظهار داشت: آنچه در بخش معادن استان کرمان وجود دارد در کمتر استانی قابل مشاهده است زیرا کرمان مجموعه‌ای از معادن غنی کانی‌های مختلف را در اختیار دارد که می‌توان با فعال کردن آنها یک کشور را اداره کرد.
7 درصد از منابع معدنی کشور در کرمان
وی افزود: در استان کرمان 32 نوع ماده معدنی دارای صرفه اقتصادی بهره‌برداری وجود دارد که در مجموع 7 درصد ذخایر معدنی کشور را شامل می‌شود.
وی گفت: به صورت خاص زغالسنگ، مس و سنگ آهن از جمله داشته‌های استان کرمان در سطح بسیار وسیع است و در کنار این موارد کروم، تیتانیوم، طلا، سنگ‌های قیمتی و انواع ذخایر معدنی دیگر نیز در کرمان وجود دارد. وی تصریح کرد: اما اکثر این معادن بر اثر اکتشافات 40 سال قبل کشف و مورد بهره‌برداری قرار گرفته‌اند و نیاز است در کنار برداشت منابع، فعالیت‌های اکتشافی نیز توسعه یابد. ایرانمنش یکی دیگر از مشکلات معادن استان کرمان را استفاده از تکنولوژی‌های گذشته دانست و گفت: برای توسعه باید همگام با صنعت حرکت کنیم در حالی که برداشت از معادن زغالسنگ کرمان همچنان با تکنولوژی‌های بسیار قدیمی صورت می‌گیرد که صرفه اقتصادی ندارد.