فاطمه محمدی: ماه رمضان امسال باز هم شبکه‌های یک و سه سیما با مجموعه‌ها و سریال‌های جذاب خود مخاطبان را شگفت‌زده کرده و هر شب پس از افطار پای جعبه جادویی و آنتن صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران نشاندند. مجموعه «هفت‌سنگ» به کارگردانی علیرضا بذرافشان و سریال «مدینه» به کارگردانی سیروس مقدم تولید شدند که هر دو از بار تاثیرگذاری بسیاری برخوردار بوده‌اند. علیرضا بذرافشان دومین اثر خود را پس از «نابرده رنج» در مقام کارگردان ساخت. او کارگردانی خوش‌ذوق است که از متون تازه‌ای همچون متن فیلمنامه مجموعه هفت‌سنگ حمایت کرده و با به نمایش در آوردن آن، لحظاتی شیرین و شاد را به خانه مخاطبان ماه رمضانی آورد اما سیروس مقدم، کارگردان پرکار و نام‌آشنای سریال‌های تلویزیونی، این بار هم با یک ملودرام خانوادگی قدم به میدان رقابت گذاشت و با دست گذاشتن روی احساسات مخاطبان تلاش کرد احساسات آنها را رقیق کرده و تاثیر انسانی و دینی بر مخاطبش گذارد. هر دو کوشش کردند موضوعات تازه و نویی را به تصویر بکشند و بیشتر هم به موضوع خانواده و استحکام این بنیاد مقدس پرداخته شد و حول محور آن گشتند. موضوعاتی که در خانواده‌های امروز بسیار بغرنج و قابل بحث دیده می‌شود موضوع داستان‌پردازی این دو سریال و مجموعه مناسبتی برای ماه مبارک رمضان قرار گرفت اما هر یک از این آثار به زبان و سبک و مکتب خاص خود این موضوعات را به نمایش درآورده و به تصویر کشیدند. مجموعه «هفت‌سنگ» داستان خود را به زبان طنز و پیچیده در لایه‌هایی از کمیک روایت کرد و کوشید تا لبخند بر لب مخاطبان بنشاند. داستان‌پردازی در هفت‌سنگ به شکل نو و جذابی انجام شده بود. داستان‌پردازی از نوع اپیزودیک آن که در ایران و در سال‌های گذشته کمتر دیده شده است. مقایسه چند خانواده در رِنج‌های سنی مختلف با داستان‌های متفاوت اما برخوردار از تمی یکسان سبب شد اقشار مختلفی از خانواده‌ها جزو مخاطبان این مجموعه تلویزیونی قرار بگیرند، چراکه هدف آموزشی داستان‌ها برای همه اقشار جامعه طراحی شده بود. قصه‌گویی کلاسیک در فیلمنامه این مجموعه چندان پررنگ نیست. مولفه‌ای که در این نوع داستانگویی اهمیت دارد، نتیجه‌گیری و نوع دریافتی است که داستان از جمع‌بندی خود به مخاطب ارائه می‌دهد. بسیاری از داستان‌های هفت‌سنگ بر استحکام روابط خانوادگی و همبستگی روح جمعی این خانواده‌ها تاکید داشت. تاکیدی که در سریال «مدینه» به نویسندگی سعید نعمت‌الله نیز به چشم می‌خورد. خانواده به عنوان عنصری مقدس و ارزشمند معرفی شده است. روابطی که شاید کمرنگ‌تر از گذشته به چشم می‌خورند و رمقی برای همبستگی و استحکام بنیاد خویش ندارند. مدینه با به تصویر کشیدن از هم گسیختگی اعضای یک خانواده تلاش کرد تقدس و معصومیت از دست رفته آن را به نمایش در آورد. مدینه برخلاف هفت‌سنگ قصه‌گو بود و نتیجه‌گیری را در میان داستان‌هایش بافته بود. نقاط عطف و نوع داستان‌پردازی کلاسیک در این سریال به خوبی دیده می‌شد و همراه با شوکی که به داستان و وقایع داده می‌شد، مخاطب نیز دچار شوک می‌شد. مساله رقابت در حدود کیفیت و نیز جذب مخاطب از مسائلی است که در میان بازار فیلم و سریال به مساله‌ای حیاتی تبدیل شده است. به شکلی که در صورت برخورداری از کیفیت، یک فیلم یا سریال به اوج می‌رسد یا در صورت عدم وجود کیفیت سقوط کرده و مخاطبان احتمالی‌اش را نیز از دست می‌دهد. داستان‌پردازی و کیفیت در نحوه روایت یکی از مسائلی است که یک فیلم یا سریال می‌تواند جدای از سایر فنون تولید از مخاطبان امتیاز کسب کند و به فیلمی با ویژگی‌های منحصر به فرد تبدیل شود. ویژگی‌هایی که جدای از طمطراق و هزینه‌های تولید نه‌تنها توانایی به اوج رساندن فیلم را داراست بلکه می‌تواند هزینه‌های تولید را نیز تا حد چشمگیری کاهش دهد. سریال مدینه تلاش کرد مشکلات یک خانواده اصیل را که یک گناه مسبب گره‌های آن می‌شود، روایت کند و مجموعه هفت‌سنگ کوشید مشکلات یک خانواده مدرن را مورد واکاوی قرار دهد و گره‌هایی را که مدرنیته با خود به همراه می‌آورد، بررسی کند. اصالت کلاسیک مدینه و هفت‌سنگ حتی در نوع طراحی چهره و طراحی دکور خانه‌های ایرانی نمود پیدا کرد. مدینه خانه‌ای با شمعدانی‌ها و حوض و چیدمان یک خانه سنتی و نوستالژیک را به تصویر کشید و هفت‌سنگ خانه‌هایی امروزی و آمیخته با ته‌رنگی از سنت را در قاب نشاند. اصالت کلاسیک مدینه حتی در گزینش نام برای کاراکتر‌ها نیز دیده می‌شد. مثل مدینه، روحی، جهان، بهمن، عزیز و.. هر دو این سریال‌ها در راستای اهداف فرهنگ‌سازانه و رسالت و سیاست‌های صدا و سیما تولید شدند. هر دو مطابق با حال و هوا و اهداف ماه مبارک رمضان مثل تزکیه نفس و سازندگی و بالندگی خود وجودی هر انسان طراحی و ساخته شدند. مجموعه تلویزیونی هفت‌سنگ با محوریت 3 خانواده که با ارتباط نزدیک فامیلی به هم مرتبط می‌شدند و روایت‌های موازی هر سه خانواده با یکدیگر و با استفاده از الگوهای فکری سازندگانش روش صحیح و کارآمد زندگی کردن را به مخاطبان آموخت. هر دو با زبان‌هایی متفاوت از یکدیگر زندگی را نمایش دادند و زندگی آموختند. هفت‌سنگ با هدف ارائه الگوهای مناسب برای زندگی امروزی و توأم با مدرنیته ساخته شد. قصه‌هایی در مجموعه روایت می‌شدند که از یک تم واحد پیروی می‌کردند و در نهایت به یک برآیند و یک مقصد رسیدند. قصه‌ها به اقتضای نیاز داستان کلی و نیز به اقتضای نیاز هر یک از اپیزود‌ها در هر سن و موقعیتی داستان‌پردازی شدند. موضوعاتی مانند حمایت اعضای خانواده از یکدیگر، فواید مشاوره اعضای خانواده با یکدیگر، تربیت فرزندان و رفتار مناسب و درست به اقتضای سن و جنس هر یک از آنها، مدیریت فرهنگی و اقتصادی خانه و خانواده در ارتباط با هر یک از اعضا، باور داشتن توانایی‌های هر یک از اعضای خانواده توسط سایرین، سنجش شرایط، اعلام خواسته درونی، قهرمان بودن (قهرمانی برای دیگران یا قهرمانی برای زندگی خویش)، رویارویی با ترس‌های فردی متناسب به هر گروه سنی، احترام به خواسته‌ها و نیاز‌های یکدیگر و اجابت آنها با توجه به توانایی، قضاوت نابجا و... از موضوعاتی بود که سازندگان و نویسندگان این مجموعه در پی آنها بودند. گروه نویسندگان این مجموعه به شکلی گلدرشت این موضوعات و تم‌ها را دستمایه نگارش و داستان‌پردازی خویش قرار دادند اما طنز اغراق‌شده‌ای که در این مجموعه به شیرینی بافته شده، باعث چشم‌پوشی از این موضوع می‌شد. این موضوع برای مخاطبان دلچسب و لذت‌بخش است اما اگر به این موضوع در دل داستان اشاره می‌شد، حلاوت بیشتری داشت؛ چه بسا که آموزش غیرمستقیم تاثیرگذارتر از آموزش مستقیم خواهد بود. یکی از نکات قابل توجه در هر دو این سریال‌ها حضور جذاب و خیره‌کننده شبنم مقدمی و مهدی سلطانی در هر دو این فیلم‌ها بود. شبنم مقدمی در هفت‌سنگ (لیلا) و در مدینه (روحی) به زیبایی ایفای نقش کرد. هرچند داستان‌ها و ماجراها کاملا از یکدیگر جدا بوده و تفاوتی فاحش داشتند. مهدی سلطانی نیز در هفت‌سنگ (محسن) و در مدینه (عبدی) با چهره‌هایی کاملا متفاوت حضور پیدا کرد. هر دو این بازیگران در نقش‌های کمدی و جدی به خوبی ظاهر شدند. هر دو بازیگر به خوبی در هر دو نقش آغشته شدند. دیدن مهدی سلطانی در نقش محسن و شبنم مقدمی در نقش لیلا به عنوان کاراکترهایی اغراق شده و کمیک برای مخاطبان جذاب است و معرف توانایی هر دو بازیگر در این رشته است. در مجموع به‌رغم ویژگی‌های مثبت و منفی‌ای که از هفت‌سنگ و مدینه گفته شد علاقه مخاطب به تماشای مجموعه‌های طنز بویژه در ساعات پس از افطار و دلزدگی از سریال‌های پراسترس یا ماورایی و نیز تکرار در روایت قبیح ربا در سریال پیشین سیروس مقدم (ثریا) مجموعه عللی است که هفت‌سنگ را برنده این ماراتن رمضانی کرده است.