تركیه در دوران جدید بویژه پس از آغاز خیزش‌های مردمی در شمال آفریقا با وارد شدن به یك مرحله جدید در سیاست خارجی تلاش كرد به عنوان یك بازیگر جهانی وارد عرصه شود و در این راستا درصدد است از رقبای خود در منطقه پیشی گیرد و نقش اول را در عرصه سياست جهان اسلام ايفا كند. براي اين هدف هم ترك‌ها نشان داده‌اند از هيچ اقدامي فروگذار نخواهند كرد. چه اين اقدامات دخالت‌هاي مكرر در منطقه، سوريه و عراق باشد و چه پذيرفتن ميزباني سپر دفاع موشكي پيمان آتلانتيك شمالي.
با اين وجود سياست‌هاي یادشده نه‌تنها جايگاه ويژه‌اي براي سران آناتولي دست و پا نكرده كه اوضاع آنها را از قبل هم بدتر كرده و در حال حاضر بسياري از متحدان و دوستان آنكارا تلاش دارند فاصله خود را با تركيه حفظ كنند. دخالت نظامي تركيه در ليبي در قالب ناتو موجب شد ديدگاه بسياري از كشورهاي اسلامي درباره دولت اردوغان با تغييري اساسي مواجه شود. موضع‌گيري‌هاي تركيه در قبال سوريه هم مزيد بر علت شد. مواضعي كه بي‌ترديد از جانب كاخ‌سفيد به دولتمردان آنكارا ديكته مي‌شود. در حال حاضر تنش‌ها ميان اين كشور و سوريه به بالاترين حد خود رسيده است. كار به جايي رسيده كه تركيه ديگر به خط و نشان كشيدن‌هاي نخست‌وزير و وزير خارجه خود هم اكتفا نمي‌كند و با تجهيز، تهييج و تطميع تروريست‌هاي سلفي در سوريه تلاش دارد دولت بشار اسد را با چالشي جدي مواجه كند. عراق هم مدت‌هاست انزجار خود را از سياست‌هاي مداخله‌جويانه تركيه ابراز مي‌كند و هيچ بعيد نيست استمرار دخالت‌هاي آنكارا در بحران‌هاي قوميتي عراق، وخامت موجود در روابط فيمابين را دوچندان كند. به همه اين نارضايتي‌هاي كشورهاي منطقه از تركيه بايد انزجار ایران و روسیه از پذیرش سامانه سپر دفاع موشكی ناتو در خاك تركیه را هم افزود. موافقت تركيه با استقرار سپر دفاع موشكي سازمان پيمان آتلانتيك شمالي در منطقه «كوره جيك» استان « مالاتيا» در جنوب شرق تركيه يكي ديگر از اقدام‌هايي است كه تمايل اين كشور را براي برقراري روابط گرم‌تر با كشورهاي غربي بويژه آمريكا روشن مي‌كند.
تنش در روابط با ارمنستان، اعتراض قبرس و یونان به سیاست‌های تركیه در دریای مدیترانه، اقدام فرانسه در به رسمیت شناختن كشتار ارامنه به دست عثمانی و محاكمه منكران آن و مخالفت شدید اتحادیه اروپایی با عضویت تركیه در آن اتحادیه هم از مشكلات ديگري است كه سران آنكارا با آن دست و پنجه نرم مي‌كنند. به واقع به‌رغم همه خوش‌خدمتي‌هاي تركيه به غرب حتي خوشبين‌ترين ناظران سياسي هم نمي‌توانند قبول عضويت تركيه در اتحاديه اروپایی را از جانب غرب پيش‌بيني كنند. همه اين مسائل به خوبي و روشني نشان مي‌دهد تركيه اين روزها به هيچ‌وجه حال و روز خوشي ندارد و كشوري كه مدعي احياي امپراتوري عثماني بود تا منزوي شدن در منطقه فاصله چنداني ندارد. در اين ميان هرچند تركيه نتوانسته دوران اقتدار و قدرت امپراتوري عثماني را احيا كند اما به نظر مي‌رسد چهره كنوني تركيه با سال‌هاي آخر حيات امپراتوري عثماني كه عملا دوران احتضار اين امپراتوري محسوب مي‌شد، شباهت‌هاي قابل ملاحظه‌اي دارد. احتضاري كه با پايان جنگ اول جهاني به پايان رسيد و به حيات كشوري كه در آن سال‌ها به مرد بيمار اروپا معروف شده بود، خاتمه داد. تحليلگران معتقدند علت اصلي بيماري امپراتوري عثماني در آن مقطع فاصله گرفتن از كشورها و قدرت‌هاي اسلامي و تقابل با آنها بود. بيماري‌اي كه با نزديك شدن عثماني‌ها به اروپا عملا تشديد شد و در آخر هم تومار امپراتوري را درهم پيچيد. بسياري بر اين باورند امپراتوري عثماني در دوران ضعف خود با حمايت از آلمان‌ها عملا مهر تاييدي بر نابودي و اضمحلال خود زد. مسيري كه به نظر مي‌رسد تركيه در حال حاضر با حمايت از ايالات متحده در حال طي كردن آن است. آيا تركيه هم بيمار است؟
*كارشناس ارشد مسائل بين‌الملل