احمد میرعلایی، تهیه‌کننده فیلم
«شب واقعه» معتقد است اگر او مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی نبود این فیلم زودتر از اینها اکران می‌شد؛ فیلمی که درباره یک شهید اسطوره‌ای دفاع مقدس است. دریاقلی سورانی، شهیدی که یک‌شبه ره صد ساله طی کرد و در تاریخ ایران‌زمین اسطوره شد، چه اگر او نبود شاید آبادان هم همچون خرمشهر به اشغال دشمن درمی‌آمد اما با این حال و با همه حرف و سخن‌های حمایتی که از سینمای دفاع مقدس می‌شود، این فیلم 2 سال در نوبت اکران ماند و حالا هم در شرایط زمانی نه‌چندان مناسب اکران شده است؛ درست در روزهایی که همه سینمادوستان درگیر جشنواره فیلم فجر هستند و در نوبتی که هفته اول اکران آن مصادف با تعطیلات عزاداری‌های آخر ماه صفر است. به هر حال حالا «شب واقعه» بعد از چندین و چند بار تعویق در اکران از 28 دی‌ماه رنگ پرده را دیده است. گفت‌وگوی احمد میرعلایی که در یکی، دو سال اخیر او را بیشتر به عنوان مدیر دولتی می‌شناسیم، نه همچون حرف‌های مسؤولانه کلیشه‌ای که بیشتر دلسوزانه و انتقادی است.
***
چندین و چندبار اکران «شب واقعه» به تعویق افتاد، دلیل این همه تعویق چه بود؟
شاید يكي از دلايل عقب افتادن اكران اين فيلم، این بود كه من در بنياد سينمايي فارابي مسؤوليت داشتم و اگر اين مسؤوليت نبود قطعا فيلم زودتر اكران مي‌شد چرا كه با پيگيري‌هايمان مي‌توانستيم شرايط خوبي براي آن فراهم كنيم. معتقدم تهيه‌كننده از ابتدايي كه بحث نگارش فيلمنامه مطرح مي‌شود تا زماني كه مخاطب از سينما خارج مي‌شود موظف به انجام وظايفش است. با توجه به مسؤوليتي كه دارم اگر «شب واقعه» را فرد ديگري ساخته بود راحت‌تر مي‌توانستم از آن دفاع كنم چرا كه اين فيلم را خيلي دوست دارم. حتي در دوره بيست و هشتم جشنواره فجر كه «شب واقعه» در بخش مسابقه سينماي ايران حاضر بود اصرار داشتم ناديده گرفته نشود اما در هر صورت به دليل مسؤوليتي كه در بنياد سينمايي فارابي قبول كرده بودم، مجبور شديم از رقابت در بخش بهترين فيلم جشنواره انصراف دهيم. معتقدم «شب واقعه» به اندازه كافي از جانب تهيه‌كنندگي آن مهجور مانده و نبايد در اكران بيش از اين دچار مشكل شود.
البته شرایط نامناسب اکران فقط برای «شب واقعه» نیست، فیلم‌های دیگری هم به این مسائل دچار هستند.
من هم فكر مي‌كنم اگر با همين شرايط پخش در سينماي ايران پيش برويم، سينماي ما روز به روز رو به افول خواهد رفت. مشكل در شكل تنظيم شده پخش است كه موجب مي‌شود بخش خصوصي رغبتي براي سرمايه‌گذاري در فيلم‌هاي ارزشي نداشته باشد. در حالي كه مسؤولان ساخت اينگونه فيلم‌ها را تشويق مي‌كنند اما با اين شرايط به سمتي پيش خواهيم رفت كه كم‌كم ساخت فيلم‌هاي ارزشي غيرممكن خواهد شد. اگر پخش‌كننده‌اي تنها به اقتصاد سينما توجه كند، ديگر نمي‌توان اسم او را سينماگر گذاشت. پخش‌كننده‌ها بايد شناخت بيشتري از سينما داشته باشند. البته منظور از شناخت بيشتر اين نيست كه يك پخش‌كننده بتواند فيلم‌هاي پرفروش را تشخيص دهد بلكه منظورم اين است كه او بايد بتواند به مجموع سينماي ايران خدمت كند. گرچه معتقدم سينما به فيلم‌هاي پرفروش هم نياز دارد اما يك پخش‌كننده نبايد تمام توجه خود را به فيلم‌هايي كه به اصطلاح «بفروش» هستند، معطوف كند. گرچه بايد به فيلم‌هاي پرمخاطب توجه داشته باشيم اما توجه به فيلم‌هاي فرهنگي نيز بسيار مهم است.
راه‌حل چیست؟
ما براي حل اين مشكل و بهتر شدن وضعيت پخش، پيشنهاد تشكيل اتاق فكري را براي اكران داريم كه شامل سينماگران، نمايندگان پخش‌كنندگان، تلويزيون، ارشاد و سينماگران است. مثلا درباره تبلیغات تلویزیونی فیلم‌ها در حال حاضر بویژه از زماني كه آقاي مشيري با آن سابقه درخشان از مديريت بازرگاني صدا و سيما رفته‌اند، نحوه تبليغات تلويزيوني فيلم‌هاي سينمايي با مشكل روبه‌رو است. فكر مي‌كنم در اين شرايط اين اتاق فكر براي همه فيلم‌ها لازم است.
به تبلیغات فیلم اشاره کردید، فکر نمی‌کنید تبلیغات «شب واقعه» با تاخیر آغاز شد؟
البته وضع تبليغات در حال بهبود است. توجه داشته باشید که اكران اين فيلم در 28 دي‌ماه در هاله‌اي از ابهام قرار داشت که با حل شدن مسائل و قطعی شدن اکران برنامه تبلیغاتی فیلم آغاز شد.
بپردازیم به خود فیلم، چگونه به سوژه «شب واقعه» رسيدید؟
من براي بازديد از لوكيشن فيلم‌هاي مختلف به آبادان مي‌رفتم و مي‌ديدم مردم درباره شخصي به نام «درياقلي سوراني» كه صاحب يك گاراژ بود و توانست آبادان را نجات دهد، صحبت مي‌كردند که برايم بسيار جذاب بود. پس از مدتي، آقاي دهقاني، معاون فرهنگي موسسه شاهد، من و آقاي اسدي براي جلسه‌اي دعوت شديم تا درباره اين فيلم صحبت كنيم. پيش از اين جلسه، آقاي حبيب احمدزاده تحقيقاتي درباره شخصيت درياقلي كرده بود و آقاي همايون شهنواز نيز بر اساس آن فيلمنامه‌اي را از اين قهرمان ملي تهيه و در اختيار بنياد شهيد قرار داده بود. پس از آن، آقاي اسدي که بسيار علاقه‌مند بود اين فيلم را بسازد براي بازنويسي اجرايي چندين‌بار به آبادان رفتند و حتي با همرزمان درياقلي هم صحبت كردند تا رفته‌رفته فيلمنامه «شب واقعه» شكل گرفت.
ولی عنوان فیلم بارها و بارها عوض شد، چه شد که بالاخره «شب واقعه» را انتخاب کردید؟
در ابتدا نام فيلم «اگر درياقلي نبود» بود. پس از آن آقاي اسدي پيشنهاد داد نام فيلم به «شب واقعه» تغيير كند اما من مي‌ترسيدم و به ايشان مي‌گفتم با توجه به اينكه «روز واقعه» يك فيلم شاخص است، مردم انتظار آن فيلم را دارند و اگر نتيجه اين فيلم خوب نباشد چكار كنيم؟ اما آقاي اسدي از همان ابتدا گفت به اميد خدا جلو مي‌رويم و اينگونه شد كه در حال حاضر كل گروه از اينكه در اين پروژه حاضر بوده‌اند، خوشحالند و البته از شرايط اكران گلايه‌مندند.
در این فیلم تا چه میزان سعی شد به شخصيت درياقلي وفادار بمانید؟
اين موضوع را مي‌توان از چند منظر بررسي كرد؛ از نظر فيزيك شخصيت، ما سعي كرديم كاملا به فيزيك اصلي درياقلي وفادار بمانيم كه البته اين موضوع كار آقاي فرخ نژاد را سخت مي‌كرد. جالب است كه بدانيد درياقلي هنگامي كه در بيمارستان بوعلي تهران فوت كرد به عنوان يك ناشناس در بهشت زهرا(س) دفن شد و خانواده‌اش توانستند او را از روي استخوان كتفش كه شكسته بود تشخيص دهند. ما نيز سعي كرديم چنين شاخصه فيزيكي‌اي را در فيلم رعايت كنيم.استفاده از چنين فيزيكي براي كتف يك شخصيت خيلي سخت است اما آقاي فرخ‌نژاد با توانمندي بسيار بالايشان توانستند به خوبي چنين چيزي را نمايش دهند و بازي‌اش در اين فيلم بسيار متفاوت‌تر از کارهاي ديگرش است. البته در نوع ديالوگ‌گويي شخصيت درياقلي نيز آقاي فرخ‌نژاد همراه آقاي اسدي تلاش زيادي كردند و در رفت و آمدهاي مختلف از خانواده درياقلي
كمك گرفتند.
دلیل اینکه حميد فرخ‌نژاد به عنوان نقش اول «شب واقعه» انتخاب شد چه بود؟
زماني كه ما درباره سپردن نقش درياقلي به آقاي فرخ‌نژاد صحبت مي‌كرديم، ايشان خارج از كشور بودند. از ابتدا فكر مي‌كرديم آقاي فرخ‌نژاد به دليل همشهري بودنشان با درياقلي سوراني، ته‌لهجه آباداني و همچنين نوع بازي‌اش مي‌تواند گزينه مناسبي باشد.
کمی هم درباره خط داستانی و نحوه قصه‌پردازی بگویید.
شيرازه اصلي فيلم درباره تغيير شخصيت و رشادتي است كه درياقلي انجام مي‌دهد كه ما سعي كرديم آن را به بهترين شكل نشان دهيم اما به هر حال در قصه‌پردازي براي ارائه مفهوم به برخي تخيلات مانند شخصيت‌هاي سياهپوست و بانوي سوزان در فيلم متوسل شديم. ما بايد از همه امكانات بهره مي‌برديم تا بتوانيم تغيير موضع
180 درجه‌اي درياقلي سوراني و تولد یک اسطوره را در مدت 90 دقيقه نمايش دهيم. درياقلي فردي است كه در ابتداي فيلم مي‌گويد جنگ به من چه ارتباطي دارد اما در پايان با تغيير موضعش تا پاي جان پيش مي‌رود. درآمدن تحول اين شخصيت بسيار مهم بود که به خوبي درآمده است.
گویا قرار است همه عوايد حاصل از فروش اين فيلم سينمايي صرف امور فرهنگي شهر آبادان شود، این تصمیم پیشنهاد چه کسی بود؟
در نشست تجدید میثاق با شهید دریاقلی در بهشت زهرا(س)، آقای فرخ نژاد گفتند به فکر مردم آبادان باشيم و بنده هم در ادامه پيشنهاد دادم درآمدهاي ناشي از فروش اين فيلم صرف بازسازي فضاهاي فرهنگي آبادان شود و گروهي به مديريت اين بازيگر اين کار را انجام دهند كه از سوي بنياد شهيد به عنوان سرمايه‌گذار فيلم مورد موافقت قرار گرفت، سپس من اين موضوع را با آقاي شمقدري مطرح كردم و ايشان نيز پذيرفتند هزينه كپي گرفتن از فيلم و تبليغات شهري را برعهده بگيرند تا در هدف فرهنگي‌ای كه براي شهر آبادان داريم سهمي داشته باشند.