عليرضا پورصباغ: «پسری با دوچرخه» آخرين اثر فیلمسازان بلژيکي، لوک و ژان پير داردن است که موفق شدند در جشنواره کن امسال به طور مشترک با فيلم «روزي روزگاري در آناتولي» (نوري بيله‌جيلان)، جايزه بزرگ هيات داوران را به دست آورند. اما این توفیق نخستین‌بار نيست که نصیب برادران داردن می‌شود و يکي از جوايز اصلي جشنواره کن را دريافت می‌کنند؛ داردن‌ها از فيلمسازانی هستند که محبوب جشنواره کن هستند و پیش از این براي فيلم‌هاي «روزتا» (1999) و «بچه» (2005) موفق شده‌اند نخل طلای کن را از آن خود کنند. اما آنچه سبب می‌شود آثار برادران داردن محبوبیتی جهانی داشته باشد، رویکرد اجتماعی این دو برادر فیلمساز نسبت به تغییر ساختار اجتماعی و سبک زندگی است. شاید در نگاه نخست فیلم‌های برادران داردن آثاری روشنفکری به نظر آیند اما به صورت پیوسته که آثارشان را مورد تحلیل و ارزیابی قرار دهیم متوجه خواهیم شد که فحوا و معنای آثار برادران داردن در تضاد با جریان روشنفکری- مدل اروپایی‌اش (میراث سارتر)- عمل می‌کند. سیریل قهرمان فیلم برادران داردن
(ژان پیر و لوک) درکی از مناسبات اجتماعی اطرافش ندارد و با خیرگی خاصی مناسبات عاطفی این جهان را درک نمی‌کند، تلاش دیوانه‌وارش برای یافتن پدر است، بیهوده زنگ زدن و ضربه زدن به در منزل سابقشان و شوقی که برای یافتن پدرش دارد بسیار زیبا و دل‌انگیز است. شاید برادران داردن فراموش کرده‌اند روزگاری نه چندان دور در همین کافه‌های معروف پاریس
«سیمون دوبوار» و «ژان پل»، شبه‌روشنفکران هنگام نوشیدن قهوه و کشیدن سیگار کوبایی از جنبش ضد‌خانواده و روابط آزاد می‌گفتند و در همین دوران در سرزمین آنگلوساکسون‌ها «بتی فریدن» کتاب مشهور خود «جاذبه زنانه» را منتشر کرد. در آن روزگاران- دهه 60- اروپا و آمریکا بعد از جنگ دوم در جنبش شبه‌روشنفکران در مقابل ساختار خانواده‌گرا ایستادگی می‌‌کرد. اما بعد از این دوران 40 ساله شوق تمنای رجوع به قالب کلاسیک زندگی و تشکیل خانواده محور را برادران داردن در آثارشان فریاد می‌زنند. واقعا بدون هیچ تعارفی بعد از مدت‌ها یک فیلم سینمایی شاخص دیدم، لذتی توصیف‌ناپذیر در سینمای پر از معنا و مفهوم داردن‌ها نهفته است آن‌هم در نقد مناسبات اجتماعی بیهوده‌ای که 40 سال است در اروپا حاکم است. فیلم‌هایی که در اروپا تولید می‌شوند همیشه بر خلاف جریان مرسوم در هالیوود بوده‌اند اما داستان فیلم برادران داردن معطوف به تلاش سیریل می‌شود برای یافتن پدری که او را ترک کرده است. سیریل از مرکز نگهداری کودکان بی‌سرپرست می‌گریزد و به آپارتمان پدرش مراجعه می‌کند اما با یک اتاق خالی مواجه می‌شود. در ذهن کودکانه سیریل هزاران پرسش ایجاد می‌شود؛ چرا پدرش او را ترک کرده است؟ پاسخ این سوال را برادران داردن در فیلم زیبای «روزتا»داده‌اند. دخترکی در همسایگی فقر زندگی می‌کند و همه تلاشش معطوف به یافتن لقمه نانی ختم می‌شود. در اين گریز که مربیان مرکز نگهداری، سیریل را تعقیب می‌کنند تا او را به کانون بازگردانند، او به سامانتا (سیسیل دوفرانس) پناه می‌آورد و در فاصله‌ای کوتاه سامانتا لذت داشتن فرزند را برای لحظاتی تجربه می‌کند. وی پس از چند روز به مرکزی که سیریل در آن زندگی می‌کند، می‌رود. سامانتا دوچرخه سیریل را که پدرش برای تامین مخارجش فروخته است باز‌می‌یابد و پس از چندی سرپرستی وی را به‌عهده می‌گیرد، او به خاطر سیریل از نامزدش نیز می‌گذرد و رابطه عمیقی بین مادرخوانده و فرزندش به‌وجود می‌آید كه تا پایان برای تماشاگر جذاب است. همه بخش انتهایی فیلم به نوع رابطه این مادر و پسر باز‌می‌گردد اما از جایی ناگهان خشونت در وجود سیریل متجلی می‌شود، او با پسرکی مواد‌فروش همراه می‌شود و اقدام به دزدی می‌کند، همین مساله رابطه او و سامانتا را مخدوش می‌کند و در نهایت سیریل پشیمان به آغوش مادر‌خوانده‌اش باز‌می‌گردد.
البته نقدی که به این فیلم وارد است نوع رابطه و پیوستگی این رابطه از لحظه شروع میان سامانتا و سیریل است، درست در لحظاتی که سیریل در حال فرار است. آغاز رابطه این دو در لحظه اتفاق می‌افتد، این لحظه که نقطه شروع داستان است کاملا سبکسرانه رقم می‌خورد و رابطه سیریل با مادر جایگزینش فاقد زمینه‌چینی دراماتیک است. در سبک نوآورانه داردن‌ها همه چیز در لحظه اتفاق می‌افتد اما همواره انسجام خاصی در کار خود دارند و مولفه مشترک تمام این آثار این است که ریشه همه مشکلات شخصیت‌هایی که داردن‌ها خلق کرده‌اند را در بافت اقتصادی شخصیت‌ها دنبال می‌کنند، این دو برادر فیلمساز در آثارشان به دنبال یک واقع‌گرایی خاص هستند که اغلب به موضوع جوانان و نوجوانان می‌پردازد و عمدتا تضاد با والدین را به‌خوبی به تصویر کشیده‌اند که اتفاقا همه وزن محتوایی فیلم به نوع رابطه سیریل با پدرش باز‌می‌گردد، ضمن اینکه ریشه بزه را در ساختار اجتماعی بررسی می‌کنند که خانواده در آن فاقد اصالت است. یکی از جنبه‌های فوق‌العاده برادران داردن پلان‌های متحرکی است که در چند اثر اخیرشان به سبک خاص و غیرمتعارف داردن‌ها بدل شده است و اتفاقا همین سبک خاص و غیرمتعارف است که سبب می‌شود برخی مولفه‌های سبکسرانه محتوایی و کاملا تکراری در این فیلم آزاردهنده نباشد. سیریل با آن چهره دوست‌داشتنی‌اش تماشاگر را به دنیایی خشن و عاری از واکنش‌های اجتماعی- خانوادگی می‌برد و ما را با مشکلات عاطفی این پسر بچه روبه‌رو می‌کند. در فیلمی كه احساسات در آن موج می‌زند اما تراژدی غمبار سیریل و رابطه او با پدرش، تماشاگر را در قفسی از سرخوردگی نگه می‌دارد و زمانی‌که سیریل به دلیل بی‌توجهی پدر خود را می‌زند، بیننده در اقیانوسی از احساسات رها می‌شود؛ اقیانوسی که در آن پژواک تنهایی سامانتا و میل به داشتن فرزند در آن شنیده می‌شود.