چطور شد «پسری با دوچرخه» را ساختید؟
لوک: داستان فیلم از مدتها پیش در ذهن ما بود؛ زنی به پسری که زندانی خشونت خود شده کمک میکند به زندگی بازگردد. تصویر نخست یک بچه بود؛ یک بچه عصبی که به واسطه یک انسان دیگر آرام میشود و آرامش مییابد.
ژان پیر:
در ابتدا ما در نظر داشتیم شخصیت سامانتا دکتر باشد اما بعد نظرمان تغییر کرد و تصمیم گرفتیم وی آرایشگری باشد که مدت زیادی است در یک محله زندگی میکند.
فیلم بسیار تاثیرگذار است بدون اینکه دچار احساساتگرایی شود.
ژان پیر:
خدا را شکر!
لوک:
ما مصر بودیم مخاطبان هیچگاه متوجه نشوند چرا سامانتا گرفتار سیریل میشود. نمیخواستیم توضیحات روانشناختی بدهیم. نمیخواستیم گذشته، حال را توضیح دهد. میخواستیم مخاطبانمان فکر کنند «او این کار را میکند!» که خودش خیلی است.
سیریل مدام در حرکت است؛ ناآرام است.
ژان پیر:
بله، او اغلب سوار دوچرخه است... این بچه بدون هیچ وابستگی به دنبال عشقی میرود که شناختی
از آن ندارد.
روابط کودک و فرزند اغلب در فیلمهای شما به نمایش درآمده است؛ «قول»، «بچه»، «پسر»، چرا؟
لوک:
ما همه «پسران» و «دختران» کسانی
دیگر هستیم.
ژان پیر:
جامعه از فرد ستاره میسازد. احتمالا اینکه ما مدام به مفهوم یک رابطه میپردازیم در واکنش به این مساله است. حتی اگر این رابطه زیستشناختی نباشد مانند رابطه سامانتا و سیریل.
بهرغم خشونتی که در داستان سیریل وجود دارد فیلم یک سوی روشن دارد.
ژان پیر:
بله، ما تلاش کردیم نوعی سیالیت را نشان بدهیم؛ چیزی که در مسیر حرکت دستیافتنی باشد. ما برای نخستینبار در تابستان فیلم ساختیم.
آیا ساختن فیلم درباره مهربانی مشکل است؟
لوک:
به وضوح شر همواره جذابتر است (میخندد). خیلی واضح بود که ما نباید مهربانی کلیشهای را به تصویر بکشیم و در عوض تا جایی که امکان دارد به این احساس گشودگی و تبادل دامن بزنیم.
ژان پیر:
ساختن فیلمی درباره شخصیتی که ذاتا همواره خواستار منافع فرد دیگری است برای ما اتفاق نیفتاده بود. تصویربرداری در تابستان به ما کمک کرد نوعی روشنی و لطافت را در فیلم جاری کنیم و سيسیل دوفرانس این ویژگیها را به شکلی طبیعی منتقل کرد.
همکاری با هنرپیشگان معروف برای شما غیرمعمول است.
لوک:
هیچ چیز برنامهریزی شده نبود. ما هیچگاه فیلمنامهها را برای هنرپیشه خاصی نمینویسیم. بلافاصله پس از اینکه فیلمنامه را به پایان رساندیم شروع به فکر کردن درباره هنرپیشهها کردیم و سيسیل نخستین نفری بود که به او فکر کردیم. با او میدانستیم که از تمام مسائل روانشناختی مرتبط اجتناب میکنیم... اینکه بدن وی و صورتش مناسب هستند. ما فیلمنامه را به وی دادیم و او بلافاصله پذیرفت. او چند سوال درباره انگیزههای شخصتیش پرسید. ما به او گفتیم سامانتا آنجا بود، همین. او هم به ما اعتماد کرد.
به نظر میرسد او بار دیگر لهجه بلژیکی خود را کشف کرده است.
ژان پیر:
بله! ما درباره لهجه بسیار محتاط بودیم، نمیخواستیم تاثیرش به گونهای باشد که بگویند «این هنرپیشه فرانسوی است!» بگذارید فراموش نکنیم که سسیل بلژیکی است. او در محلی رشد کرد که از محل وقوع فیلم چندان دور نیست اما او خیلی لهجه ندارد و ما نخواستیم روی این موضوع بیش از حد تاکید کنیم.
توماس دوره را چطور پیدا کردید؛ پسری که نقش سیریل را بازی کرد و تقریبا همیشه روی پرده است؟
ژان پیر:
همان روشی که برای یافتن هنرپیشگانی در این سن متداول است. در روزنامهها آگهی چاپ کردیم و پس از آن از حدود یکصد کودک تست گرفتیم. توماس روز اول آمد، او پنجمین نفری بود که تست داد و بلافاصله فهمیدیم مناسب نقش است.
لوک:
از همان ابتدا ما مجذوب بیان چشمهایش شده بودیم؛ کلهشقیهایش، نگاه خیرهاش و... .
ژان پیر:
او توانایی شگفتانگیزی برای یادگیری دیالوگهایش داشت... و تواناییهای زیاد دیگری نیز داشت. از همان تستهای اولیه که در واقع صحنه آغازین فیلم است احساس کردیم او شخصیت اصلی است. او درک غریزی از نقش خود داشت؛ درکی بشدت دقیق و تیزبینانه بدون اینکه هیچگاه نق بزند.
لوک:
او تنها کسی بود که در جریان 6 هفته تمرین همیشه در تمرینها حاضر بود. او خودش را در موقعیت رهبری میدید! او از قبل تمام صحنهها را در ذهن داشت، آن هم در شرایطی که ما در صحنه چیزی از او نخواسته بودیم و زمانی که اشتباه میکرد واقعا عصبانی میشد. توماس دارای کمربند قهوهای در کاراته است! این به او کمک میکرد تمرکز کند و حافظه خوبی داشته باشد.
2 نفر از کسانی که معمولا در کارهای شما حاضر میشوند هم در این فیلم حضور کوتاهی دارند؛ اولیویه گورمه و ژرمی رنیه در نقش دشوار پدر.
لوک:
اولیویه ناگهان سر و کلهاش پیدا شد، ما باید نقشی برای او پیدا میکردیم! (میخندد). ما به او 3 پیشنهاد دادیم و او تصمیم گرفت نقش کافهداری که آبمیوه میفروشد را بازی کند. این صحنه کوتاه است ولی برای ما اینکه او حضور داشت مهم بود.
ژان پیر:
نقش ژرمی بیشتر است. بلافاصله بعد از اینکه فیلمنامه را خواند و نقش خود را شناخت، به ما گفت ما نقش دوستداشتنی دیگری برای او پیدا کردهایم! (میخندد) ولی او نقش آدمهای خوب را در فیلمهای کارگردانان دیگر بازی کرده است بنابراین... .
فیلمنامه را چطور نوشتید؟ نوشتن فیلمنامه چه مدت زمان برد؟
ژان پیر:
با چند وقفه کوتاه در میان کار، در کل یک سال شد اما پیشتر به شکل مفصل درباره فیلمنامه بحث کرده بودیم.
لوک:
ما با یک شخصیت و یک موقعیت کار را آغاز میکنیم و هر چیزی را که جذاب باشد یادداشت میکنیم. بعد ساختار را شکل میدهیم، بعد نسخه اولیه، بعد نسخهای دیگر و نسخهای دیگر ... این کار ماهها به طول میانجامد.
و فیلمبرداری؟
لوک:
55 روز. با شبهای کوتاه ولی هیچگاه بعد از 1:30 دقیقه بامداد کار نکردیم ... شاید یک بار. ما فیلم را با یک پسربچه 13 ساله میساختیم. همه چیز را کاملا آماده میکردیم. هیچگاه پیش از فیلمبرداری یکصحنه اینقدر تمرین نکرده بودیم.
در «پسری با دوچرخه» یک شهر داریم و جنگلی که در اطراف شهر است.
لوک:
ما یک مثلث جغرافیایی را برای این فیلم در نظر گرفتیم؛ شهر، جنگل و پمپبنزین. جنگل جایی است که جاذبههای خطرناکی برای سیریل دارد؛ جایی که او یاد میگیرد چطور یک تبهکار شود. شهر گذشته او با پدرش را در خود دارد و حال او را با سامانتا. پمپ بنزین محل گذار است؛ جایی که پلات فیلم چندین بار
تغییر میکند.
ژان پیر:
ما میخواستیم فیلم را به صورت یک قصه پریان بسازیم به گونهای که آدم بدها کاری کنند که پسر توهمات خود را فراموش کند و سامانتا به شکل یک پری جلوه کند. ما حتی میخواستیم اسم فیلممان را بگذاریم «یک قصه پریان برای زمان ما».
بالاخره از موسیقی در فیلمتان استفاده کردید اگر چه به شکلی صرفهجویانه.
لوک:
به ندرت در فیلمهایمان از موسیقی استفاده میکنیم و برای مدتی طولانی درباره این کار تردید داشتیم. در یک قصه پریان باید احساسات و آغازهای جدید بروز پیدا کنند. به نظر ما رسید موسیقی در برخی مواقع میتواند به عنوان یک نوازشگر آرامشبخش برای سیریل عمل کند.
شما باز هم به کن بازگشتهاید؛ جایی که برای 2 فیلم «برای روزتا» در سال 1999 و «بچه» در سال 2005 برنده نخل طلا شدهاید. فستیوال کن برای شما چه معنایی دارد؟
ژان پیر:
خیلی مهم است که فیلمهایمان را در کن نشان بدهیم. هر بار که بازمیگردیم دوستداشتنی است. ما ترشح آدرنالینی که فقط در کن اتفاق میافتد را دوست داریم.
لوک:
سینمای ما خیلی به این فستیوال بدهکار است. داستان ما و کن ادامه دارد و تاکنون داستان خوشی
بوده است... .