بحران سیاسی این روزهای عراق شکلی سینوسی به خود گرفته و هر روز شدت آن کم و زیاد می‌شود. در فاصله‌های زمانی نه‌چندان زیاد، ناگاه بن‌بست سیاسی در عراق به وجود می‌آید و پس از مدتی این بحران‌ها کاسته می‌شود. همین موضوع نشان‌دهنده آن است که فضای سیاسی عراق بشدت ملتهب است و به انبار باروتی می‌ماند که با جرقه‌ای کوچک منفجر خواهد شد و احتمالا دود این انفجار به چشم خیلی‌ها خواهد رفت. ناگفته پیداست دخالت بازیگران خارجی در مسائل داخلی عراق یکی از مهم‌ترین دلایل بحران‌های اخیر این کشور جنگ‌زده است؛ بحرانی که با خروج آمریکایی‌ها تشدید هم شده است. به واقع آمریکایی‌ها با توسل به روش‌های میلیتاریستی نتوانستند به اهداف خود در عراق نائل شوند، در حال حاضر در پی آنند که با سیاسی‌کاری و کارشکنی‌های سیاسی به اهداف مورد نظر خود که در طول اشغال عراق به آن دست نیافتند، نائل شوند. به همین دلیل آمریکایی‌ها با کمک سعودی‌ها در تلاشند با پررنگ کردن بحران‌های قومیتی، هویتی و مذهبی، دولت مردمی عراق را با چالش‌های نو و جدیدی مواجه سازند و مقدمات را برای سقوط این دولت شیعی فراهم کنند؛ دولتی که در جریان انتخابات سال گذشته نتوانستند از به قدرت رسیدنش ممانعت به عمل آورند و ناچار به ماندن دولت مالکی در راس هرم قدرت عراق رضایت دادند. ریشه‌های بحرانی که ایالات متحده در عراق ایجاد کرد و به انشعاب العراقیه از پارلمان و کابینه انجامید را باید در همان زمان انتخابات جست‌وجو کرد؛ زمانی که ایاد علاوی، صالح المطلک و طارق الهاشمی مثلثی را علیه ائتلاف شیعیان این کشور شکل داده بودند. این مثلث که در زمان انتخابات نتوانست بر قدرت شیعیان فائق شود، پس از روی کار آمدن دولت جدید کارشکنی‌های خود را آغاز کرد. این کارشکنی‌ها با تلاش برای ایجاد دولت جدید کلید خورد و به تلاش برای ترور نخست‌وزیر منتخب این کشور و در آخر هم به انشعاب از پارلمان و دولت انجامید. در این میان به نظر می‌رسد این پرونده به قدری برای ایالات متحده حائز اهمیت است که جو بایدن، معاون باراک اوباما، شخصا مسؤولیت آن را متقبل شده و مستقیما بر روند اجرای سناریوهای مورد نظر کاخ‌سفید در عراق دخالت دارد. به واقع اکنون آشکار شده آمریکایی‌ها تلاش داشتند با استفاده از طارق الهاشمی، معاون رئیس‌جمهور عراق و دوستان بعثی وی، نوری مالکی را ترور کنند اما نافرجام ماندن این حرکت و در نهایت صدور حکم بازداشت الهاشمی دستاویز جدیدی را در اختیار آمریکایی‌ها قرار داد. این موضوع سبب شد العراقیه از پارلمان و کابینه انشعاب کند اما حتی انشعاب این حزب هم نتوانست برای دولت عراق مشکل چندانی ایجاد کند و رهبران این حزب که دیدند نه‌تنها نتوانسته‌اند به کابینه ضربه‌ای وارد کنند بلکه حتی در آستانه حذف از عرصه سیاسی عراق قرار دارند، ترجیح دادند به کابینه و پارلمان باز‌گردند. این عقب‌نشینی دستاورد بزرگ دیگری برای دولت نوری مالکی محسوب می‌شود که تاکنون هیچ عرصه‌ای را به العراقیه واگذار نکرده است.
عقب‌نشینی محسوس سکولارها در عراق شکست دیگری برای ایالات متحده و رژیم سعودی محسوب می‌شود که تاکنون از طریق خلق بحران‌های سیاسی هم نتوانسته‌اند منافع خود در عراق را تامین کنند. نکته حائز اهمیت دیگر، ضعف مفرط العراقیه در قبال دولت است؛ ضعفی که نشان می‌دهد این ائتلاف موضع سابق خود به عنوان اپوزیسیونی قدرتمند را از دست داده است. به نظر می‌رسد گرایش‌های مختلف و موزائیکی موجود در العراقیه به یکدیگر دچار اختلاف‌هایی بنیادین شده‌اند؛ اختلاف‌هایی که موجب شده هر گروه ساز خود را بزند و از قدرت ائتلافی آنها عملا چیزی باقی نماند. یکی از عواملی هم که سبب شد العراقیه به کابینه و پارلمان باز‌گردد همین اختلاف‌ها بود که عملا هرگونه ابتکار عمل را از سکولارها سلب کرده و سبب شده که ایالات متحده هم به دلیل اختلاف‌نظر متحدانش از قدرت مانور کمتری در این کشور برخوردار باشد.
*کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه