وطنامروز: مرکز «ارزیابیهای استراتژیک و بودجهای» آمریکا در تازهترین گزارش خود نوشت که در یک دهه آینده، ایران با تقویت توانمندیهای نظامی خود میتواند همه فرضیات نظامیان آمریکایی در برنامهریزی برای حضور در خلیج فارس در 30 سال گذشته را باطل کند. مارک گانزینگر (Mark Gunzinger) و کریس دافرتی
(Chris Dougherty)، مولفان این گزارش معتقدند در یک دهه آینده، ایران میتواند به یکسری توانمندیهای نظامی دست یابد که قادر هستند فرضیات مورد استفاده نیروهای نظامی آمریکا در برنامهریزی برای حضور در خلیجفارس در 30 سال گذشته را باطل کنند. مؤلفان چنین نتیجهگیری میکنند که پنتاگون باید با تدوین طرحهای جدید و سرمایهگذاری در توانمندیهای نوین، خود را با شرایط نظامی در حال تغییر تطبیق دهد.
متن این گزارش که در اشراف منتشر شده بدین شرح است:
پس از انقلاب ایران در سال 1979 و زمانی که برنامهریزی آمریکا برای حضور در منطقه تسریع شد، فرماندهان، دسترسی سهلالوصولی به پایگاههای هوایی و دریایی بزرگ و مدرن در کویت، بحرین، قطر، عمان و عربستانسعودی داشتهاند. در زمان جنگ اول خلیج فارس، این پایگاههای مدرن آمریکا را قادر ساختند که به سرعت 500هزار سرباز و تفنگدار دریایی را به مرز کویت گسیل کند، هزاران هواپیمای پشتیبانی و تهاجمی را به پایگاههای نزدیک خط مقدم اعزام کند و 6 گروه رزمی ناو هواپیمابر را به خلیج فارس و دریای سرخ بفرستد. صدام حسین با ناتوانی در مقابله با این آمادگیها ارتش خود را محکوم به شکستی سریع کرد.
از زمان فروپاشی شوروی نیز نیروهای آمریکایی توانستهاند قدرت خود را در آن سوی دریاها اعمال کنند و در این مدت تنها تعداد معدودی چالش جدی در برابر آزادی عمل این نیروها پدید آمده است. احتمالا این «دوره طلایی» برای اعمال قدرت آمریکا به پایان خود نزدیک میشود. همانگونه که در تحلیلهای قبلی «مرکز ارزیابیهای راهبردی و بودجهای» (CSBA) مطرح شد، جمهوری خلق چین در حال توسعه یک شبکه رزمی ضددسترسی/ انکار/ منطقه (A2/AD) است که میتواند توانایی مانور نیروهای نظامی آمریکا را در حوزههای عملیاتی هوایی، دریایی، زیردریایی، فضایی و فضای سایبری محدود کند. در سالیان آتی، گسترش تکنولوژیهای نظامی پیشرفته، دیگر دولتها را نیز قادر خواهد کرد که استراتژیهای ضددسترسی/ انکار/ منطقه را با توجه به شاخصههای جغرافیایی و ژئواستراتژیک مناطق خود سامان دهند. رهبران ایران بدونشک درسهایی از اشتباهات صدام آموختهاند. ایران به جای صرف منابع خود برای تهیه تانک، توپخانه و نیروهای پیاده، سرمایهگذاریهای نظامی خود را بر موشک متمرکز کرده است، موشکهایی که میتوانند شهرها و پایگاههای شبهجزیره عربستان را تهدید کنند. گانزینگر و دافرتی نگران هستند که توانایی فزاینده ایران برای حمله به عربستان سعودی و دیگر متحدان آمریکا در بخش غربی خلیجفارس، یا منجر به توقف عملیاتهای دریایی و هوایی آمریکا در این پایگاههای خط مقدم شده یا رهبران این کشورها را مجبور کند که از دسترسی نیروهای آمریکا در بحرانهای آتی به این پایگاهها جلوگیری کنند.
ایران بویژه مشغول سرمایهگذاری در توانمندیهای جدیدی بوده که میتوانند برای بازدارندگی، تاخیر یا جلوگیری از اجرای مؤثر عملیاتها در خلیجفارس به کار روند. دسترسی ایران به تسلیحاتی که میتواند در راستای انکار دسترسی به خلیج فارس، کنترل جریان نفت و گاز از منطقه و اعمال اجبار و زور به سایر کشورها به کار رود، نگرانیهای عمیقی برای آمریکا و همپیمانان امنیتی آن ایجاد کردهاند.
این گزارش در مقدمه خود آورده است: آمریکا در حال بیرون کشیدن نیروهای خود از عراق و افغانستان است، این امر فرصتی برای تدوین یک مفهوم عملیاتی جدید برای اعمال قدرت و خنثی کردن قدرت نظامی در حال رشد ایران فراهم میکند. وزارت دفاع برای نیل بدین هدف باید فرضیاتی که 30سال گذشته تدوین کرده است را تغییر دهد. در آن زمان تهدید تهاجم نظامی شوروی بود که به برنامههای نظامی آمریکا برای رویارویی با موضوعات احتمالی در منطقه خلیجفارس شکل میبخشید. در این چارچوب برنامهریزی چنین فرض میشد که آمریکا دسترسی نامحدودی به پایگاههای منطقه دارد، شبکههای رزمی آمریکا دست نخورده و ایمن باقی خواهند ماند و نه اتحاد شوروی و نه هیچ قدرت منطقهای دیگری تهدیدی جدی برای خطوط ارتباطاتی هوایی یا زمینی ایجاد نخواهند کرد. با گذر زمان، این فرضیات باعث افزایش سرمایهگذاری نظامی در حوزه هواپیماهای کوتاهبرد، سیستمهای غیرپنهانی و دیگر توانمندیهایی شد که برای عملیات در محیطهای سهلالوصول مناسب بودند.
با توجه به تعقیب توانمندیهای ضددسترسی/ انکار/ منطقه توسط ایران، چنین به نظر میرسد که میراث فرضیات برنامهریزی نظامی آمریکا معتبر باقی نخواهند ماند. ایران فرصت بسیاری داشته تا در 20 سال گذشته «روش جنگیدن آمریکایی» را بررسی کرده و بدین نتیجه برسد که اجازه به آمریکا و متحدین آن برای متمرکز کردن انبوه توان رزمی در مرزهایش نسخهای برای شکست خواهد بود. بنابراین، ایران به دنبال تمهیداتی است تا از دسترسی نیروهای نظامی آمریکا به پایگاههای نزدیک جلوگیری کرده و عملیاتهای سنتی اعمال قدرت آمریکا در خلیجفارس را تبدیل به یک پدیده هزینهبر کند.