جمهوری اسلامی ایران از آغاز پیدایش تاکنون با توجه به ایدئولوژی انقلاب اسلامی، اصول خود را در سیاست داخلی و خارجی بر مبنای این ایدئولوژی تدوین کرده است. در هر 2حوزه سیاست داخلي و خارجی این اصول از آرمان‌های انقلاب و نظرات بنیانگذار فقید جمهوري اسلامی گرفته شده است هرچند
تلاش شده اصول یادشده با واقع‌گرایی به کار برده شوند اما
همواره ارکان اصلی دستگاه دیپلماسی کشور را تشکیل می‌دادند. در مجموع سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر اصولی ثابت و پایدار، استوار است که در عرصه بین‌المللی راهنمای رفتار و کنش سیاست خارجی قرار می‌گیرد. اصول سیاست خارجی با توجه به ماهیت و هویت نظام جمهوری اسلامی از دین مبین اسلام و ایدئولوژی اسلامی نشأت می‌گیرد لذا این اصول در کتاب، سنت، سیره معصومین(ع) و شیوه حکومتی آنها بویژه حکومت نبوی و علوی ریشه دارد.(22) بر اساس اسناد رسمی بویژه قانون اساسی و عملکرد دستگاه دیپلماسی کشور، اصول سیاست خارجی عبارتند از: 1- تلاش برای ایجاد امت واحده 2- نفی سلطه‌گری و سلطه‌پذیری 3- ظلم‌ستيزي و مبارزه با استكبار 4- حمايت از مستضعفان، مسلمانان و جنبش‌هاي رهايي‌بخش. در جریان فتنه 88 شاهد تقابل صددرصدی فتنه‌گران با 4 اصل یادشده بودیم؛ تقابلی که هم در شعارها و هم در رفتارها خود را نشان می‌داد و می‌توانست به تضعیف اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران منجر شود.
تلاش برای ایجاد امت واحده
اندیشه تشکیل امت واحده و دولت جهانی همواره یکی از مهم‌ترین اهداف و آرمان‌های بشریت بوده است. در نظام و حکومت اسلامی هم بر تشکیل امت واحده تاکید شده است. تفاوتی که تاکید اسلام بر تشکیل امت واحده با دیگر گرایش‌ها دارد، این است که در اسلام حکومت جهانی نه بر پایه حاکمیت یک نژاد یا طبقه‌ای خاص بلکه بر مبنای نگاهی انسانی قرار دارد لذا در مقدمه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به این هدف و رسالت جهانی تاکید شده و چنین آمده است: «قانون اساسی با توجه به محتوای انقلاب اسلامی ایران که حرکتی برای پیروزی همه مستضعفین بر مستکبرین بود زمینه تداوم این انقلاب را در داخل و خارج کشور فراهم مي‌کند، بویژه در گسترش روابط بین‌الملل با دیگر جنبش‌های اسلامی و مردمی می‌کوشد تا راه تشکیل امت واحده جهانی را فراهم کند و استمرار مبارزه در نجات ملل محروم و تحت ستم در همه جهان قوام یابد».
..............................................................................................................
22- سیدجلال دهقانی‌فیروزآبادی، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، پیشین، ص 130