در کسب حلال باید کوشید و مال حلال کسب کرد و در راه خدا به کار گرفت. امثال صدقه، بخشش، زیارات واجب و مستحب، انواع کارهای خیر و کارهایی که به مصلحت جامعه است، به وسیله مال حلال انجام می‌شود. پس اگر مال وسیله‌ای برای نیل به سعادت اخروی باشد، حتما ممدوح است و اگر خودش هدف شد، بسیار بد و نامناسب است. [المحجهًْ البیضاء؛ 6/136؛ جامع‌السعادات؛ 2/50 ـ 51] خلاصه ملاک آن است که آنچه ما دنبالش هستیم، در راستای اهداف اخروی است یا درپی سودهای مادی دنیوی؟ کمی در خودمان جست‌وجو کنیم، حقیقت آن‌را می‌یابیم. کسی که به آفات نفسانی گرفتار آمده و قلبش مریض شده است و «مال‌دوستی» او را گرفتار کرده است، میلی به عبادت ندارد و نفاق قلبش را پر می‌کند و طبعا به دین و فرایض و مستحبات دینی تمایلی ندارد. در این زمینه پیامبر اعظم صلی‌الله علیه و آله و سلم می‌فرمایند:
«حُبُ الْمَالِ وَ الشَّرَفِ يُنْبِتَانِ النِّفَاقَ فِي الْقَلْبِ كَمَا يُنْبِتُ الْمَاءُ الْبَقْل» [جامع السعادات؛ 2/48] «مال‌دوستی و برتری‌طلبی نفاق را می‌رویاند، همچنان که آب گیاه را می‌رویاند.» واقعیت این است که همگی ما به اندازه خودمان گرفتار این رذیلت هستیم و نباید خود را استثنا کنیم اگرنه به دنبال اصلاح خودمان نمی‌رویم. «لكلّ أمّه عجل، و عجل هذه الأمّه الدّينار و الدّرهم» [جامع السعادات؛ 2/36] «هر امتى را گوسالهاى است، و گوساله اين امت دينار و درهم است.» منظور از گوساله، گوساله سامری است که سامری آن را در چشم مردم، خدا جلوه داد و مردم نیز آن را پرستیدند. پیامبر اعظم صلی‌الله علیه و آله و سلم طبق این نقل مال و پول را همانند گوساله سامری باعث گمراهی جامعه اسلامی و همانند بتی می‌دانند که مسلمانان به پرستش آن می‌پردازند. روشن است گوساله موجود بدی نیست اما اگر خدای امت شود، بد است. همچنین مال بد نیست اما اگر محور و هدف شود، مهلک و خطرناک است. آری! مال‌دوستی انسان را از پرستش خدا باز می‌دارد، زیرا برای قلب اشتغال ایجاد می‌کند و مانع عبادت او می‌شود. باز تاکید می‌کنیم که محور بحث ما مال حلال است. مال‌دوستی وجود ما را می‌کاهد و از رفتن به سوی خدا باز می‌دارد، در این صورت حالی برای‌مان نمی‌ماند که به واجبات و مستحبات بپردازیم و این خاصیت هواهای نفسانی است. ما برای به دست‌آوردن مال حلال نماز اول وقت را به جا نمی‌آوریم، این مواخذه ندارد؟ متاسفانه به دلیل اشتغالات دنیوی نمی‌فهمیم، اگرنه گرفتاری ما زیاد است. ما مال حلال به دست می‌آوریم و از کمک به دیگران خودداری می‌کنیم، یا کمک می‌کنیم اما به اندازه‌ای که لازم است، کمک نمی‌کنیم، اینها مواخذه دارد. و اینجاست که امیرالمومنین سلام‌الله علیه می‌فرمایند: «حُبُ الْمَالِ سَبَبُ الْفِتَنِ» [غرر الحکم؛ ص: 368] «مال‌دوستی دلیل فتنه‌ها می‌شود.» فتنه‌هایی از نوع فتنه سامری یا بدتر از آن.