با توجه به اسلامی بودن انقلاب و جهانشمولی این مکتب، سیاست خارجی کشور نمی‌تواند خود را در محدوده اهداف ملی یا حتی منطقه‌ای محبوس کند و لذا با توجه به این نکته سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران باید کاملا فعال و پویا باشد. از این رو تشکیل امت واحده به عنوان یکی از اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی مطرح شد که هدف آن نه لشکرکشی و تحمیل حاکمیت خود بلکه ایجاد نوعی وحدت فکری و تقویت روحیه برادری در میان مسلمانان است.(23) در جریان فتنه 88 به روش‌های مختلف با این اصل مهم سیاست خارجی جمهوری اسلامی مقابله شد. به هم زدن و به آشوب کشیدن روز قدس به عنوان نماد وحدت امت اسلامی علیه صهیونیسم بین‌الملل خود شاهدی بر این مدعاست و موید آنکه فتنه‌گران از در تقابل با سیاست تشکیل امت واحده اسلامی درآمدند. همچنین شعارهایی نظیر «نه غزه، نه لبنان» هم وجه دیگری از این تقابل محسوب می‌شود. مطابق این شعار حمایت از گروه‌های اسلامی در منطقه و جهان نفی شده است. هنگامی که گروهی با حمایت از جنبش‌های اسلامی به مخالفت برخیزد، بی‌تردید و به طریق اولی با تشکیل امت واحده جهانی هم تقابل و مرزبندی‌های آشکاری دارد.
نفی سلطه‌گری و سلطهپذیری هم از مهم‌ترین اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی تلقی می‌شود که مانند اصل تشکیل امت واحده بر آیات و روایات و مبانی فقهی استوار است. بر مبنای این اصل، جمهوری اسلامی بر اساس آموزه‌ها و اعتقادات اسلامی باید در سیاست خارجی خود از مناسبات و روابط مبتنی بر سلطه اجتناب کند. این موضوع در قانون اساسی جمهوری اسلامی هم به صراحت بیان شده است. امام خمینی(ره) نیز می‌فرمایند: ملت اسلام پیرو مکتبی است که برنامه‌های آن مکتب خلاصه می‌شود در 2 کلمه «لاتَظلمون و لاتُظلمون»(24) همچنین ایشان بیان می‌دارند «از اصول مهم است که مسلمانان تحت سلطه کفار نباشند. خدای تبارک و تعالی برای هیچ‌یک از کفار، سلطه بر مسلمانان قرار نداده است و نباید مسلمانان این سلطه کفار را قبول کنند»(25) افزون بر اذعان قانون اساسی و تصریحات بنیانگذار جمهوري‌اسلامی بر نفی سلطه‌گری و سلطهپذیری قاعده نفی سبیل هم مطابق آیه شریفه 141 سوره مبارکه نساء بر نفی سلطه کافران بر مسلمانان تاکید می‌کند. به واقع تصریح قانون اساسی، تاکیدات بنیانگذار جمهوری اسلامی و مبانی شرعی موجود سبب شده است نفی سلطهپذیری و سلطه‌گری به عنوان یکی از مهم‌ترین اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مطرح شود.
......................................................................................................
23- منوچهر محمدی، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران، نشر دادگستر، 1380
24 - حضرت امام خمینی، صحیفه نور، ج 14، تهران، موسسه نشر آثار امام خمینی، 1378، صص 68-66
25- همان، ج 16، صص 40-36.