صبح روز سوم جشنواره روز خشم اصحاب رسانه بود. اصحاب رسانه با سلیقه دیدگاهی متفاوت سیاسی – اجتماعی، از تماشای فیلم «خرس» به خشم آمده بودند و این خشم عمومی به صورت رسمی در برج میلاد جاری بود. بسیاری از توقیف فیلم حرف میزدند و طیف مشخصی از اهالی رسانه بعد از دیدن فیلم تاب ماندن در برج میلاد را نداشتند و به نشانه اعتراض برج میلاد را ترک کردند. با این شرایط به مسؤولان سینمایی باید دست مریزاد گفت! از اوایل دهه 80 مد رسمی و رایج سینمای ایران ساختن فیلمهای ضدجنگ است و شبه روشنفکران با نگاههای حداقلی علیه جنگ – بخوانید دفاع 8 ساله – فیلم میسازند. در هیچ دورهای تا این حد توهین به رزمندگان و دفاع 8 ساله صورت نپذیرفته بود و هماکنون این اتفاق در این دوره در حال انجام است، ضمن اینکه به همان میزان که فیلم در ستایش دفاع 8 ساله نساختیم در 2 ساله اخیر به اندازه کافی ضدجنگ ساخته شده است!
فیلادلفی؛ هدر دادن بیتالمال
«فیلادلفی» از آن دست فیلمهایی است که در یک تونل ساخته شده و موضوع فیلم درباره فلسطین و وقایع مرتبط به اهالی آن سرزمین است اما این فیلم در مجموع به ضد خودش بدل میشود. فیلادلفی از آن دسته آثاری به شمار میرود که بودجهاش را مرکز گسترش سینمای تجربی تامین کرده. فکر میکنم مسؤولان این مرکز در انتخاب فیلمنامه مثل «پنجشنبه آخر ماه» دچار اشتباه شدهاند یا اینکه فیلمنامه با سفارش خود معاونت مورد تایید قرار گرفته است و گرنه در این فیلم کارگردانی قابل تاملی دیده نمیشود، ضمن اینکه فیلمنامه فوقالعاده ضعیفی دارد. درباره این فیلم میتوان گفت تنها فیلم جشنواره است که نمیتوان پیامی را از آن دریافت کرد. متاسفانه بخشی از آنچه در فرهنگ ایران اسلامی بیتالمال خوانده میشود توسط مسؤولان سینمایی صرف ساخت و حمایت از فیلمهایی میشوند که حتی حاوی پیام مقاومت مردم فلسطین هم نیستند.
ضدگلوله؛ باز هم کمدی جنگی
«ضدگلوله» یکی از بهترین فیلمهای روز سوم جشنواره بود؛ تنها فیلمی که برای دیدن آن در سالن برج میلاد صندلی خالی به زحمت پیدا میشد. بزن بریم بهشت، غیرمجاز، بالاخره با نام تازهاش ضدگلوله در جشنواره نمایش داده شد و با استقبال ویژه مخاطبان همراه شد، ضمن اینکه سخنان مصطفی کیایی درباره انجمن سینمای دفاع مقدس در جلسه نقد و بررسی آن قابل تامل و بررسی بود. در واقع سخنان کیایی را میتوان افشاگری درباره انجمن سینمای دفاع مقدس دانست. بسیار شنیدهایم که برای ساخت فیلمهایی با مضمون دفاع مقدس این انجمن سنگاندازی میکند و کیایی با سخنانش در جشنواره روی این موضوع صحه گذاشت و متوجه شدیم انجمن مافیایی دفاع مقدس نگاه گزینشی – سفارشی نسبت به ساخت آثار متعدد با مضمون دفاع مقدس دارد. این انجمن عمده فعالیتهایش را به صورت فرمایشی انجام میدهد و سخنان مصطفی کیایی را مسؤولان و معاونت سینمایی باید با دقت بیشتری مورد ارزیابی قرار دهند. فیلم ضدگلوله دارای فیلمنامه منسجم و ریتم بسیار خوبی است، ضمن اینکه فیلم رگههایی از طنز دارد اما به هیچ وجه طنز وجه غالب اثر نیست، بلکه در بخش عمده فیلم وجه تراژیک و درام جدی گاهی به بخشهای طنز میچربد. غیر از بازی خوب مهدی هاشمی، ضد گلوله تا روز سوم تنها فیلم مورد توجه اهالی رسانه بود؛ تنها فیلم بخش مسابقه که با توجه به ظرفیت لوکیشن و جغرافیای فیلم، نمره خوبی میتوان به کارگردانش اعطا کرد. این ظرافت در کارگردانی و دقت نظر به صورت گل درشت در بخشهای مختلفی از فیلم به چشم میآید. در یکی از صحنهها فرخ (ژاله صامتی) با سلیم (مهدی هاشمی) در حال جدال است. زمانی که از پای بساط سبزی خرد کردن بلند میشود تا این جدال لفظی را ادامه دهد به دستها و صورت بازیگر دقت که کنیم آغشته به خرده سبزی است. به اعتقاد من ریزهکاری و دقت نظر در کارگردانی و هدایت نکته قوت فیلم برشمرده میشود، ضمن اینکه اعتقاد راسخ دارم این فیلم به صورت کلی شاید شباهتهایی به فیلم اخراجیها داشته باشد اما در جزئیات اصلا شبیه این فیلم نیست. آنچه سبب این تفاوتها میشود لحظات دراماتیک و عمیق فیلم است که تاثیر بیشتری بر مخاطب عام و خاص دارد و کارگردان برای انتقال پیامش با فاصلهگذاری مشخصی از فضای کمدی به فضای جدیتری میل میکند. مصطفی کیایی کارگردان ضدگلوله با ساخت فیلم«بعدازظهر سگیسگی» به عرصه سینما ورود کرد. تا پیش از این فکر میکردم کیایی تنها فیلمنامهنویس خوبی است اما بعد از تماشای ضدگلوله متوجه شدم او کارگردان خوبی نیز به شمار میرود به شرط اینکه از خط قرمزها عبور نکند و به صورت مداوم در سینما فیلم بسازد.
بیخداحافظی احمد امینی؛ کنسرت روی پرده
«بیخداحافظی» که از نیمه گذشت با توجه به اتمسفر فیلم متوجه شدم که رضا صادقی دنبال «رزباد» میگردد و شباهتهای محتوایی به فیلم «همشهری کین» کاملا مشخص و عیان بود. بعد هم که احمد امینی به برنامه «هفت» آمد روی این قضیه تا حدود بسیاری صحه گذاشت. فیلم بزرگ همشهری کین قواعد سینمای اتوبیوگرافیک را بهخوبی رعایت میکند اما فیلم احمد امینی ملاحظات سینمای بیوگرافیک را در نظر نمیگیرد و کلیت درام با الگویهای روایی سینمای اتوبیوگرافیک پیش نمیرود. قالب کلیشهای این فیلم سبب میشود گرمای فیلم تنها به حضور رضا صادقی خلاصه شود. حتی گرمای ریتمیک فیلم منشعب از این شخصیت حقیقی است و پایان
پر از ابهامی که فیلم دارد، آن را از شکل و قاعده فیلم بیوگرافیک خارج کرده است. بیخداحافظی عملا چند قطعه کلیپ است که با دوربین 35 فیلمبرداری شده است و بر پرده سینما به نمایش در میآید؛ در جمله و به صورت خلاصه کنسرتی روی پرده سینما که تماشاگر برای دیدن خوانده مورد علاقهاش کمی حوصله به خرج دهد و قصه مخدوش کارگردان را حوصله کند. عموما فیلمنامه نوشتن آنهم بدین شکل که اثری از نقاط عطف داستانی نباشد، آسیبهای فراوانی به همراه خواهد داشت. فیلم بر اساس پیرنگ اولیه پیش میرود و گاهی داستان از مسیر اصلی خارج ميشود. از همین رو سازندگان با لحاظ کردن سلیقه رضا صادقی در خط کلی فیلمنامه به بیراهه رفتهاند. قرار سازندگان این بوده است که فیلمی درباره رضا صادقی بسازند اما آنچه به عنوان یک تماشاگر عادی و عام روی پرده سینما دیدیم فیلمی برای رضا صادقی بود. قصه واقعی رضا صادقی، داستان جذاب مهاجرت وی به تهران، کسب موقعیت فعلی را میتوان از لا به لای مجلات زرد و قرمز و آبی یافت اما سازنده اثر با دستمایه قرار دادن تا حدودی زندگی عمومی رضا که همگی از آن مطلع هستند سعی در القاي چه مفهومی به بیننده داشته است؟ از احمد امینی که زمانی منتقد مورد علاقهام و بعدها به فیلمساز محبوبم بدل شد چنین فیلمي بعید است. توقع چنین فیلمی که ولنگارانه تماشاگر را با خود به ناکجاآباد میبرد از احمد امینی قصهگو خیلی دور از ذهن بود.
رؤیای سینما ؛ افسوس
«رویای سینما» متاسفانه خارج از مسابقه نمایش داده شد و باز اندوه و افسوسمان را چند برابر کرد. گویا هیات انتخاب هم این فیلم را به خوبی تماشا و درک نکردهاند. رویای سینما فیلم قصهگوی پندآموزی است که متاسفانه به چشم هیات انتخاب نیامد. فیلم هیچ چیز کم ندارد؛ قصه آن سرحال و بانشاط است، پندآموزی دارد و این پندآموزی آمیخته به شعار و اغراقهای آنچنانی نیست. رویای سینمای علی شاهحاتمی سینما پارادیزوی ایرانی نیست اما شوقی در تماشاگر ایجاد میکند برای بهتر دیدن. شاهحاتمی سینما را از منظری دیگر دنبال میکند و رویای سینمایی این کارگردان در دل مخاطب مینشیند. اتفاق ویژهای که در این فیلم افتاد بازی فوقالعاده بازیگر نوجوان این فیلم است که حاضران سالن بارها و بارها او را برای اجرای خوبش تشویق کردند.