یکی از ستوننویسهای روزنامه آرژانتینی «پاخیانا دوسه» (صفحه 12) در جایی مینویسد قانون آفساید زمانی که به اجرا درمیآید گویی در دراماتیکترین نقطه زندگی قرار گرفتهای و حتی کره زمین نیز از ناحیه مهره گردن دچار شکستگی میشود، چون درست در آن لحظه نیمی از آدمهایی که در استادیوم هستند برای شادی گل به هوا میپرند! اما واقعا چرا دراماتیک؟ تنها به این دلیل که وقتی در بهترین موقعیت قرار گرفتهای به خیال خودت همه چیز با آن حس زیبا در حال رخ دادن است حتی چهره تکتک هواداران را روی سکوهای سیمانی میتوانی تصور کنی درست مثل عاشق شدن که حسی است غیرقابل تصور و اگر حتی کوچکترین شکی درباره روی خط آفساید بودن به ذهنت خطور کند آن را با هیچ حس زیبایی تغییر نمیدهی. عاشق شدن نیز همینگونه است، درست در جایی تمرکزت را جمع میکنی به سمتش میروی ولی ناگاه پرچم آفساید که نشانه به دام افتادن است، بالا میرود این تنها یک تله بود! در فرهنگ انگلیسی آن را با کلمه «Trick» به کار میبرند و در زبان اسپانیش با لغت «Trampa» آفساید یعنی عاشق شدن، به همین سادگی! و بعضی اوقات نیز از تله آفساید فرار میکنی و میتوانی توپ را به هدف بچسبانی.... .
منطقه امن
قانون آفساید همیشه گلهای زیبایی را در عرصه تاریخ مردود اعلام کرده است، حال شاید هم در آن موقع که کمکداور پرچم خود را به نشانه آفساید بالا برده این گلها مردود نبودند و این سختگیری یا شاید اشتباه کمکداور میدان بوده که این اتفاق رخ داده است! به هر حال آفساید قانونی است که همیشه قربانیان زیادی را به نام خود ثبت میکند و منطقه آفساید تنها منطقهای در زمین فوتبال است که قانون خاص خودش را دارد.
شاید هم بهتر باشد بگوییم منطقهای امن برای دروازهبانها. حالا در این مقاله سعی خواهیم کرد به چند مورد تاریخی و گلهای زیبایی که به خاطر قانون آفساید مردود اعلام شده است، اشاره کنیم.
فرانک ریبری (بایرن مونیخ- یوونتوس، 2009)
جیان لوئیجی بوفون درباره این گل فرانک ریبری که آفساید اعلام شد، میگوید: او خیلی خوب در میان مدافعان ما جا گرفته بود، تقریبا در حالت تک به تک با من بود و شاید قانون آفساید به دادمان رسید! اگر این گل پذیرفته میشد به عنوان گل قرن شناخته میشد!
پله (برزیل- اروگوئه، جامجهانی 1970)
این یکی از آن گلهای کلاسیکی است که در قوانین قدیمی آفساید مردود اعلام شد. در آن بازی پله در مسیر توپ قرار گرفت و از زاویهای کناری به توپ ضربهای نواخت ولی در کمال تاسف آفساید اعلام شد.
دیهگو مارادونا (آرژانتین- انگلیس، 1980)
شاید کسی این گل را زیاد به یاد ندارد و کمتر درباره آن صحبت شده است. این گل در یک بازی دوستانه زده شد که در آن زمان دیهگو بسیار جوان بود و خیلیها او را نمیشناختند ولی اگر این گل قبول میشد در حد آن گل سال 1986 زیبا بود.
میشل پلاتینی (یوونتوس- آرژنتینوجونیورز، 1985)
در خلال بازیهای جامجهانی باشگاهی (در آن زمان با فرمت دیگری نامگذاری شده بود) میشل پلاتینی آن زمان بازیکن یوونتوس در بازی با جونیورز آرژانتین یک گل بسیار تماشایی را به ثمر رساند ولی چون تنها «یکپا» از مدافع این تیم آرژانتینی جلوتر بود گل او مردود اعلام شد.
تاریخچهای کوتاه از آفساید
نخستین قوانین بازی که توسط انجمن فوتبال در سال 1863 وضع شدند، بیان میکنند بازیکن زمانی در آفساید است که جلوتر از توپ قرار گیرد: «وقتی یک بازیکن به توپ ضربه میزند، همتیمیهای او که به خط دروازه حریف نزدیکتر از خودشان هستند نمیتوانند در بازی شرکت کنند، چه تماس خودشان با توپ و چه ممانعت از رسیدن توپ به حریف ممنوع است، تا زمانی که از آفساید خارج شوند...» این قانون به طرز موثری در برابر ایدههایی که زیرساخت فوتبال انگلیس را برای دهه آینده شکل میدادند، قد علم کرد. فوتبال آن روزهای انگلیس در شارژ بازیکن حریف برای بازپسگیری توپ خلاصه میشد، این دلیلی بود که در نخستین رقابتهای بینالمللی در سال 1872، انگلیس در برابر سیستم پاسکاری اسکاتلند که در آن زمان چنین قانونی نداشت، ناآرام نشان میداد.
در سال 1866، این قانون بهگونهای تغییر کرد که اگر بین بازیکن و خط دروازه،
3 بازیکن دفاعی حضور داشته باشند، بازیکن در آفساید نیست (یا اینکه بازیکن عقبتر از توپ باشد که این بخش از قانون همچنان ثابت باقی مانده است) این قسمت از قانون آفساید 4 سال بعد، وقتی تیم اتحادیه به انجمن فوتبال پیوست، مورد استفاده آنها قرار گرفت. در سال 1873 قانون آفساید بدینشکل اصلاح شد که لحظه آفساید زمانی است که توپ فرستاده میشود، نه زمانی که بازیکن توپ را دریافت میکند.
از آن پس، روند تغییرات به طرز فزایندهای رو به تسهیل بود. در سال 1903، نظریه تداخل این قانون با روند بازی شکل گرفت: «این قانون صرفا به دلیل وجود یک بازیکن در آفساید، جریان بازی را قطع نمیکند. بلکه تنها وقتی بازیکن یاد شده در بازی اثرگذار شود، پرچم آفساید وارد عمل میشود». 4 سال بعد تصمیم بر این شد که بازیکن تنها در نیمه حریف ممکن است در آفساید قرار گیرد و در سال 1921 اعلام شد از روی پرتاب از کناره زمین آفساید گرفته نمیشود.
با این وجود تیمها شروع به تطابق و استفاده از تله آفساید کردند. تیم ناتس کانتی (
Notts County) آغازگر این جریان بود اما تا اواسط دهه 20 بسیاری از باشگاهها بویژه نیوکاسلیونایتد با 2 دفاع کناریاش، زوج فرانک هادسپث
(Frank Hudspeth) و بیل مککراکن (Bill McCracken) چنان آزاردهنده شده بودند که عملا بازیها به مناطق باریکی از 2 سمت خط میانی زمین محدود میشدند. تساوی صفر بر صفر نیوکاسل در بری (Bury) در فوریه 1925، پایان کار بود. این نتیجه ششمین تساوی بدون گل در آن فصل بود که موجب شد آمار 58/2 گل در هر بازی– که در آن زمان به طرز ناباورانهای کم بود– شکل بگیرد. فوتبال خستهکننده شده بود، جذب تماشاگر به سرعت کاهش مییافت و انجمن فوتبال نهتنها حس کرد که نیاز به راهحلی اساسی است، بلکه بلافاصله برای ارائه آن اقدام کرد.