اصل نفي سلطه‌پذيري و سلطه‌گيري در جریان فتنه 88 هدف تخریب و خدشه قرار گرفت. حامیان خارجی فتنه که وجود این اصل را مانع استیلای خود بر کشور می‌دانستند همه تلاش خود را برای نفی آن به کار بستند و از طریق عمال داخلی خود کوشیدند چنین نشان دهند در داخل کشور بر سر این موضوع اتفاق‌نظر وجود ندارد. صرف حمایت کشورهایی نظیر ایالات متحده و انگلیس و حتی رژیم سعودی از فتنه‌گران خود نشان می‌داد که این گروه سلطه قدرت‌های خارجی را پذیرفته‌اند. افزون بر این تلاش براي به آشوب کشیدن راهپیمایی روز 13 آبان به عنوان نماد مبارزه با استکبار و نفی هرگونه سلطه‌پذیری خود نشان‌دهنده تقابل تمام‌عیار فتنه‌گران داخلی و خارجی با این اصل مهم سیاست خارجی جمهوری اسلامی بود. ظلم‌ستيزي و مبارزه با استكبار هم از ديگر اصول حاكم بر سياست خارجي جمهوري اسلامي تلقي مي‌شود. مطابق اين اصل براي جمهوري اسلامي وظيفه‌اي سنگين‌تر از سد كردن مسير استكبار در نظر گرفته شده است، به اين معني كه جمهوري اسلامي نه‌تنها بايد راه‌هاي نفوذ استكبار را در كشورهاي مختلف مسدود كند بلكه بايد آشكارا به مبارزه با قدرت‌هاي ظالم و استكباري هم اقدام کند چرا كه جهانشمولي اسلام و ماهيت فراملي انقلاب اسلامي ايران رعايت اين اصل در چارچوب يك سياست خارجي تهاجمي را ايجاب مي‌کند بویژه كه در اصول دوم و سوم قانون اساسي هم صراحتا بر نفي هرگونه ستمگري و ستم‌كشي، قسط و عدل، نفي نظام سلطه و طرد كامل استعمار و استكبار تاکید شده است.(26) به واقع اين اصل لازم و مكمل نفي سلطه‌گري و سلطه‌پذيري است طوري كه ارتباط منطقي و كاركردي بين نفي سلطه‌پذيري و ستيز با آن وجود دارد. به عبارت ديگر 2 گونه مي‌توان سلطه‌زدايي كرد؛ نخست مبارزه با مستكبران و ظالماني كه مهم‌ترين عامل استضعاف ملت‌ها محسوب مي‌شوند و دوم حمايت از جنبش‌هاي آزاديبخشي كه در مقابل سياست‌هاي ظالمانه مستكبران و استعمارگران به وجود آمده و قيام كرده‌اند. در راستاي همين سياست استكبارستيزي بود كه در بدو انقلاب اسلامي رابطه جمهوري اسلامي با دولت آپارتايد آفريقاي جنوبي و همين‌طور رژيم صهيونيستي بلافاصله قطع شد چرا كه حتي ليبرال‌هايي هم كه در آن مقطع زمام سياست خارجي كشور را در دست داشتند، در مستكبر و استعمارگر بودن اين رژيم‌ها ترديدي به خود راه نمي‌دادند. كشورهايي مانند ايالات متحده و انگليس هم مدتي پس از آن هدف خشم انقلابي مردم ايران قرار گرفتند. در شرايطي كه مخالفت با كشورهاي مستكبر هميشه در جمهوري اسلامي، چه در سطح دولت و چه در سطح ملت و افكار عمومي گفتماني غالب محسوب مي‌شده است، فتنه‌گران در جريان حوادث پس از انتخابات اين اصل را هم هدف گرفته بودند و در قالب دريافت حمايت از دولت‌هاي مستكبري نظير آمريكا، انگليس و حتي رژيم صهيونيستي يكي از مهم‌ترين اصول سياست خارجي جمهوري اسلامي را نقض كردند.
حمايت از مسلمانان و جنبش‌هاي آزاديبخش
يكي ديگر از مهم‌ترين اهداف انقلاب اسلامي كه به نوعي در ادامه 2 هدف نفي سلطه‌گري و سلطه‌پذيري و همچنين ظلم‌ستيزي و استكبارستيزي است، حمايت از مسلمانان و جنبش‌هاي آزاديبخش است، لذا جمهوري اسلامي ايران به موازات مبارزه با استكبار و استعمار، خود را موظف به حمايت از مستضعفان جهان و جنبش‌هاي رهايي‌بخش مي‌داند كه با مستكبران و استعمارگران به مبارزه برخاسته‌اند. امام خميني(ره) هم در اين باره مي‌فرمايند: «ما طرفدار مظلوم هستيم. هر كسي در هر قطبي كه مظلوم باشد، طرفدار آن هستيم».(27) اصل 154 قانون اساسي جمهوري اسلامي هم بيان مي‌دارد: «جمهوري اسلامي ايران از مبارزه حق‌طلبانه مستضعفان در برابر مستكبران در هر نقطه از جهان حمايت مي‌كند». زيرا انقلاب اسلامي ايران خود جنبش و حركتي براي پيروزي نهايي مستضعفان بر مستكبران به‌شمار مي‌رود. حمايت جمهوري اسلامي از مردم مظلوم فلسطين در همه طول حيات خود را بايد ناشي از وجود همين اصل در سياست خارجي قلمداد كرد. حمايت از حماس در فلسطين، حزب‌الله در لبنان و دیگر گروه‌هاي رهايي‌بخش نيز در قالب همين اصل قابل ارزيابي است. در ايام انتخابات فتنه‌گران با به آشوب كشيدن روز قدس و همچنين سردادن شعارهايي نظير «نه غزه، نه لبنان»، عملا مخالفت خود را با اصل حمايت از مستضعفان و جنبش‌هاي رهايي‌بخش اعلام كردند. در شرايطي كه هميشه بر سر حمايت از جنبش‌هاي مقاومت اسلامي و حركت‌هاي رهايي‌بخش در كشور اتفاق‌نظر وجود داشت، حوادث فتنه 88 و تبليغات خارجي آن به‌دنبال القاي جهاني اين مساله بود كه اين اجماع از سوي مردم زير سوال رفته است! بروز اين اختلاف مي‌توانست از قدرت و پويايي آن بخش سياست خارجي كه به اين اصل وابسته بود، بكاهد.
تقابل با ابزارهاي سياست خارجي ايران
بي‌ترديد هر دولتي براي اجرايي كردن دكترين و اصول سياست خارجي خود نيازمند ابزارهايي است كه با كمك آنها بتواند اهداف خود را در نظام بين‌الملل دنبال كند. اين ابزارها حداقل در جمهوري اسلامي ايران جنبه فرهنگي و هنجاري دارند. ابزارهاي یادشده هم مانند دكترين و اصول سياست خارجي در جريان فتنه 88 هدف گرفته شد و فتنه‌گران كوشيدند با از كار انداختن اين ابزارها دولت را عملا در عرصه سياست خارجي خلع سلاح كنند. به واقع اين ابزارها، ابزارهايي بودند كه هرچند نه به صورت اختصاصي اما غالبا دردوره رياست‌جمهوري دكتر احمدي‌نژاد مورد استفاده قرار مي‌گرفتند. ابزارهاي سياست خارجي كه در دولت‌هاي نهم و دهم مورد استفاده قرار مي‌گيرند عبارتند از ديپلماسي عمومي و حمايت از جنبش‌ها و گروه‌هاي مقاومت اسلامي و رهايي‌بخش. اين 2 مولفه ابزارهايي تلقي مي‌شوند كه ايران براي تحقق دكترين‌هاي سياست خارجي خود (بویژه دكترين صدور انقلاب) از آنها سود مي‌برد.
..............................................................................................................
26- منوچهر محمدي، پيشين، ص 33
27- صحيفه نور، ج 4، تهران، سامان مدارك فرهنگي و انقلاب اسلامي، 1369، ص3