نكته مشتركی كه در 2 خطبه رهبر معظم انقلاب در 15 بهمن‌ماه سال گذشته و 14بهمن‌ماه امسال وجود دارد، تاكید ایشان بر «اعتماد به نفس توده‌های مردم و نخبگان» است. خطبه اخیر كه در سالگرد اعمال قدرت نامتناهی مردم خوانده شد، نشان داد تا وقتی كه مردم در صحنه باشند، می‌توانند قوی‌ترین ارتش‌هاو قوی‌ترین مستكبران دنیا و ظالم‌ترین حاكمان را از بالا به پایین بكشند. مردم بت‌شكنی كردند و عملا این قاعده را شكستند كه همیشه استعمار پیروز است و ملت‌ها شكست می‌خورند و لذا توانستند منطقه را به سوی تحولی بنیادین پیش ببرند.
بهار عربی، انقلاب نان و...
نكته دیگری كه در هر 2 خطبه فوق‌الذكر مشترك بود، تحلیل رهبر انقلاب از ماهیت انقلاب‌های منطقه بود. سال گذشته ایشان گفتند مردم برای دفاع از دین و اسلامخواهی به خیابان‌ها آمدند و آن زمان كمتر كسی این تصور را داشت و باور می‌كرد. حتی غربی‌ها هم نام‌هایی انحرافی نظیر بهار عربی، انقلاب سفید و انقلاب نان برای این انقلاب‌ها گذاشتند. در صورتی كه امروز با گذشت زمان و فرونشستن غبارها می‌بینیم مردم این كشورها در صحنه انتخاباتشان چه كسانی را انتخاب كرده‌اند؛ اسلامگرایان را انتخاب كرده‌اند و به اسلام رای داده‌اند. پس این تحول را كه سال گذشته تنها در سطح تئوری بود امسال همه می‌توانند در عمل به‌خوبی ببینند. در زمینه برحذر داشتن نخبگان نیز رهبر حكيم انقلاب آن زمان فرمودند: شما نباید اكتفا كنید به سرنگونی شاقول این نظام‌ها و شخص دیكتاتورها، بلكه تا آخر باید از شعارها و اهدافتان مراقبت كنید تا از مرحله انقلاب عبور كنید و به مرحله نظام‌سازی برسید و یك دولت مترقی و در عین حال بر اساس اسلام اصیل را تشكیل بدهید و بسازید. امروز به‌خوبی می‌بینیم آنهایی كه به این مساله دقت نمی‌كنند، با مشكلات عدیده‌ای مواجهند؛ مثل مصر كه هنوز انقلابشان كامل نشده و مخالفان می‌كوشند از نظام‌سازی این انقلاب و انتقال آن به مرحله تشكیل حكومت و دولت و تشكیل نظام سیاسی مبتنی بر اسلام و حاكمیت مردم جلوگیری كنند. این باز هم دوراندیشی رهبر انقلاب است كه در مقایسه بین 2 خطبه سال گذشته و امسال ایشان كاملا مشهود و آشكار است.
پس از سرنگونی طاغوت‌ها
مساله دیگر اینكه رهبر انقلاب اسلامی معیارهایی را برای تشخیص انقلاب‌های اصیل از الگوهای انحرافی بیان كردند و گفتند معیار ما علاوه بر اسلامی بودن، ضداستعماری و ضدصهیونیستی بودن این حركت‌ها نیز هست. از جمله اینكه مصری‌ها را دعوت كرده بودند علیه كمپ‌‌دیوید شعار دهند. ما به خوبی می‌بینیم كه چالش عمده در میدان‌های مصر و شمال آفریقا و كل منطقه این است كه بتوانند توافقنامه‌های همكاری با اجنبی‌ها مثل «كامپل» و شبیه آن را كه نمایانگر تابعیت رژیم‌های سرنگون‌شده در این كشورها از غرب است، از سلسله اصلی ارتباطشان با غرب قطع كنند. الان می‌بینیم آنچه رهبر معظم انقلاب سال گذشته عنوان كرده بودند، امروز در حال رخ دادن است. هر جا نخبگان و توده‌های كشورها بر قطع رابطه با غرب اصرار می‌ورزند، انقلابشان پیش می‌رود و هرجا از این مساله غفلت می‌كنند، دچار مشكلات داخلی می‌شوند و خطر جنگ داخلی بیشتر می‌شود. پس اگر بخواهیم به نكاتی اشاره كنیم كه آقا سال گذشته مطرح كردند، باید بگوییم كه مردم به خاطر انتخاب اسلام و به خاطر ضداسلامی بودن این رژیم‌ها و به‌خاطر تابع بودن و وابسته بودن به اجنبی و به خاطر دفاع از حریت و كرامت و عدالت اجتماعی به پا خاستند. امروز نیز با شعارهایی كه هنوز در میدان‌ها مطرح است و با مطالباتی كه در مرحله نظام‌سازی مطرح می‌كنند- حداقل در 2 نمونه مجلس موسسان تونس و پارلمان مصر- ثابت می‌شود این مردم به دنبال تطبیق شریعت اسلامی با ساختارهای سیاسی و اجتماعی خود و نیز قطع هرگونه ارتباط و وابستگی با اردوگاه غرب و سرمایه‌داری هستند.
درباره خطبه‌های 14 بهمن‌ماه 90
مهم‌ترین تحولی كه در گفتمان خطبه‌های اخیر رهبر انقلاب اسلامی شاید برای نخستین‌بار در تاریخ گفتمان و ادبیات سیاسی منطقه اتفاق افتاد، طرح نقشه راه ایشان برای توده‌ها و نخبگان با هدف مدیریت بیداری اسلامی توسط آنها بود. انتقال شیوه و گفتمان بسیار بزرگ و باعظمت امام خمینی (رضوان‌الله علیه) مبنی بر شعار و باور «ما می‌توانیم»یعنی به این باور برسیم كه ما می‌توانیم، پس قطعا خواهیم توانست، نكته نخست بود. دشمن همیشه تبلیغ می‌كرد جهان اسلام عاجز و عقب‌افتاده است و نمی‌تواند كاری از پیش ببرد. امام اما برای نخستین‌بار «ما می‌توانیم» را به یك برنامه مبارزاتی تبدیل كرد و نشان داد مردم جهان اسلام نه فقط عاجز نیستند؛ بلكه 4 طاغوت مستبد وابسته به غرب را هم می‌توانند پایین بیاورند و سرنگون كنند. این یك تحول عظیم است و رهبر انقلاب این مساله را برای ملت‌های منطقه به‌وضوح تبیین كردند. مساله دیگری كه انعكاس وسیعی هم در جهان عرب داشت، این بود كه جمهوری اسلامی ایران گفتمان مدارا را به گفتمان رودررویی و مواجهه تغییر داده و مرزبندی آن را ترسیم كره است. طبق نظر رهبر انقلاب، اردوگاه اسلام ناب محمدی اصیل و اسلام مقاومت كه همان اسلام صدر اسلام است، با اسلام آمریكایی لاییك و لیبرال كه به جان ملت‌ها و نخبگان افتاده و نیز با اسلام تكفیری كه با گرایش‌های متعصبانه و متحجرانه می‌خواهد همه چیز را به اجنبی بفروشد، مرزبندی دارد. اینگونه قطب‌بندی با توجه به وزنه جمهوری‌اسلامی ایران و به تبع آن، وزنه انقلاب‌های كشورهای اسلامی، نوعی تغییر در معادلات منطقه را ایجاد كرده و خواهد كرد؛ تغییری كه رژیم‌های باقیمانده كه هنوز سقوط نكرده‌اند و همچنین آمریكا و ناتو و كشورهایی كه با دلارهای نفتی خود اعمال نفوذ می‌كنند، به‌سختی توان عبور از آن را خواهند داشت. زمان به عقب بازنمی‌گردد، مردم بیدار شده‌اند و این دیگر قابل بازگشت نیست. با نیرنگ و توطئه و اغوای نخبگان و توده‌ها هم به‌سختی می‌توانند در این انقلاب‌ها انحراف ایجاد كنند. مساله مهم دیگر این است كه جمهوری‌اسلامی ایران برای نخستین‌بار اعلام كرد دفاعش از فلسطین و سرنگونی رژیم صهیونیستی تنها معنوی و سیاسی نیست، بلكه هم دخالت مثبت كرده و هم خواهد كرد. به خوبی مشخص شد كه اگر كمك جمهوری‌اسلامی ایران نبود، پیروزی‌های جنگ 33 روزه و جنگ 22 روزه به این خوبی حاصل نمی‌شد و این یعنی ما انجام وظیفه می‌كنیم و نه اینكه منت سر كسی می‌گذاریم.
* كارشناس مسائل خاورمیانه