سرودههای شاعران ایرانی بخش مهمی از ادبیات شعری جهان را شامل میشود، برعکس اروپاییها که بیشتر ترجیح دادهاند هنری در فرم نقاشی یا مجسمهسازی تولید کنند ما به جای خلق مصادیقی ملموس دستی بر قلم و قریحهای پرشور داشتهایم تا بگوییم و بسراییم. اغراق بخشی از این داستان است، طوری که حتی به عنوان صنعتی ادبی در شعر ایرانی شناخته میشود، شاهنامه فردوسی که یکی از مهمترین آثار حماسی ادبیات جهان است بر مبنای این صنعت شعری سروده شده است. شاید بیدلیل نیست که امروز فوتبال ایرانی هم از این داستان بینصیب نمانده است. این یادداشت اشارهای کوتاه به چندین اغراق ایرانی- فوتبالی دارد.
لقبسازی- سوبله چوبله و جادوگر
امپراتور، سلطان، ژنرال، عقاب،غزال، جادوگر، برزیل، اف 14 و ... سیاههای از لقبهایی هستند که چهرههای فوتبال ایران به آنان ملقب شدهاند؛ لقبسازیهای اغراقآمیزی ویژه ایران که در کمتر کشوری میتوان مشابهش را پیدا کرد. چند روز پیش بخشی از جو رسانهای داربی تهران به این موضوع اختصاص پیدا کرد که لقب بعدی پرویز مظلومی پس از پیروزی احتمالی در بازی چه خواهد بود! مربیای که عدهای او را پس از باخت عجیب به دلیل ضعف در بازیخوانی حریف مورد انتقاد قرار دادند، طعنهدار این بود که در این سوی میدان علی کریمی ملقب به جادوگر به روال بیشتر بازیهای بزرگ پیشین که در آنها گرهگشایی نکرده است، کمتاثیر بازی کرد.
جواد خیابانی
گزارشگر تلویزیون ایران این روزها شدیدا زیر تیغ انتقاد است. اغراق همیشه بخشی از گزارشگری او بوده است، از جو حماسی بازی ایران- استرالیا که سالهاست در گزارشهای او تکرار میشود تا مثلا پدر ورزش نامیدن علی آبادی رئیس وقت سازمان تربیت بدنی! ظهور پدیدهای مانند جواد خیابانی در ورزش ایران مسالهای عجیب نیست او چیزی مجزا از افکار عمومی جامعه ایرانی که با دید اغراق به پدیدهها مینگرد، نیست.
ایرانیها و اعراب
تیمملی ایران در سالهای 96 تا 98 متشکل از استعدادهایی مانند عابدزاده، مهدویکیا، باقری، دایی و عزیزی تیمی درخشان بود که عربستان را رقیب خود میدید. عربستان هم بازیکنان ارزشمندی مانند سامی جابر، جاسم الهویدی، احمد الدعایه و حسین عبدالغنی را در ترکیب خود داشت. در آن زمان ایدهای در ذهن عدهای از هواداران تیمملی ایران وجود داشت که ایران را کشوری غنی از استعدادهای فوتبالی و کمامکانات و اعراب را افرادی کم استعداد معرفی میکرد که به زور دلارهای نفتی بازی میکنند با این همه آن تیم عربستان با پشت سرگذاشتن ایران قهرمان جام ملتهای 96 شد و البته مستقیما به جامجهانی 98 راه یافت. بردهای این تیم برای ما بسیار تلخ بود، با این همه در زمین مسابقه به دست آمدند و البته تیم قدرتمند عربستانسعودی در آن سالها نشانی از ضعف و بیاستعدادی نداشت. امروز قطر میزبان جامجهانی 2022 است و ما همچنان با غروری بیپشتوانه و نگاهی اغراقآمیز از برتری استعداد ایرانیان بر اعراب میگوییم. جهان رشد میکند، فوتبال به صنعتی عظیم تبدیل شده، قراردادهای میلیون دلاری حق پخش تلویزیونی بسته میشوند، ورزشگاههای عظیم در اروپا پر از تماشاگرانی هستند که از فوتبال لذت میبرند، ورزشگاههای مدرن در کشورهای عربی، شرق آسیا و آمریکای جنوبی ساخته شدهاند و ما ایرانیان همچنان مشغول شعر سرودن و خواندن چه روی سکوها و چه در رسانهها هستیم. واضح است که با اغراق، ملیگرایی افراطی و حرف زدن بیپشتوانه پیشرفتی حاصل نمی شود.