شاید زامبیا یکی از معدود تیم‌های ملی جهان باشد که حتی از ورزشگاه ملی برای برگزاری بازی‌های خانگی بی‌بهره است اما در عوض آنها خاطره‌ای مشترک دارند که متحد نگهشان داشته است.
هنوز حافظه تاریخی هواداران فوتبال آنقدر گرد و خاک نگرفته که توفان زامبیا در فوتبال المپیک 1988 سئول را فراموش کنند؛ روزی که برادران و پسرعموهای بووالیا چنان بلایی سر آتزوری آوردند که تاکنون هیچ تیم اروپایی در مقابل آفریقایی‌ها چنین تحقیر نشده، حتی آلمان جام‌جهانی 1982 وقتی به الجزایر می‌باخت. زامبیایی‌ها به لطف 4 گل برادران بووالیا آن روز، ایتالیا را 4 گله کردند. قهرمانان نامتعارف سیه‌چرده در سئول 88 پس از هر گل کنار زمین می‌رفتند و مثل مرده‌ها کنار هم دراز می‌کشیدند.
5 سال بعد وقتی هواپیمای حامل این قهرمانان که طلایی‌ترین نسل فوتبال زامبیا بودند در آب‌های ساحل گابن در اقیانوس اطلس سقوط کرد، این شادی عجیب به نحوی عجیب‌تر به یادبودی برای حرکتشان بدل شد.
در 27 آوریل 1993 بود که نسل طلایی فوتبال زامبیا به نخستین دوره مرحله گروهی مقدماتی جام‌جهانی 1994 در قاره آفریقا پا گذاشتند در حالی که همگان آنها را شایسته‌ترین تیم وقت قاره سیاه برای سفر به آمریکا می‌دانستند. کاروان 18 نفری «چیپولوپولو»ـ لقب تیم ملی زامبیاـ به همراه گادفری چیتالو سرمربی و کادر فنی راهی دیدار در زمین ساحل عاج شدند.
...اما آنها هرگز بازنگشتند. هواپیمایی که این کاروان فراموش‌نشدنی را به داکار منتقل می‌کرد دچار مشکلی در موتورش شد و در حوالی ساحل لیبرویل، پایتخت گابن به اقیانوس سقوط کرد و تمام 30 مسافر و خدمه هواپیما کشته شدند.
حالا قریب به 19 سال پس از آن فاجعه، نسل جدید فوتبال زامبیا به شکلی افسانه‌ای در آستانه رقم زدن لحظه‌ای بزرگ برای کشورشان، درست همانجا میهمان شهر لیبرویل هستند. جایی که امروز فینال جام ملت‌های آفریقای 2012 برگزار می‌شود. ساحل عاج به گواهی اغلب کارشناسان مدعی اصلی پیروزی در فینال است اما هستند کسانی که می‌گویند گمنامان زامبیایی به همان شکل که خارج از رادار بزرگان «قاره سیاه» آرام و بی‌سر و صدا به فینال لیبرویل رسیده‌اند، می‌توانند ساحل عاج مدعی را هم غافلگیر کنند.
اتفاقات مسیر تاریخی مردان «چیپولوپولو» به سوی فینال آفکان 2012 کاملا تکرارنشدنی هستند. زامبیا حرکت خود را از مرحله گروهی در خاک گینه استوایی، دیگر میزبان جام آغاز کرد و حالا در پایتخت گابن کار را به پایان می‌برد؛ شاید با یک حماسه تاریخی، حتی در صورتی که آنها مغلوب شیر‌های ساحل عاج شوند باز هم نامشان به عنوان تیمی که اتفاقی تاریخی را سبب شده در یاد‌ها بماند.
جمعه گذشته اعضای تیم ملی فوتبال زامبیا با همراهی کادر فنی فرانسوی و به پیشاهنگی تنها بازمانده نسل طلايي به همان نقطه‌ای از ساحل لیبرویل رفتند که 19 سال پیش بقایای نسل طلایی را از اقیانوس بیرون کشیده بودند از جمله کفش‌های استوک‌دار آنها و گرمکن‌های بدون صاحبشان که به نمادی از نسل سوخته بدل شدند.
بووالیا، ستاره دیروز و رئیس فدراسیون فوتبال امروز تنها بازمانده آن پرواز جهنمی در کنار ساحل بیانیه‌ای خواند مبنی بر همبستگی مردان «چیپولوپولو» با یاد و روح درگذشتگان بزرگشان. «امانوئل مایوکا»، قهرمان تنها 21 ساله ضربات پنالتی در این جام که نقشی پر‌رنگ در پیروزی زامبیا بر غولی به نام غنا در ضیافت پنالتی داشته است در آن مراسم اشک ریخت.
او پیش از فینال بزرگ می‌گوید: «شاید سانحه 1993 در مرکز تمام گفت‌وگوهای ما نباشد ولی این چیزی است که به عنوان بخشی از تاریخمان همراه ماست. آن لحظه، لحظه بسیار تلخی برای ملت ما بود و حالا من به خودم می‌بالم که نماینده زامبیا برای خلق لحظاتی شیرین هستم».
این مهاجم جوان از اعتماد به‌نفس بی‌مانند در اردوی تیم کشورش در گابن حرف می‌زند که راز رسیدن زامبیا به فینال آفریقاست و این ثابت می‌کند که حافظه تاریخی کماکان می‌تواند منشأ انگیزه‌هایی چنان طلایی باشد که یک نسل بسیار معمولی از فوتبال یک کشور را به یاد نسلي طلایی به قله‌هایی باورنکردنی مي‌رساند.