صفحات زندگی کوتاه شهید حاج‌رضوان پر است از حماسه، عشق و ایثار. اگرچه کمتر کسی یارای دسترسی به همه آن را دارد. در مطالبي كه در پي مي‌آيد، سعی کرده‌ایم روایت‌هایی صحیح و قریب به واقعیت را از فرازهایی از زندگی پربرکت آن شهيد عزيز ارائه دهیم. امروز، چهارمين سالروز شهادت آن شهيد به خدا پيوسته است. يادش تا ابد گرامي باد!
21 تير 1341
شهرصور، روستاي طيردبا در خانه حاج‌فائز نخستین پسر خانواده پا به عرصه وجود مي‌گذارد. پدر، به شغل كشاورزي اشتغال دارد اما از آنجا كه دخل و خرجشان به هم نمي‌خورد، مانند بسياري ديگر از شيعيان جنوب لبنان مجبور مي‌شوند به بيروت كوچ كنند. خانواده مغنيه ابتدا در محله راس‌النبع از محله‌هاي فقيرنشين منطقه مسيحي‌هاي شرق بيروت ساكن مي‌شوند اما پس از چند سال به اجبار به روستاي خود باز‌مي‌گردند. در آنجا عماد 13 ساله براي كمك به خانواده به كار در باغ‌هاي ديگران مشغول مي‌شود. او دستمزد اندك كارش را براي ساخت مسجد روستا اختصاص مي‌دهد. آنها چند سال بعد دوباره به سوي بيروت بار سفر مي‌بندند و اين بار محله شيعه‌نشين بئرالعبد مأواي آنها مي‌شود. در آنجا حاج فائز به شغل آزاد رو مي‌آورد و مغازه‌اي براي خود دست و پا مي‌كند. در همين سال‌ها عماد تحصيلات ابتدايي و متوسطه را در مدارس دولتي بيروت پشت‌سر گذاشته و براي ادامه تحصيل در رشته مديريت بازرگاني دانشگاه معتبر آمريكايي بيروت (AUB) ثبت‌نام مي‌كند اما بيش از يك سال سر كلاس درس دانشگاه حاضر نمي‌شود و به كلاس مقاومت و مبارزه با اشغالگري پا مي‌گذارد.
تابستان 1359؛ پادگان آموزشي الدامور(1)
عماد 18 ساله، با پيوستن به جنبش مقاومت فلسطين(فتح)- كه آن روزها جدي‌ترين گروه در مبارزه بر ضد‌اسرائيل بود- نخستین دوره آموزش نظامي را در اين پادگان پشت‌سر مي‌گذارد. او در اين دوره و دوره‌هاي بعدي آموزش، چنان خوش مي‌درخشد كه فرماندهان نظامي فتح را شگفت‌زده مي‌كند و در نتيجه اين شايستگي‌ها خيلي زود به عضويت يگان نظامي 17 كه مسؤوليت خطير حفاظت از مسؤولان فتح را بر عهده دارد، در مي‌آيد. او در همان دوران در جلسات درس و سخنراني علامه محمدحسين فضل‌الله، سطوح مقدماتي دروس حوزوي را پشت‌سر مي‌گذارد اما جنبش فتح نمي‌تواند به تمام خواسته‌ها و ايده‌هاي او پاسخ دهد؛ او كارهاي بسيار بزرگي در سر دارد.
تير 1361؛ دره بقاع، شهر نبطيه
ارتش اسرائيل به بهانه بيرون راندن مبارزان فلسطيني از لبنان، به اين كشور حمله مي‌كند و به راحتي تا بيروت پيش رفته و آن را به اشغال خود در مي‌آورد. در همين اوضاع 1500 رزمنده ايراني، سرخوش از آزادسازي خرمشهر به جنوب لبنان اعزام مي‌شوند تا هسته اوليه تشكيلاتي را پايه‌گذاري كنند كه در آينده منشأ خدمات بسياري به لبنان شد؛ حزب‌الله لبنان. در اين اوضاع، عماد 20 ساله نيز همراه جمعي از دوستان همسن و سالش كه از جنبش فتح يا امل جدا شده‌اند، سازمان جهاد اسلامي لبنان را تشكيل مي‌دهند كه نخستین اقدام آنها كنترل شهر استراتژيك نبطيه در دره بقاع بود، جايي كه نخستین پادگان آموزش نظامي سپاه هم در آنجا كار خود را آغاز مي‌كند و در مثلث مرزي لبنان، سوريه و فلسطين اشغالي قرار دارد. ابتكار عمل و دقت عماد در برنامه‌ريزي براي آزادسازي اين شهر، باعث تعجب نيروهاي مبارز و نيز حيرت اسرائيليها مي‌شود.
بيروت، مقر تفنگداران دريايي آمريكا (مارينز)
كاميون بمبگذاري شده سياه رنگي به سرعت به فرودگاه بيروت نزديك مي‌شود و پيش از آنكه فرصت كوچك‌ترين تحرك و عكس‌العملي براي نگهبانان فراهم شود، خود را به ساختمان مارينز كه كنار فرودگاه قرار دارد مي‌كوبد و بعد هم انفجار بي‌سابقه‌اي رخ مي‌دهد كه در جريان آن بيش از 200 تفنگدار اشغالگر آمريكايي كشته مي‌شوند. همزمان با اين انفجار، قرارگاه چتربازان فرانسوي در بيروت هم منفجر مي‌شود. فردي ناشناس از سوي سازمان تازه تاسيس جهاد اسلامي لبنان در تماسي با دفتر خبرگزاري فرانسه در بيروت، مسؤوليت همه اين انفجارها را بر عهده مي‌گيرد و هدف آن را خروج اشغالگران و آزادي لبنان و قدس شريف بيان مي‌كند. پس از اين حوادث، رونالد ريگان، رئيس‌جمهور آمريكا وعده مي‌دهد دولت آمريكا، اگر 100 سال هم طول بكشد، طراح اصلي اين عمليات‌ها را تعقيب و مجازات خواهد كرد. از اين تاريخ، نام عماد در فهرست ترور سازمان‌هاي امنيتي غرب قرار مي‌گيرد و سيا براي دستگيري وي جايزه بزرگ 5 ميليون دلاري تعيين مي‌كند.
دره بقاع
شوراي مركزي حزب‌الله لبنان در پايان نخستین گردهمايي خود در سالگرد شهادت شيخ راغب حرب، با صدور بيانيه‌اي به طور رسمي تشكيل اين جنبش را اعلام مي‌كند. بسياري از دوستان عماد در حزب‌الله عضو مي‌شوند اما او به همراه عده‌اي ديگر سازمان جهاد اسلامي لبنان را اداره مي‌كند كه در آن زمان به واسطه عمليات‌هاي بديع خود شناخته شده‌ترين جريان مقاومت ضد‌اشغالگري بود. عماد تا چند سال بعد هم در بسياري از برنامه‌ها به آنها كمك مي‌كند اما به طور رسمي عضو حزب‌الله نيست و براي خود تشكيلات جداگانه‌اي دارد.
نيويورك تايمز
براي نخستین‌بار، اين روزنامه در گزارشي به طور عمومي نام عماد مغنيه را منتشر كرده و مدعي مي‌شود او مغز متفكر ربودن هواپيماي خطوط TWA در مسير آتن به رم است كه در جريان آن يك افسر نيروي دريايي آمريكا كشته شد و
39 آمريكايي ديگر 17 روز گروگان بودند و سپس با بيش از 700 زنداني شيعه و سني در زندان‌هاي اسرائيل مبادله شدند. در اين شرايط عماد كم‌كم به فعاليت محرمانه رو مي‌آورد و ديگر جز عده‌اي محدود، كسي از او خبر ندارد. او نام حاج‌رضوان را براي هويت جديد خود انتخاب مي‌كند.
آبان 1368؛ عربستان، شهر طائف
با پا درمياني چند كشور عربي، احزاب و جريانات مختلف لبناني كه درگير جنگ داخلي هستند گردهم مي‌آيند تا اختلافاتشان را حل و فصل كنند. در نتيجه آن پيماني امضا مي‌شود كه همه گروه‌ها را ملزم مي‌كند سلاح خود را تحويل دهند اما حزب‌الله از اين بند استثنا مي‌شود، چراكه خيلي از اعضاي جلسه اعتقاد دارند فقط دشمنان لبنان هدف سلاح حزب‌الله قرار مي‌گيرند و تا آنها هستند حزب‌الله هم بايد مسلح باشد. جهاد اسلامي لبنان هم يكي از گروه‌هايي است كه پس از پيمان طائف به فعاليت‌هاي خود پايان مي‌دهد و اعضاي آن به همراه فرمانده‌شان به حزب‌الله مي‌پيوندند.
مسؤولان حزب‌الله به واسطه شناخت دقيقي كه از حاج‌رضوان دارند خيلي زود به او اعتماد مي‌كنند و همين موجب مي‌شود عماد پله‌هاي ترقي را به سرعت پشت‌سر گذاشته و معاونت جهادي حزب‌الله كه تمام امور نظامي و امنيتي را پوشش مي‌دهد، عهده‌دار شود.
جنوب بيروت، محله صفير
موساد سعي مي‌كند توسط فردي به نام احمد حلاق كه سابقه عضويت در فتح را دارد و از طريق فواد مغنيه به برادرش عماد دست يابد. حلاق خود را يك تاجر علاقه‌مند به حزب‌الله معرفي مي‌كند و به بهانه كمك اقتصادي به حزب‌الله، اعتماد فواد را كه او هم تاجر است، جلب مي‌كند. او از فواد مي‌خواهد قرار ملاقاتي با عماد ترتيب دهد تا كمك‌هاي مالي‌اش را به او تحويل دهد. قرار گذاشته مي‌شود اما ساعتي قبل از زمان موعود حاج‌رضوان از حضور در آن منصرف مي‌شود اما فواد به همراه چند تن ديگر از اعضاي حزب‌الله در آنجا حضور مي‌يابد. صهيونيست‌ها كه فكر مي‌كنند تيرشان به هدف خورده، در محل جلسه خودروي بمبگذاري شده‌اي را منفجر مي‌كنند كه در اثر آن 3 نفر از جمله فواد، شهيد و 15 نفر زخمي مي‌شوند. آنها اما خيلي زود مي‌فهمند كه تيرشان به سنگ خورده، بنابراين براي ترور عماد در تشييع جنازه برادرش برنامه‌ريزي مي‌كنند اما عماد در آن مراسم هم شركت نمي‌كند و شب بعد از خاكسپاري فواد بر سر مزارش حاضر مي‌شود.
جنوب لبنان، نيمهشب
اسرائيل آخرين نيروهاي خود را هم از منطقه جنوب لبنان خارج و سعي مي‌كند اين كار را در تاريكي انجام دهد تا هزينه‌ها و تلفاتش كمتر شود. نخستین شكست فضاحت‌بار صهيونيست‌ها در طول تاريخ رقم مي‌خورد. عماد كه خود براي تدبير امور در بيروت حضور دارد، يكي از فرماندهان حزب‌الله را مامور مي‌كند به همراه نخستین كاروان اهالي جنوب به اين منطقه عزيمت كرده و به ساكنان مسيحي شهرهاي جنوبي اطمينان دهد جان و مال و ناموس آنها محفوظ است و مقاومت از آنها حمايت مي‌كند. در همان حال عماد در جلسهاي كه سيدحسن نصر‌الله و ساير مقامات حزب‌الله حضور دارند، پيشنهاد مي‌دهد براي تحقير بيشتر اسرائيليها، آنها را تا لحظه آخر دنبال كنيم تا فرارشان واقعي‌تر شود.
بيروت، بقاع، صور، بعلبك و...
عماد با تكيه بر تجربه 20 ساله مبارزه با اسرائيل كه به خروج آنها از لبنان انجاميد، فرصتي يافته است تا به بازسازي توان رزمي، دفاعي و امنيتي حزب‌الله بپردازد. او آموزش‌هاي سخت و طاقت‌فرساي جديدي را براي نيروهايش ترتيب مي‌دهد و بدين شكل به تربيت چندين هزار نيروي ورزيده اقدام مي‌كند. از جمله آموزش‌هايش تدريس مباني و اصول مديريت است. او در همين حال تلاش مي‌كند پيشرفته‌ترين سلاح‌هاي مورد نياز براي جنگ‌هاي چريكي و پارتيزاني را فراهم آورد. تجهيز حزب‌الله به چندين هزار موشك زمين به زمين كوتاه‌برد و ميان‌برد از ديگر كارهاي او است. اقداماتي كه نتيجه‌اش در نبرد نابرابر 33 روزه به خوبي ديده مي‌شود.
جنوب لبنان
ارتش اسرائيل كه از ماه‌ها پيش با برگزاري چندين مانور در حال آماده شدن براي آغاز جنگي جديد عليه حزب‌الله در پاييز است، مجبور مي‌شود برنامه خود را به جلو بيندازد و به بهانه آزادسازي 2 اسير خود، از هوا و دريا و سپس با نيروي زميني‌اش به جنوب لبنان حمله كند. حاج عماد كه جهت انجام عمليات ربايش سربازان اسرائيلي در منطقه حضور دارد، بلافاصله تدابير لازم براي مقابله با اين حمله همه‌جانبه را پي‌ريزي مي‌كند. اگرچه ارتش پيشرفته صهيونيستي در روزهاي اوليه جنگ توفيقات محدودي به دست مي‌آورد اما كار كه بالا مي‌گيرد و حزب‌الله گوشه‌اي از برنامه‌‌هايي كه حاج عماد طراحي كرده است را به عرصه عمل مي‌كشاند، اسرائيل چنان حيثيت خود را در خطر مي‌بيند كه با تلاش آمريكا و فرانسه و ساير كشورهاي همپيمانش در‌به‌در برقراري آتش بس با حزب‌الله مي‌شود.
منطقه مركزي دمشق، حرم حضرت رقيه(س)
از حرم حضرت رقيه(س) تا محله كفرسوسه راه زيادي نيست، امشب حاج‌رضوان جلسه مهمي در اين محله با جمعي از فرماندهان فلسطيني دارد؛ فرماندهاني كه اكثرا نمي‌دانند نام اصلي ميزبانشان عماد مغنيه است. اين جلسه در ادامه سلسله جلساتي است كه عماد پس از جنگ
33 روزه با فرماندهان فلسطيني و عراقي جهت تشكيل جبهه واحد ضد‌اشغالگري به طور منظم برگزار كرده است. حوالي ساعت 10:30دقيقه جلسه به پايان مي‌رسد. مغنيه به تنهايي از آپارتمان محل جلسه خارج مي‌شود، براي رسيدن به پاركينگ بايد مسيري را پياده طي كند. به خودرويش مي‌رسد و دستگيره در ماشين را مي‌گيرد ناگهان به خودروي عقبي مشكوك مي‌شود اما ديگر دير شده است... انفجاري مهيب ساكنان محله را سراسيمه به خيابان مي‌كشاند. سر و صورت عماد سالم است و تنها كمر و پايين تنه او آسيب‌ديده اما كسي او را نمي‌شناسد؛ چراكه مغنيه عمري «مرد سايه» بوده است.
ساعت 22:30 بيست‌و سوم بهمن 1386
دمشق، محله كفرسوسه، خيابان الحديقه
اهالي محل با خودرويي مواجه مي‌شوند كه زبانه‌هاي آتش از آن شعله‌ور است. پس از چند دقيقه نيروهاي امنيتي سوريه كه ساختمان مركزي‌شان در همان نزديكي‌هاست به محل حادثه مي‌رسند. نيروهاي امدادي تنها كشته اين حادثه را كه فردي ناشناس است انتقال مي‌دهند.
حوالي ظهر 24 بهمن 86، بيروت، شبكه المنار
شبكه تلويزيوني المنار، متعلق به حزب‌الله لبنان برنامه‌هاي عادي خود را قطع كرده و با پخش قرآن و قرائت بيانيه حزب‌الله براي نخستین‌بار پرده از راز حمله تروريستي شب گذشته دمشق بر‌مي‌دارد. گفته مي‌شود بشار اسد، رئيس‌جمهور سوريه نيمههاي شب در تماس با سيدحسن نصر‌الله به او پيشنهاد مي‌دهد كه «ما هدف اصلي بمبگذاري را اعلام نمي‌كنيم شما هم اشارهاي به شهادت عماد مغنيه نداشته باشيد تا ماجرا خاتمه يابد و ضربهاي به حيثيت حزب‌الله وارد نشود». در جواب، نصر‌الله مي‌گويد: «ما شهادت اعضايمان، هر كسي و در هر جايگاهي كه باشد را با افتخار اعلام مي‌كنيم».
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
1- 15 كيلومتري جنوب بيروت