
مرتضی اسماعیلدوست: اگر تیم فوتبال آرژانتین در جامجهانی تنها متکی به پاهای مسی بود، فیلم فرش قرمز نیز تنها به بازی عطاران بند است و این بند نازک تصویر نمیتواند نشانی از مقصود عظیم اثری سینمایی باشد و نتیجه تنها خندههایی چند ثانیهای است که گذری به احوال مانای زیبایی ندارد. ایدهای کمتر از یک سطر از حضور یک سیاهی لشکر سادهدل در آسمان رنگارنگ جشنواره کن که بارها در فیلمفارسیها به نامهای مختلف نقش داشته و از تقابل متضاد یک ایرانی با فرهنگ متفاوت در خارج از کشور، به صحنههایی مضحکانه میافتد و عطاران نیز با همه محدودیتها در نمایش عریان ایدههایی در این بستر و با همان رویه همیشگی فیالبداهه بودن موقعیتها با همراهی یک دوربین مسافر! به ساخت فیلمی کاملا دمدستی که با اغماض میتوان نام تجربی به آن نهاد، میرسد. فیلم در ابتدا با تلفیق تیتراژی از فیلم رویایی کاراکتر با واقعیت بیرونی خلق اثر، ترکیبی نوآورانه مییابد اما در ادامه بدون هیچ پرداختی از شخصیت و تنها متکی به نبوغ ذاتی بازیگرش به موقعیتهایی کمیک میرسد. فیلم ردکارپت، بیمقدمه پای به وادی پرهیاهویی مینهد که رسیدن به بسط و پردازش موقعیت در آن، نیاز به وجود فیلمنامهنویسی خلاق است تا همه چیز همچون چوب شعبدهبازی یک آن ظاهر نشده و لحظهای دیگر غیب نشود. اگرچه سازندگان اثر در توجیه چرایی کمبود بنمایه در فیلمنامه به چیستی مستندوار فیلم رجعت میدهند اما در واقع باید اذعان داشت که حتی آثار مستند نیز باید دارای شاکلهای از پیش تعیین شده و پرداختی فکر شده باشند تا نشانهای از تولید سینمای واقعی را به خود گیرند. جایگاه حرکت سوژه باید کدگذاری شود و شخصیتهای موجود به ترسیمی مناسب درآیند؛ مواردی که در فیلم ردکارپت تهی مانده و شخصیتها، رها در دل موقعیت شدهاند. به طور نمونه شخصیت فرعی همچون جمال بیهیچ قاعدهای مشخص در جهت پیشبرد داستان تنها برای انجام ماموریت از پیش هویدای دزدی! نمیتواند جایی در قامت سینما داشته باشد. همچنین جایگزین کردن فاصله روایت با انواع موسیقیهای شرقی تا غربی نیز نمیتواند راهگشا باشد! رضا عطاران با فاکتور مستعدی از اجرای کمدی موقعیت و با چاشنی خلاقیتهایی ریشه در ذات بازیاش، گاها به ترسیم نماهایی خندهدار میرسد اما این لبخندها به شکلگیری چارچوبی هدفمند و همراه با تفکر هنرمندانه نمیرسد و در نتیجه، فیلم تنها به بامزه بودن حضور عطاران در هیاهوی فرشی قرمز از مشهورترین عوامل سینما میرسد. عطاران که در سریالهای به نمایش درآمده در سیما و تنها فیلم قبلی خود، «خوابم میآد» به نشانههایی کمرنگ از ارائه سینمایی کمدی و همراه با قریحهای هنرمندانه رسیده بود، در ردکارپت به علت شتاب در ثبت موضوعی در بازه زمانی مشخص که در یک محدوده مکانی و با موقعیتهای عمدتا بدون قاعده رخ داده، نمیتواند به تکمیل سینمایی خلاق از کمدی ایرانی دست یابد. فیلم رد کارپت که به لحاظ ساختار هویتی به آثار مستند شباهت مییابد، قدرت ساخت روایتی یکپارچه از دل موقعیتهایی فیالبداهه را ندارد و به زرق و برق مانده در دهکدهای خوشآب و رنگ همچون کن و ستارگانش دلخوش میکند. همچنین مکان ارائه شده در فیلم استفادهای بهینه نمییابد بهطوری که میتوان هر لوکیشن دیگری را با چنین موقعیت متضاد رفتاری در نظر گرفت. از طرفی ایده تضاد میان علایق سادهدلانه یک سیاهیلشکر در بطن فضای پررنگ و لعاب سردمداران این عرصه میتوانست موثرتر به کار آید. نقش و جایگاه زاویه دوربین نیز تنها برای همراهی کاراکتر بوده و به خلاقیتی در جهت ترسیم تفاوت رفتاری و فاصله باور از درونیات دنیای ذهنی کاراکتر و بیرون سینمای غالب امروز نمیپردازد. شوخی با خط قرمزهای رفتاری در داخل ایران و در نهایت تحول آنی در انتهای فیلم نیز کاملا بیهویت بوده و لکنت روایت در داستان که ناشی از نبود فیلمنامهای از پیش تعیین شده است، منجر به ضربه زدن در ساختار فیلم شده است. فیلم دوم عطاران کارگردان، اگرچه قابلیت مناسبی جهت دستیابی به موقعیتهای روایتی مورد نظر در چارچوب طرح را داشته اما به نظر میرسد تهیهکنندگان تنها به خلق اثری با ظواهر مستندگونه رضایت داده و حضور عالیجنابانی همچون اسپیلبرگ و جیم جارموش و البته عینک وودی آلن! به بسنده بودن نگاه سازندگان منتهی شده است. عطاران اگرچه سعی کرده خلاقیتهایی در شوخی با عوامل سینما به خرج دهد اما این لحظهها به تشکیل بافتی منسجم از سلولهای حیاتی فیلم نشده و در نهایت سکانس پایانی فیلم نیز برخلاف رویه طی شده از شخصیت با پرداختی کاملا شعاری به پایان میرسد تا پیام اخلاقی نیز سوغات سفر توریستی به کن باشد!