گروه سیاسی: چهارشنبه هفته گذشته روز خبرساز و پرجنجالی برای رسانه‌های خارجی بود. احضار سفراي 6 كشور اتحادیه اروپایی به وزارت امور خارجه برای رساندن پیام نفتی ایران درباره قطع صادرات نفت کشورمان به این 6 کشور، روز خبر‌سازی را برای رسانه‌ها رقم زد. سفراي ایتالیا، فرانسه، پرتغال، هلند، یونان و اسپانیا از ساعت 10 صبح روز چهارشنبه تا ساعت 5 بعد از ظهر، در جلسات مختلف با مسؤولان وزارت امور خارجه با این پیام ایران رو‌به‌رو شدند: یا قراردادهای بلندمدت واردات نفت کشورمان را منعقد کرده و به قراردادهای نفتی اخیر خود نیز پایبند می‌مانید یا اینکه صادرات نفت به کشور شما در اقدامی قاطعانه و سریع، قطع می‌شود. البته 2 کشور فرانسه و هلند اولین کشورهایی بودند که اطمینان پیدا کردند در هر صورت از تاریخ 26 بهمن‌ماه سال جاری دیگر نفتی از ایران دریافت نخواهند کرد. با این حال به کشورهای دیگر مهلتی داده شد تا در سیاست‌های اقتصادی خود و همراهی با تحریم‌های اتحادیه اروپایی علیه نفت ایران تجدیدنظر کنند. سفرای این 6 کشور اروپایی در ابتدای امر با خنده از ماشین‌ها بیرون آمده و به طرف سالن بويژه مذاکره می‌رفتند اما بعد از پایان یافتن مذاکرات، در حالی در جمع خبرنگاران حاضر می‌شدند که نگرانی از چهره همگی‌شان پیدا بود و نگرانی مهم‌تر این سوال که اروپا قرار است در ماه‌های آخر زمستان سال 2012 نفت را به چه قیمتی خریداری کند؟همزمان با مطرح شدن بحث تحریم‌های نفتی، برخی کشورهای اروپایی که رابطه نفتی زیادی با کشورمان نداشتند به کشورهای دیگر نظیر همین 6 کشور مطرح شده اطمینان خاطر می‌دادند که تحریم‌ها تا پایان فصل زمستان سال جاری اعمال نخواهد شد و لازم نیست در این شرایط بحرانی اقتصادی در کشورهای اروپایی نگران افزایش قیمت نفت باشند. ابتکار عمل در این زمینه اما در دست کشورهایی نظیر انگلیس و آمریکا نبوده و به نظر نمی‌رسد در آینده نیز چنین باشد. ابتکار عمل در این زمینه در دست ایران بود تا با پیدا کردن سریع مشتری‌های جدید برای نفت صادراتی خود، تحریم‌های اتحادیه اروپایی را نیز مانند تمام تحریم‌های دیگری که از 33 سال پیش تاکنون با آنها دست و پنجه نرم می‌کرده، پشت سر بگذارد. در همان ابتدای تصویب شدن این تحریم‌ها، کارشناسان سیاسی و اقتصادی به دولت و دستگاه سیاست خارجی کشورمان هشدار دادند، نگذارند این تحریم‌ها بی‌پاسخ بماند و پاسخ دولت نیز قاطعانه و سریع به این کشورها ابلاغ شد؛ اگر تحریمی در کار باشد تحریم کشورهای اروپایی توسط ایران است و ایران اجازه نخواهد داد این کشورها در ماجرای تحریم ابتکار عمل را در دست گیرند. وزیر نفت در همان روزهای ابتدایی موافقت خود و دولت را با تحریم کشورهای اروپایی و قطع صادرات نفت به اتحادیه اروپایی اعلام کرد. نمایندگان مجلس نیز با انتشار بیانیه‌ای از این تصمیم دولت پشتیبانی کردند و قصد داشتند طی طرحی دو‌فوریتی دولت را ملزم کنند پس از ارائه فرصتی 10 روزه به این کشورها، صادرات نفت به اتحادیه اروپایی را متوقف کند. این طرح با این حال به دلیل تعطیلات مجلس نتوانست به نتیجه نهایی برسد و دولت در نهایت با احضار سفرای این کشورها پیام قاطع خود را به مردم و دولتمردان اروپایی اعلام کرد.
حسین تاجیک، مدیرکل اروپای غربی وزارت امور خارجه درباره این پیام به غربی‌ها گفت: فعلا ما سعی کرده‌ایم در یک حرکت انسان‌دوستانه و جوانمردانه به ملت‌های اروپایی و مردم اروپا برسانیم که عواقب این تصمیم برعهده دولت‌های اروپایی است. وی افزود: جمهوری اسلامی ایران نمی‌تواند در مقابل تحریم‌ها سکوت کند. ما در جایگزینی مشتریان نفت و فروش آن به کشورهای دیگر مشکلی نداشته و نداریم اما بر اساس سیاست‌های انسان‌دوستانه و جوانمردانه و شرایط موجود در اروپا به این نتیجه رسیدیم که ابتدا پیامی محکم و جدی به طرف‌های قرارداد نفتی خود در اروپا بدهیم. پیام ما این است که ما می‌توانیم بلافاصله مشتریان نفت را جایگزین کنیم و اگر این اقدام تاکنون صورت نگرفته بر اساس سیاست‌ها و مشی جمهوری اسلامی ایران است. به نظر می‌رسد پیشدستی ایران در قطع صادرات نفت به کشورهای اروپایی با نوعی شگفتی و نگرانی کشورهای عضو این اتحادیه رو به رو شده است؛ نگرانی‌ای که منجر به انتشار اخبار ضد و نقیض درباره پیامدهای این اقدام ایران در رسانه‌های غربی شده است. برخی از این رسانه‌ها به نقل از مقامات اتحادیه اروپایی عنوان کرده‌اند این اتحادیه نگرانی‌ای برای جبران کمبود نفت مورد نیاز خود در ماه باقی مانده از فصل سرد سال ندارد و برای 120 روز ذخیره نفتی دارد، برخی دیگر نیز با اشاره به افزایش یافتن قیمت نفت و رسیدن آن به بشکه‌ای بالاتر از 121 دلار بیان کرده‌اند حتی اگر این ذخیره نفتی نیز وجود داشته باشد، افزایش قیمت نفت اقتصاد بیمار کشورهای اروپایی را با مشکلات بیشتری رو به رو می‌کند و ممکن است موجب ورشکستگی تعدادی از کشورهای اروپایی نظیر یونان و اسپانیا شود.
ایران به کشورهای اروپایی چه گفت؟
بر اساس گزارش رویترز، خوزه مانوئل سوریا، وزیر صنعت اسپانیا درباره گفت‌و‌گوهای صورت گرفته بین مقامات حوزه سیاست خارجی جمهوری اسلامی با سفیر این کشور در تهران گفت: ایران با احضار سفرای ۶ کشور اروپا از جمله اسپانیا و ایتالیا به عنوان شروط خود برای ادامه صادرات نفت به این کشورها خواستار تضمین دریافت پول نفت صادراتی خود، انعقاد قراردادهای بلندمدت ۳ تا ۵ ساله و برداشتن هرگونه حقی برای الغای قراردادهای نفتی از سوی این کشورها با استناد به شرایط فورس‌ماژور شده است.به گفته وی، ایران با فروش نفت خود به اروپا بر اساس قراردادهای کوتاه‌مدت مخالفت کرده است. به گزارش فارس، مشاور اقتصادی اتحادیه اروپایی نیز با اشاره به انتشار اخباری درباره اقدام ایران برای توقف صادرات نفت خود به اروپا گفت این اقدام هزینه‌های طرح تحریم نفت ایران را برای اروپا افزایش می‌دهد. وی افزود: ایران خواسته اینجا پیشدستی کند تا از نظر سیاسی مقداری از هزینه توقف خرید نفت از ایران که قرار بود از روز اول جولای شروع شود را برای اروپا افزایش دهد. قصد ایران این است کاری کند که کشورهای اتحادیه اروپایی آنقدر زمان نداشته باشند که بتوانند برای نفت ایران جایگزين پیدا کنند. وی اذعان کرد: این البته درست است. اقدام ایران در کوتاه‌مدت این هزینه را برای کشورهایی مثل اسپانیا، ایتالیا و یونان بالا خواهد برد. وی در پاسخ به این سوال که آیا کشورهای عضو اتحادیه اروپایی بویژه 6 کشوری که ایران گفته دیگر به آنها نفت نخواهد فروخت برای چند ماه آینده ذخایر کافی در اختیار دارند، افزود: در سطح اتحادیه اروپایی 2 مساله وجود دارد؛ نخست اینکه ذخایر مشترکی وجود دارد و دوم اينكه یکسری ذخایر ملی که هر کشوری برای خودش دارد. ذخایر مشترک اختصاص به شرکت‌های نفتی دارد که هر شرکتی انبارهایی دارد که ذخایر این انبار‌ها را می‌توانند برای کشورهای دیگر هم استفاده کنند.
ما اکنون در سطح اتحادیه اروپایی بیش از یکصد روز بدون احتساب ذخیره استراتژیک امنیت انرژی ذخیره نفتی داریم. همزمان با جلسه وزارت امور خارجه با سفرای کشورهای اروپایی برای اعلام قطع صادرات نفت به این کشورها، در اتاق دیگری جلسه مسؤولان ایران و چین برای بررسی راهکارهای افزایش مبادلات اقتصادی 2 کشور در جریان بود؛ جلسه‌ای که قاطعیت ایران در توقف صادرات نفت به کشورهای اروپایی را به خوبی نمایش داد. ایران در جلسات خود بارها اعلام کرده بود مشکلی برای پیدا کردن مشتری مناسب از کشورهای آسیایی برای دور زدن تحریم‌های آمریکا و اروپا ندارد اما برپایی این جلسه و پیش‌بینی افزایش صادرات نفت ایران به چین تا میزان 500 هزار بشکه در روز اثبات کرد ایران به هیچ‌وجه قصد ندارد در برابر تهدیدها و تحریم‌ها عقب‌نشینی کند.