جشنواره تئاتر فجر به پايان رسيد اما انتظار مي‌رود تاثير برخي نمايش‌هاي خارجي را در طول سال آينده ببينيم. به همين راحتي مي‌توان نتيجه‌گيري كرد و البته اين ضروري است كه بتوانيم كمبودها و عقب‌ماندگي‌هاي خود را در قياس با پيشرفت‌هاي ديگران جبران كنيم. ما از تك‌تك آثار خارجي تاثير خواهيم گرفت و اين ناخواسته اتفاق مي‌افتد. اصلا ديدن هنر ديگران جاذبه‌اش در همين تحول و تغيري است كه بر پيكره هنر ما خواهد گذاشت وگرنه چه ضرورتي دارد اين همه هزينه كنيم تا از آن دور و نزديك آثار خارجي را به ايران دعوت كنيم. شايد «قصر مه‌آلود» از ژاپن يكي از كارآمدترين آثاري باشد كه در جشنواره تئاتر فجر اجرا شد؛ پرفورمنسي كه در طراحي حركات و هماهنگي بين رقصندگان و استفاده از تكنيك قصه‌خواني (متن‌خواني) نمونه مثال‌زدني است. چين هم با «ميس ژولي» يادآور اقتباس‌ها و آدابتاسيون‌هاي ملي‌گرايانه است. آنها متن غربي استريندبرگ را به شكل موجز در دستگاه اجرايي اپراي پكن به نمايش گذاشتند. البته ما خودمان قبلا هم چنين رويكردي را تجربه كرده‌ايم، نمونه‌اش آثار علي‌اصغر دشتي در «شازده كوچولو» و «دن‌كيشوت» است که به عبارتي شيوه‌هاي اجرايي ما قابليت‌هاي خود را براي اجراهاي امروزي عيان خواهد كرد. «لئو» از آلمان هم حضور خلاق و فعال و يك‌تنه بازيگر را به ما يادآوري مي‌كند، همچنين «خاطرات شب» از سوييس؛ بازيگراني كه علاوه بر بازي بر دلقك‌بازي، سيرك و شعبده و رقص هم مسلط هستند. آنها نگرش خاصي نسبت به ديگر هنرها دارند يعني با نقاشي و موسيقي آشنايي داشته و از ويدئو و سينما هم اطلاع لازم را دارند. «بيست هزار فرسنگ زير دريا» در زمينه استفاده از تكنولوژي روز دنيا بسيار كارآمد است. ما در استفاده از ويدئو‌پروجكشن چندين سال تجربه داشته‌ايم اما در اين نمايش استفاده از ويدئو وسيع‌تر و تكنيكي‌تر به نظر مي‌رسيد. همچنين «دوران تيرگي» از ايتاليا هم يك ويدئو آرت بود. اين نمونه‌ها به ما شرايط متفاوتي را نشان مي‌دادند كه تئاتر ما نيز خواه ناخواه به سمت آن خواهد رفت. البته اجراهاي ديگري هم بود كه شايد در نگاه اول چيزي براي گفتن نداشتند اما آنها نكات ريزي داشتند كه فكر كردن به آن كارآمد است. مثلا تركيب 2 زمان در استفاده از شيوه بازي دلقك‌هاي سيرك در فرانسه يك نمونه بازيگري است كه براي اجراهاي طنز و كمدي مي‌تواند كاربرد داشته باشد. آنها در موقعيت‌هاي كوچك به دنبال خنداندن تماشاگران بودند و در ايجاد فضاي انفجاري براي خنداندن خيلي هم موفق به نظر مي‌رسيدند. گروه «موسم باد و باران» از فرانسه هم در ايجاد موسيقي از تحرك اشيا به خلق پرفورمنس موسیقایی و نمایشی پرداختند.