بیش فعالی سیاست خارجی ترکیه در حوادث یک سال اخیر کشورهای اسلامی برای بسیاری این سوال را ایجاد کرده است که مسؤولان دولت آنکارا از پس این پرکاری دیپلماتیک به دنبال چه اهدافی هستند. ترکیه از همان ابتدای تحولات بیداری اسلامی در تونس و مصر کوشید با حضور پررنگ و ارتباط‌گیری با گروه‌ها و احزاب فعال در اعتراضات این کشورها برای خود نقشی محوری دست و پا کند. در قضایای لیبی هم سران ترکیه همراهی تمام عیاری با لشکرکشی مشکوک ناتو علیه قذافی از خود نشان دادند و در فرآیند داخلی تحولات لیبی نیز توانستند ارتباطات موثری با سران مخالف برقرار کنند. هم‌اکنون نیز به‌رغم سکوت مطلق سیاسی در قبال تحولات بحرین و رفتار ظالمانه و بی‌سابقه آل‌خلیفه با شیعیان این کشور، آنکارا در ایجاد بحران داخلی و تشدید فشار خارجی بر سوریه به عنوان همسایه این کشور نقشی محوری بر عهده گرفته است. واکاوی دقیق رفتار دولت آنکارا در سال‌های اخیر نشان می‌دهد همواره 3 محور کلی بر کنش سیاست خارجی ترکیه حاکم بوده است؛ در سطح اول، سران حزب عدالت و توسعه همواره کوشیده‌اند از خود رفتاری بروز دهند که در افکار عمومی کشورهای اسلامی به نوعی اسلامگرایی تعبیر شود. همچنین حاکمان ترکیه تلاش کرده‌اند به‌رغم داشتن ارتباطات سیاسی، اقتصادی و نظامی دیرین این کشور با اسرائیل، به ضدیت با صهیونیست‌ها شناخته شوند. رفتارهایی نظیر اعزام کشتی مرمره برای کمک به مردم تحت محاصره غزه و شرکت اردوغان در مراسم عزاداری روز عاشورا و تجلیل از شهدای کربلا نشانه‌هایی از این جهت‌گیری دولت آنکاراست که نتیجه شناخت صحیح ترکیه از روحیه اسلامخواهی و ضد‌صهیونیستی مردم منطقه بوده است. در سطح دوم ترک‌ها همواره کوشیده‌اند در بحران‌های منطقه‌ای نقش میانجی را بر عهده گیرند و به عنوان وزنه‌ای سنگین و قابل اعتماد در حل مناقشات جلوه کنند. مهم‌ترین آنها سال گذشته در مساله هسته‌ای ایران رخ داد که ترکیه و برزیل تلاش کردند با ارائه طرحی، اختلافات ایران و غرب را کاهش داده و سطح اثرگذاری خود در تحولات بین‌المللی را نیز ارتقا بخشند. در سطح سوم اما ترکیه نشان داده است در سیاست‌های منطقه‌ای خود هیچگاه سمت و سویی مخالف آمریکا نداشته است و عقربه قبله‌نمای آنکارا همواره واشنگتن را نشان داده است. چهره موجه اسلامگرا به دولت آنکارا این امکان را داده است تا در مواقع حساس به گونه‌ای منافع غرب را تامین کند که حساسیت کمتری را در جهان اسلام برانگیزد. به عنوان نمونه چندی پیش ناتو سپر دفاع موشکی خود را با هدف تامین امنیت اسرائیل در ترکیه مستقر کرد و این در حالی صورت گرفت که دقیقا همزمان با این رویداد مهم، جنگ لفظی بین مقامات ترکیه و رژیم صهیونیستی به شکل جالبی بالا گرفته بود. از نگاه استراتژیک این نوع رفتار جز در قالب یک طرح کلی از پیش برنامه‌ریزی شده برای ساختن الگویی در مقابل الگوی انقلاب اسلامی ایران برای از بین بردن یا به انحراف کشاندن اسلامخواهی و استکبارستیزی انباشته در میان ملت‌های مسلمان، قابل تفسیر نیست. بدل‌سازی در مقابل انقلاب اسلامی البته امر تازه‌ای نیست. پیش از این نیز سرویس‌های جاسوسی غرب و اسرائیل با علم کردن گروه‌هایی نظیر القاعده و چهره‌هایی نظیر بن‌لادن تلاش کردند توجه مسلمانان را از الگوی حقیقی اسلام به سمتی دیگر منحرف کنند. اما ویژگی‌های الگوی ترکیه در مقابل الگوی انقلاب اسلامی ایران چیست؟ اول اینکه سران حزب عدالت و توسعه در ترکیه مبلغ نوعی اسلام لیبرال و سکولار هستند و اسلامخواهی آنان بیشتر در سطحی فردی و اخلاقی محدود مانده است و ابداً نوع نگاه اسلامی بر شیوه مشی اجتماعی و حکومتی آنان حاکم نیست. سران ترکیه به‌رغم آنکه در سطح فردی به ارزش‌هایی چون حجاب پایبند هستند اما در سطح اجتماعی و نظام‌سازی بیشتر مبلغ ارزش‌های غربی و لیبرال بوده‌اند. در همین راستا اردوغان چندی پیش به مردم مصر توصیه کرد حکومتی سکولار برای اداره کشور خود برگزینند. این درست در مقابل الگوی انقلاب اسلامی است که برخاسته از اسلام ناب‌محمدی بوده و همواره نقطه مطلوب خود را ، اجرای کامل قوانین و احکام و نظامات اسلامی در سطوح مختلف فردی، اجتماعی و حکومتی تعریف کرده است. دیگر اینکه در سطح مناسبات بین‌المللی رفتار دولت ترکیه به نوعی عملگرایی معطوف بوده که در قالب آن سازشکاری مجاز شمرده می‌شود. در واقع ترکیه کشوری بوده است که به‌رغم تعامل گسترده با غرب و حتی تامین منافع حیاتی غرب گاهی ژست ضدیت با اسرائیل نیز گرفته که این ژست هیچگاه منافع غرب یا اسرائیل را به طور واقعی مورد تهدید قرار نداده است. بلکه به عکس، نقش‌آفرینی ترکیه در مسائل منطقه‌ای و به طور خاص آنچه اکنون در سوریه در جریان است، در جهت تامین حیاتی‌ترین منافع غرب یعنی تضعیف محور مقاومت قابل تفسیر است. در مقابل آن دکترین بین‌المللی انقلاب اسلامی مبتنی بر استکبارستیزی تعریف شده که ریشه در عمیق‌ترین معارف اسلامی دارد. بر مبنای این جهت‌گیری، ایران انقلابی به‌رغم ارتباط سازنده با کشورها، همواره در مقابل زورگویی، زیاده‌طلبی و اشغالگری ایستادگی کرده و در این مسیر هرگونه هزینه‌ای را نیز به جان خریده است. در همین راستا ایران اسلامی همواره دفاع از مستضعفان و مقاومت در برابر ظالمان دنیا را وظیفه اسلامی خود دانسته است. این رویکرد بر خلاف رویکرد ترکیه، به گسترش اسلامخواهی کمک کرده و ضربات کاری فراوانی نیز در مقاطع گوناگون بر پیکر استکبار وارد آورده است. دکترین استکبارستیزی انقلاب اسلامی علاوه بر این، رویش‌های مبارکی نظیر حزب‌الله لبنان و گروه‌های مقاومت فلسطین را به همراه داشت که در نتیجه پیروزی بر ارتش اسرائیل توانست احساس عزت و توانایی را در میان امت اسلامی به حدی برساند که هم‌اکنون در سراسر جهان اسلام، منافع نامشروع مستکبرین را با خطر جدی مواجه كرده است. مدل ترکیه هر چند موفق شده است در سطوحی اعتماد افکار عمومی جهان اسلام را جلب کند اما سران این کشور باید بدانند امت اسلامی اکنون در سطحی از هوشیاری قرار دارد که نسخه اصل را از بدل تمیز دهد. امت اسلامی در عصر حاضر، انقلاب اسلامی را معلم خود در اسلامخواهی و استکبارستیزی می‌داند که عزتی بی‌سابقه را برای اسلام به ارمغان آورده و در برهه‌ای حساس از تاریخ نبرد حق و باطل ، مستضعفان را در آستانه پیروزی بزرگ بر مستکبران قرار داده است.