آیا تاکنون در زیر نور مهتاب رنگ‌پریده با شیطان رقصیده‌اید؟ لارس فون‌تریر با ساخت فیلم «ملانکولیا» (مالیخولیا) در نقطه صفر جهان ذهنی‌اش زیر نور مهتاب با شیطان والس می‌رقصد. این 2 سطر شاید استعاری‌ترین تحلیلی است که می‌توان درباره آخرین ساخته این کارگردان دانمارکی ارائه کرد. فون‌تریر دوباره به جهان تیره و افسرده‌ای سفر می‌کند و در این سفر تماشاگر را با خود همراه می‌کند، فون‌تریر در ملانکولیا تماشاگر را به جهانی مایوس و افسرده هدایت می‌کند و در نهایت برای اصالت زندگی، بشر و کره زمین گواهینامه جنون صادر می‌کند. فیلم ملانکولیا که در ترجمه از آن مالیخولیا یاد می‌شود آخرین ساخته لارنس فون‌تریر، فیلمساز جنجالی دانمارکی است که در ایام برگزاری فستیوال فیلم کن با اظهارنظرهایش در کنفرانس مطبوعاتی درباره هیتلر و ماهیت اشغالگر رژیم صهیونیستی به تیتر همه مطبوعات جهان بدل شد. البته اخراج شدنش از فستیوال فیلم کن به این هیاهو‌ها و جنجال‌ها دامن زد و فون‌تریر نتوانست به آنچه استحقاقش را داشته دست پیدا کند، بعد از اخراج شدن‌تریر تنها کریستین دانست بازیگر نقش اول فیلم موفق به دریافت جایزه از این فستیوال شد. اگر کارنامه اخیر این کارگردان دانمارکی را بررسی کنیم متوجه خواهیم شد ضدمسیح ساخته قبلی فون‌تریر فیلمی آشفته و ضعیف است که خشن‌ترین و اروتیک‌ترین فیلم تاریخ سینما به حساب می‌آید، این آشفتگی دراماتیک در محتوا و فرم فیلم کاملا جاری است و دامنه این آشفتگی از فیلم ضدمسیح به فیلم ملانکولیا سرایت کرده است. نگاه انحصاری نگارنده به فیلم قبلی این کارگردان به دلیل عبور از خط قرمزهای روانکاوانه و مازوخیستی فیلم نیست بلکه کهنگی و ایستایی اندیشه کارگردان است که هر از گاهی متوقف می‌شود. برای یافتن این کهنگی و ایستایی باید موشکافانه کارنامه و آثار اخیرش را بررسی کنیم و در این واکاوی به نکاتی برخواهیم خورد که در نتیجه‌گیری کلی از آثار این فیلمساز کمک شایانی خواهد کرد. عیب مشهود در آثار فون‌تریر این است که عملا با فرمی مولف و اختصاصی در یک خودتکراری منحط می‌افتد. مثلا با قالب فرمی داگ‌ویل، مندرلی را می‌سازد و با قالب فرمی ضدمسیح، ملانکولیا را. به سادگی می‌توان دریافت لارنس فون‌تریر با 2 حرکت تنها یک گام برمی‌دارد و باید اذعان داشت مندرلی با داگ ویل و ضدمسیح با ملانکولیا شباهت‌های غیرقابل انکاری دارند. روایتگری اول شخص، زمان طولانی داستان فیلم و قالب تله‌تئاتری از شباهت‌هاي2 فیلم داگ‌ویل و مندرلی به شمار می‌رود، در 2 فیلم ضدمسیح و ملانکولیا، کلاژهای اسلوموشنیک ابتدایی، دیالوگ‌هایی کوتاه و البته با این تفاوت که در ملانکولیا ساختار بخش اول با اینکه اثری پردیالوگ نیست، دیالوگ‌های کوتاه و بازیگران به اصل داستان الصاق نمی‌شود و بدنه درام را روایت اول شخص پیش می‌برد. آشفتگی مضمونی آخرالزمانی کارگردان و دیدگاه‌هایش نسبت به موضوع روز رستاخیز نیز شباهت‌های فراوانی به کلیشه‌های مرسوم آرماگدونی در هالیوود دارد و تنها تفاوت عمده‌اش این است که فیلم از زوایه دانشمندان اتمی با نگاه میلیتاریستی و پرزرق و برق روایت نمی‌شود اما در لایه‌های عمیق‌تر این نگاه آخرالزمانی پوچ را نگرشی مالیخولیایی به پایان می‌رساند، زمانی که «گبی» (مادر جاستین) در همایشی که به هیچ وجه شبیه مراسم عروسی نیست رو به دخترانش می‌گوید در مقابل شیوه زوج‌گرای مرسوم در مقابل جهان می‌ایستد به واقع روی همین نکته صحه می‌گذارد که این سیاق مرسوم زندگی و زوج‌گرایی کلاسیک پاسخگوی نیازهای فردی- خانوادگی نیست. در واقع نگاه مالیخولیایی افراد این خانواده نسبت به فرم کلاسیک زوج‌گرا موضوعی است که در فیلم مورد بررسی قرار می‌گیرد. به واقع خود جاستین به نمادی از سیاره مالیخولیا در مقابل خواهرش بدل می‌شود و نقض بافت زندگی زوج‌گرای کلاسیک به نمادی از عقب‌نشینی ایده‌آل‌گرای بشر امروز. اما پیوند داستان جاستین و کلير در نیمه دوم زنده دراماتیکی ندارد؛ بخش اول روایت این فیلم مربوط می‌شود به مراسم عروسی جاستین و بخش دوم به دغدغه‌های زندگی‌مدارانه جاستین. در بخش نخست که به نام جاستین نامگذاری شده است، اصل روایت مبتنی بر مراسم عروسی جاستین می‌شود که در این مراسم عروسی مجلل و ملال‌آور قرار است جاستین با مرد مورد علاقه‌اش، مایکل (آلکساندر اسکارگارد) ازدواج کند. مراسم ازدواج با حواشی زیاد بالاخره پایان می‌پذیرد اما جاستین بعد از عروسی دچار نوعی افسردگی شدید می‌شود که در برزخی مصیبت‌‌بار گرفتار می‌شود. وی تمام اتفاقات پیرامونش را بد تعبیر می‌کند بویژه رابطه ناخوشایندی را با خواهرش آغاز می‌کند، این در حالی است که یک سیاره به نام ماليخولیا در حال نزدیک شدن به زمین است و این یعنی پایان دنیا. داستان دوم مربوط به خواهر جاستین به نام کلير (شارلوت گاینزبرگ) و همسرش جان (کیفر ساترلند) می‌شود. جان یک ستاره شناس است که پی برده، سیاره ماليخولیا در حال نزدیک شدن به زمین است، کلير هم که می‌داند دنیا در حال به پایان رسیدن است از این رو بشدت نگران و پرخاشگر شده و این در حالی است که جاستین خونسرد است و... در واقع روایت دوم مفاهیمی که در اودیسه فضایی کوبریک مبتنی بر اصل تنازع بقا را نقض می‌کند و به نوعی این فیلم را می‌تواند جدل فلسفی 2 فیلمساز با اندیشه متفاوت دانست. نیمه دوم فیلم پایان دادن به اصل تنازع بقاست که به صورت مخوف و پیچیده‌ای در میان فلاسفه قرن بیست و یکمی در شکل‌های گوناگون از آن سخن می‌گویند خاتمه می‌دهد. در صحنه‌های پایانی ضدمسیح به صورت استعاره‌ای و نمادین به این اصل تنازع بقا اشاراتی می‌شود اما این اشارات روایتی تقدیس وار از اصل
تنازع بقاست.
فارغ از تحلیل 2 بخش روایی ملانکولیا داستان فیلم درباره کاراکتر جاستین و کلير نیست؛ در بخشی از فیلم سیر عدم قطعیت تا شک بررسی می‌شود که در پشت لبخند جعلی هر دو خواهر رفتار مالیخولیایی این‌دو مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و این مرز مالیخولیایی تا سیاره دیگر ادامه می‌یابد.
اما موضوع قابل توجه دیگر این است که فون‌تریر با زبانی روز رستاخیز را مورد پرسش قرار می‌دهد و آخرالزمان را نوعی اندیشه مالیخولیایی برآمده از ذهن واپسگرای بشر معرفی می‌کند. با این همه لارنس فون‌تریر، کوبریک هزاره سوم است و چه مخالف و چه موافق فیلمساز مولفی محسوب می‌شود.