رضا صابری: جشنواره سراسری تئاتر فجر که به مرور صبغه بین‌المللی یافت، پس از گذشت 3 سال از پیروزی انقلاب در تهران پایه‌گذاری شد تا به تئاتر ایران که تاریخی یکصد و چند ساله با افت و خیزهای زیاد در کارنامه‌اش دارد در هوایی دیگر، رنگ و طعم دیگر ببخشد و مسیر را برای ورود به خیزش‌های بالنده بعدی هموار کند و به دغدغه‌های بر و بچه‌های تئاتر که همواره دلنگران آینده تئاتر کشورشان بودند، خاتمه بدهد. 3 سال پس از پیروزی انقلاب تا ورود به دوره نخستین جشنواره سراسری تئاتر فجر، دوران فترت تئاتر ایران شمرده می‌شود؛ سال‌هایی که غالبا به اجرای نمایش‌های میدانی گذشت با مضمون نمایش‌های تبلیغی و تهییجی که در آن 3 سال سخت سرنوشت تئاتر ایران هنوز در پرده ابهام بود. اگرچه فعالیت‌های پراکنده و بعضا بی‌هدف صورت می‌گرفت ولی چاره راه نبود؛ یک حرکت بی‌بدیل و برنامه‌ریزی شده‌ای باید طراحی می‌شد که تحت حمایت، هدایت و سیاست دولت انقلابی تعریف شود و این آرا معمولا مبتنی بر شناختی بود که ما از هنر دولتی در دهه‌های گذشته در ذهن و زبان خود داشتیم که تئاتر بدون حمایت دولت در هیچ جای جهان قادر به ادامه حیاتش نیست و تئاتر ایران هنوز مسیرش را به درون توده‌های مردم بازنکرده، هنوز یک جریان روشنفکرانه است که در یک چرخه بسته تلاشش به تعداد اندکی تماشاگر حامی سیاستگذار برنامه‌ریز و منتقد آن هم در کشمکش‌هایی بعضا ناعادلانه داد و ستد می‌شد. از طرفی سایه شبه‌‌روشنفکرانه در فضای تئاتر ایران سنگینی می‌کرد. جشنواره سراسری تئاتر فجر با هدفی کاملا مردمی- انقلابی از راه رسیده و تازه‌نفس توانست مسیر تئاتر ایرانی را به درون توده‌های مردم شناسایی کند. جای پای شبه‌روشنفکران تئاترنمای ایرانی را جارو کند و به مردان و زنان ریشه‌دار تئاتر مجال نفس کشیدن بدهد و مهم‌تر از هر چیز به تئاتر ایرانی بریده از مردم که پیش از این دوران سختی را متحمل شده و تبدیل به ابزاری برای تحذیر افکار و اذهان پاک مردم در دستگاه فرهنگی و هنری نظام گذشته بوده امروز در هوایی تازه استعلا و هویت جدی ببخشد. جشنواره تئاتر فجر از چند منظر قابل ارزیابی است؛ نخست شناخت بارقه‌های امید این 30 دوره و خروجی آنچه از این دوره‌ها قابل ارزیابی است و همین‌طور آیا می‌توان مدعی شد جشنواره تئاتر فجر «تجلیگاه تئاتر» ایران یا «ویترین» جریان‌های متنوع خلاقیت‌های نمایشی است؟ (2 واژه‌ای که این روزها در میان مباحثات و گفتمان هنرمندان تئاتر زیاد مصرف می‌شود). در یک ارزیابی عادلانه می‌توانیم ادعا کنیم جشنواره تئاتر فجر در این دوره‌ها قادر بوده به تمام ظرفیت‌ها و قابلیت‌های هنرمندان تئاتر سراسر کشور پاسخ دهد در حالی که هنوز بسیاری از شایسته‌های تئاتر کشور ما پایشان به این تجلیگاه عظیم هنری بازنشده است. هنوز تئاتر شهرستان موفق نشده همه داشته‌هایش را در این میدان بزرگ قضاوت و خلاقیت به نمایش بگذارد. تئاتر شهرستان بخش عمده‌ای از هویت تئاتر ایران است که متاسفانه به واسطه مشکلات عدیده‌ای که بر سر راهش قرار دارد قادر به بازیابی خودش نبوده، در این دوره‌ها و سال‌ها یا گرفتار معضل کمی بودجه بوده یا مورد بی‌مهری برخي مدیران قرار گرفته، از طرفی شبه‌هنرمندان تئاترنمای اندک ما در شهرستان‌ها بیش از تهران فعالند و در برخی جاها عنان امور دست آنهاست و رهایی از چنگال این عناصر مزاحم، کار چندان آسانی نیست. جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر امروز یکی از معتبرترین جریان‌های نمایش کشور و منطقه است. حضور هنرمندان سرشناس تئاتر جهان از کشورهای صاحب نمایش در کنار چهره‌ها و نمادهای شاخص هنر نمایش در کشور ما نشان از برومندی و بالندگی این میدان عظیم فرهنگی دارد که هر سال نسبت به سال گذشته شکوهمندتر نشان داده شده است. حضور درام‌نویسان جوان در کنار چهره‌های برجسته ادبیات نمایش و بازیگران و کارگردانان خلاق مبین شناخت مسیری درست به سمت آرمان‌های مقدس فرهنگ و هنر دین ماست. همچنان که ما در همه حوزه‌ها نظیر علم و آموزش، سیاست و اقتصاد خیزهای بلندی برداشته‌ایم لازم است در حوزه‌های نمایش و تئاتر خود را به جریان‌های نمایش دنیا نزدیک‌تر کنیم و اکنون مجالی فراهم آمده که برای سامان بخشیدن به مکث و مکث‌های جشنواره بیشتر بیندیشیم و سیاستی واحد و متمرکز برای جشنواره چاره‌اندیشی کنیم. نیروهای کارآزموده و باتجربه از همه بخش‌های تئاتر را در یک جمع متحد و متفکر بگماریم تا در سراسر سال تنها برای رفع چالش‌های جشنواره بعدی برنامه بنویسیم و برنامه‌هایمان را در هر فصل به آرای عموم هنرمندان تئاتر برسانیم تا در یک حرکت فراگیر و متشکل تجلیگاه بعدی تئاتر ایران را بی‌نقص‌تر و شکوهمندتر برگزار کنیم. تئاتر ایران متاسفانه در این یکصد و چند سالی که به تئاتر غربی و مدرن ورود پیدا کرده و تاکنون 30 دوره جشنواره معتبر تئاتر فجر را اندوخته داریم، هنوز در بخش نمایشنامه‌نویسی بشدت ضعیف است. نمایشنامه عموما دشوارترین و ظریف‌ترین جلوه ادبی است که آگاهی تام و تمام نمایشنامه‌نویس را در همه حوزه‌های اجتماعی، علمی و فلسفی می‌طلبد. به تعریف دیگر آینه تمام‌قدی است که باید منعکس‌کننده بی‌دغدغه‌های جامعه‌اش باشد و نگاهی نقادانه و جدی به همه اجزای جامعه داشته باشد که جامعه و آدمی را در قابی باورپذیر نمایش بدهد که جشنواره سی و یکم را باید از هم‌اکنون به موضوع نمایشنامه و نمایشنامه‌نویسی در ایران اختصاص داد؛ جشنواره سی و یکم فجر باید ویژه
درام ایرانی باشد.