نخست: تقریبا در فاصله زمانی یکماه قبل از برگزاری جشنواره فیلم فجر تا نوروز آثاری نمایش داده میشود که میتوان به عنوان آثار مخاطبگریز در سینمای ایران از آنان یاد کرد. البته در میان این فیلمهای سطحی و مبتذل آثار باارزشی همچون «شب واقعه» (شهرام اسدی) و «شب» (رسول صدرعاملی) نیز اکران میشود که مافیای اکران دلش نمیخواهد مخاطب عام از آن استقبال کند اما باید این موضوع را در نظر گرفت جشنواره فیلم فجر و برگزاری آن در اواسط بهمنماه زمینهای برای فیلمسوزی در 3 ماه پایانی سال فراهم میآورد، ضمن اینکه مشکل عمده حوزه اکران در 3 ماه پایانی سال پرکردن جدول اکران با نمایش آثاری مبتذل و سطحی در مدت زمان یادشده است. در صورتی که چرخه نمایش در آمریکای شمالی در اسفندماه که هالیوود مراسم اسکار را در پیش رو دارد و تمام فیلمهای مهم قبل از ژانویه نمایش داده شده است، فیلمهای پرمخاطبی در فصل قبل از اسکار و پس از اسکار همچنان تنور سینماهای آمریکای شمالی را گرم نگه میدارد، متاسفانه حوزه سینمای ما نیز مثل فدراسیون فوتبال عمل میکند، همانطور که برای یک بازی ملی سابق بر این لیگ را تعطیل میکردیم، تحتتاثیر برگزاری جشنواره فیلم فجر نیز حدودا نزدیک 2ماه و 20 روز هیچ فیلم مهمی که مخاطب را جذب سینما کند نمایش داده نمیشود و معمولا آثار کمرمقی در 2 ماه آخر سال
به نمایش درمیآیند.
دوم:
جهانگیر جهانگیری، فیلمساز شاخصی در میان سینمادوستان شناخته نمیشود و مهمترین فیلمی که در کارنامه کاریاش دارد و کمی گلدرشت به نظر میآید فیلم «تبعیدیها» است. «افراطیها» ساخته قبلی جهانگیری با اینکه به فروش بالایی در گیشه دست یافت و نام فیلم کپی هموزن «اخراجیها» بود ترفندی زیرکانه از جانب سازندگان برای جذب مخاطب بود و انتخاب چند بازیگر سرشناس کمدی نیز در فروش این فیلم بیتاثیر نبود. فارغ از همه دلایلی که به فروش فیلم کمک میکرد، افراطیها از سبک تازهای مبتذلسازی و سطحیگرایی رونمایی میکرد. البته از دفترچه سیاستگذاریهای معاونت سینمایی کاملا مطلع هستم و تا آنجا که به خاطر میآورم معاونت سابق و ریاست فعلی در گفتوگوهای متعدد به اهالی رسانه قول داده بودند ریشه سینمای سخیف و مبتذل را برکند اما چنین نشد و سطح سینمای شیر و عسلی، قر و کمری در گسلی از ابتذال بیشتر فرورفت. نمونه این ابتذال در فیلم «کنسرت روی آب» آخرین ساخته به نمایش درآمده جهانگیر جهانگیری کاملا نمود دارد و این فیلم عملا یک کلاهبرداری بزرگ فرهنگی به حساب میآید. با دیدن کنسرت روی آب مطمئن خواهید شد اصلا فیلمنامهای در کار نبوده و کل فیلم مبتنی بر طرحریزی چند موقعیت و دیالوگ بداهه بازیگران ساخته شده و البته مثل فیلم قبلی این کارگردان بازیگرانی که چاشنی کمدیهای مبتذل هستند نیز در این فیلم به وفور یافت میشوند و با بداههپردازی فیلم را پیش میبرند. هیچ تماشاگری را نخواهید یافت که بتواند به سینما برود و پس از تماشای فیلم کنسرت روی آب، خط اصلی روایت را برای شخصی که فیلم را ندیده تعریف کند چون عملا فیلمنامهای در کار نبوده و آقایان حاضر در اتحادیه که باید فیلمنامه را به لحاظ فنی بررسی کنند گویا اصلا فیلمنامه سطحی و مبتذل این فیلم را مطالعه نکردهاند و تنها به چند خط داستان فیلم پروانه
ساخت دادهاند.
سوم:
کنسرت روی آب را میتوان آخرین ورق ابتذال در سینما در روزهای پایانی سال برشمرد، وزارت ارشاد باید از ساخت چنین آثاری جلوگیری به عمل آورد. حداقل فیلمهای كارگرداني مثل آرش معیریان چند خط داستان دارد که بتواند مخاطب را با خود همراه کند. کنسرت روی آب با نمایش تصاویر پرت و پلا از کاراکتر هدایت هدایتی آغاز میشود که همسرش از مادر بچهغولی ظاهرا ورزشکار خواستگاری کرده است. هدایتی این امر را به خواست همسرش انجام داده است. پس از کتک خوردن از این ورزشکار خانوادهاش او را به بیمارستان میبرند و مشخص نیست چرا از دست خانوادهاش بیهوده و بیجهت میگریزد، از طرفی هدایت دختری دارد به نام مرضیه که قرار است با خواننده سرشناسی به نام آرش ازدواج کند. این وسط نفهمیدم بیمارستان رفتنش برای چرا بود، فرار کردنش چه دلیلی داشت. اصلا از همان ابتدا فیلمنامه با کلی ابهام پیش میرود. در ادامه با حمید برادر هدایت آشنا میشویم که با لحنی تاکیدی و شعاری درخواهیم یافت وی جانباز جنگ است و تصمیم دارد کشتی تفریحی اجاره کند و به یاد شهدای جنگ کنسرتی روی آب برگزار کند. هدایت هم موقع آشناییاش با آرش در مراسم خواستگاری، هوس خوانندگی به سرش میزند و تصمیم میگیرد همراه برادر و داماد آیندهاش این کنسرت را برگزار کند. کمی از داستان که میگذرد متوجه خواهیم شد تلاشهای همسر هدایتی (اکرم محمدی) برای یافتن هوو همچنان ادامه دارد، از طرفی هدایت از پروانه- خواهر آرش- خوشش آمده و تصمیم به ازدواج با خواهر وی دارد و در نهایت با ترفندی کاملا کودکانه به هدفش میرسد. کمی بعد در برخورد 2 هوو به شکل تهوعآوری متوجه میشویم همسر اول هدایتی به بیماری لاعلاجی دچار است و قرار است مرگ میزبان ایشان باشد. کل این داستان با اجرای کنسرت تمام میشود؛ هدایتی به شکل مسخره و ابلهانهای به آرزویش میرسد و میتواند آواز بخواند. در لابهلای همین داستان پرابهام با کلی شخصیتهای سطحی با کنشهای مبتذل آشنا میشویم و پس از تماشای فیلم به این نتیجه خواهیم رسید که هدف و دلیل ساخت این فیلم چه بوده است. با مرور کارنامه جهانگیر جهانگیری متوجه همین سطحینگری کارگردان در بیتوجهی به نوع قصهپردازی خواهیم شد. مثلا بدترین فیلمی که درباره کودتای نوژه ساخته شده، فیلم «رابطه پنهانی» به کارگردانی کارگردان یادشده است که در تلویزیون چندین و چند بار پخش شده است. جالب اینجاست حمید (ابوالفضل پورعرب) یکی از عوامل کودتا به دلیل رابطه عاطفی با نامزدش که نسبت فامیلی نیز با او دارد کلیت کودتا را فاش و خود را تسلیم نیروهای امنیتی میکند. اصلا جهانگیری قصه اصلی نوژه را در این فیلم کاملا تحریف میکند یا فیلمی مثل «ملودی» که حداقل سر و شکل بهتری نسبت به فیلم افراطیها و کنسرت روی آب دارد در زمره فیلمهای دختر- پسری است که المانهای گلدرشت فیلم فارسی توی ذوق میزند و چشم تماشاگر را درمیآورد. «بیهمتا» نمونه دیگری از آثار جهانگیری است که آن را جهانگیری در سال 1380 ساخته؛ فیلمنامهای که فاقد ستون فقرات است و فیلمنامهاش ترکیبی خندهدار و مضحک از «شبهای روشن» و «روانی» داریوش فرهنگ است و اصلا با آثار یادشده غیرقابل مقایسه است. دیگر آثار جهانگیری هم به همین بیماری مبتلاست و به دلیل نداشتن قصه سرراست و پر و پیمان گرفتار خردهروایتهای مبتذل میشود. در کنسرت روی آب هم کارگردان قصد این را داشته فیلمی جوانپسند بسازد که در آن موسیقی و روابط دختر و پسر زمینه جذب مخاطب را فراهم کند و برای گرفتن مجوز هم اشاره هتاکانهای به جبهه، شهادت و جنگ داشته است. به هر حال باید چارهای اندیشید؛ مخاطبان سینما با دیدن آثاری از این دست دلگیر از سالن سینما بیرون خواهند رفت.