احمد رنجبر:
فردین صاحب‌زمانی در نخستین اثر بلندش سوژه‌ای نه‌چندان بدیع برگزیده اما با پرداختی مناسب توانسته گامی محکم در عرصه فیلمسازی بردارد. «چیزهایی هست که نمی‌دانی» درباره علی (علی مصفا) راننده آژانسی است که در دوران دانشجویی علاقه‌ای بین او و هم‌دانشگاهی‌اش، سیما (مهتاب کرامتی) وجود داشته ولی هرگز بروز نیافته است. سیما به‌رغم میل باطنی به ازدواج شخص دیگری درمی‌آید و حالا با او دچار مشکل شده و برای درددل سراغ علی می‌آید. علی هنگام کار اندک‌اندک دلبسته یکی از مسافران ثابتش (لیلا حاتمی) و در نهایت موفق به ازدواج با او می‌شود.البته روایت فیلم به این سرراستی که در این خلاصه داستان خواندید، نیست، کمااینکه نوع روایت فیلم تبدیل به نقطه اتکای آن و برگ برنده صاحب‌زمانی می‌شود. او قصه‌ای آشنا را با بیانی تازه‌تر روایت کرده و فرم را به خوبی در خدمت اثر درآورده است به گونه‌ای که ضعف‌های فیلمنامه هم از این طریق کمتر به چشم می‌آید.
«چیزهایی هست که نمی‌دانی» در دل روایت کلی‌اش، خرده‌داستان‌های فراوانی دارد که به فیلمساز امکان بیان نقطه نظراتش را هم می‌دهد. در این میان اما پررنگ‌ترین مساله (که به کلیت اثر و مفهوم آن مرتبط است) بحث دگرگونی و تغییر بینش نسبت به زندگی است. این مفهوم در چند نقطه از فیلم با اشاره به زلزله‌ای که شایعه آن در شهر ولوله ایجاد کرده، نمود می‌یابد و در
2 سکانس پشت سر هم بیان می‌شود. صاحب‌زمانی البته توانسته این مفهوم را بدون شعار و اغراق بیان کند به گونه‌ای که تکرار آنها توی
ذوق نمی‌زند.
صاحب‌زمانی از طریق کاراکتر اصلی‌اش (راننده آژانس) گوشه‌هایی از جامعه و مسائل مبتلابه را تصویر می‌کند. این خرده‌داستان‌ها که نمونه پررنگ آن را در رفتار مترجم مضطرب و پزشک مغرور می‌بینیم، به جذابیت و گیرایی فیلم کمک چندانی نمی‌کند. فیلمساز از طریق مترجم همیشه‌نگران فیلم، با دیالوگ‌هایش درباره زندگی و معجزه، می‌خواهد زمینه تغییر نگرش کاراکتر اصلی فیلم (راننده تاکسی) را فراهم کند و بخشی از اضطراب‌های حاکم بر مردم جامعه را نشان دهد. پزشک خودبین هم که در مراوده با همسرش دچار مشکل است، تصویری گیرا از معضلات زناشویی که حتی در اماکن عمومی جامعه نمودش به وفور یافت می‌شود، ارائه نمی‌دهد. خانه زن معتاد موادفروش با آدم‌های داخل آن نیز تصویری جدید نیست و حرف تازه‌ای بیان نمی‌کند. این خرده‌داستان‌ها شمایل آشنایی از فیلم‌های اجتماعی و بعضا ناموفق سال‌های ابتدایی دهه هشتادند که از قضا همگی مثل فیلم صاحب‌زمانی در شب اتفاق می‌افتند.
کارگردان اگرچه به آنچه در ذهن داشته (ارائه تصویر مختصری از معضلات جامعه) رسیده اما می‌توانست با شاخ و برگ دادن به این خرده‌داستان‌ها، به طراوت اثرش بیفزاید. نکته‌ای که خیلی اوقات مورد غفلت فیلمسازان ما قرار می‌گیرد این است که فراموش می‌کنند غالب مردم ابتدا به ساکن سینما را وسیله سرگرمی می‌دانند. در شرایط حاضر هم اقبالشان بیشتر به سمت آثار باطراوت‌تر است (نمی‌گویم کمدی). فیلمساز از این رهگذر بدون اینکه به ورطه سخیف‌سازی بیفتد، می‌تواند با پررنگ کردن وجه باطراوت فیلمش، تلخی‌های عینی جامعه را راحت‌تر حقنه کند، به گونه‌ای که نه انگ سیاهنمایی بخورد و نه دچار ممیزی‌های احتمالی شود.«چیزهایی هست که نمی‌دانی» روایت عشق است؛ عشقی که ما ایرانی‌ها در ادبیات کلاسیک و مدرن به شیوه‌های مختلف بیانش کرده‌ایم و در این راه ید طولایی داریم. متاسفانه گاهی این مفهوم سوءتفاهم ایجاد می‌کند و برخی ناآگاهان تعابیر دیگری مثل عشق مثلثی به آن می‌دهند. شاید هم تقصیر خود فیلمسازان باشد که توانایی بیان این مفهوم را ندارند. در جامعه اخلاقی ما ذکاوت و زیرکی لازم است تا بتوان عشق را بر پرده آورد. «چیزهایی هست که نمی‌دانی» در این راه تاحدودی موفق است ولی نمی‌توان از آنها به عنوان الگویی موفق در این باره نام برد. البته صاحب‌زمانی به مراتب بهتر از بسیاری فیلمسازان پرمدعا که نمونه فراوانش را در جشنواره امسال شاهد بودیم توانسته این مفهوم را منتقل کند؛ کاری که علی مصفا هم توانست در «پله آخر» تاحدودی انجامش دهد. پایان فیلم هم قابل پیش‌بینی و بر اساس الگوهای آشناست اما فرمی تازه دارد. این پایان اگرچه باز نیست اما مخاطب از طریق دیالوگ و نوع رفتار کاراکتر اصلی متوجه پایان خوش آن می‌شود. از این معبر صحنه شیرخوردن گربه چندان قرابت و همخوانی با فیلم ندارد، چه ما با فیلمی سرراست روبه‌رو بوده‌ایم که بدون ارجاعات، نشانه و نماد‌های بیرونی حرفش را زده و در پایان ناگریز از تعبیر نماد می‌شویم. در ادبیات عرفانی ما شیر نماد معنویات و نشانه خیر و برکت است و شاید فیلمساز از این طریق خواسته بر پایان تنگدستی و تنهایی کاراکترش تاکید کند.