زیبا اکبرزاده: همه‌پرسی سراسری درباره پیش‌نویس قانون اساسی جدید سوریه در تداوم اصلاحات بشار اسد در این کشور روز گذشته در حالی برگزار شد که تکاپوی آمریکا و متحدان اروپایی و عرب آن علیه سوریه بشدت افزایش یافته است. به گزارش منابع خبری سوریه، مردم این کشور از ساعات اولیه آغاز رای‌گیری با اشتیاق فراوان در پای صندوق‌های رای حاضر شدند تا نظر خود را درباره پیش‌نویس قانون اساسی کشورشان اعلام کنند. براساس این گزارش، همه‌پرسی در 13 هزار و 835 حوزه رای‌گیری برگزار شد که برخی از این حوزه‌ها برای شرکت راحت‌تر مردم، در مناطق مرزی و فرودگاه‌ها قرار داشت. در اکثر حوزه‌های رای‌گیری مردم پس از آنکه رای خود را به صندوق می‌انداختند علیه دولت‌هاي مرتجع عرب و برخی کشورهای عضو اتحادیه عرب و همچنین آمریکا و
دولت‌هاي اروپایی شعارهایی سر می‌دادند. پیش‌نویس قانون اساسی جدید سوریه 157 ماده دارد که آن را کمیته‌ای متشکل از شخصیت‌های حقوقی، سیاسی و برخی مخالفان دولت سوریه، تهیه و تدوین کرده است. تهیه و تدوین این قانون یكی از اقدامات اصلاحاتی بشار اسد در ماه‌های اخیر و به دنبال آغاز ناآرامی‌ها در این كشور در كنار برخی اقدامات دیگر مانند لغو حالت فوق‌العاده، تهیه و تدوین قانون جدید احزاب، انتخابات و رسانه‌ها و انحلال دادگاه عالی امنیت است. در قانون اساسی جدید سوریه كه با 2 برگ «آری» و «نه» به همه‌پرسی گذاشته شد، نظام سیاسی آینده این كشور جمهوری و حاكمیت از آن مردم اعلام شده است. به اعتقاد سياستمداران و شهروندان سوري، همه‌پرسي پيش‌نويس قانون اساسي جديد نمونه تكثر سياسي است و خواسته بسياري از سياستمداران را مبني بر لغو ماده هشتم قانون اساسي برآورده مي‌كند. طبق ماده هشتم قانون اساسي سوريه، حزب بعث حزب حاكم كشور است. سوريه نياز مبرم به تكثر سياسي داشت و اين امر، خواسته شهروندان سوري است كه با قانون جديد محقق خواهد شد. تكثر سياسي و لغو ماده هشتم قانون اساسي كه از نخستين مطالبات مردم سوريه است در پيش‌نويس قانون اساسي جديد لحاظ شده است. دراين پيش‌نويس مشاركت همگاني و تكثر سياسي به عنوان ركن نظام حكومتي سوريه در نظر گرفته شده است. در این قانون دین رئیس‌جمهوری سوریه نیز اسلام و شرع اسلام به عنوان منبع اساسی برای قانونگذاری اعلام شده و رئیس‌جمهور باید 40 سال تمام داشته و دارای شناسنامه سوری باشد. در روزهای اخیر و به دنبال انتشار پیش‌نویس این قانون، برخی افراد لائیك خواستار برداشتن عبارت مسلمان بودن رئیس‌جمهوری بودند كه با توجه به مسلمان بودن بیش از 85 درصد از جمعیت این كشور، این درخواست رد شد. رئیس‌جمهور سوریه بر اساس این قانون همچنین نباید دارای محكومیت یا زن غیرسوری باشد و 35 نفر از نمایندگان مجلس سوریه باید نامزدی وی را در انتخابات ریاست‌جمهوری به صورت كتبی تایید كنند. نظام سیاسی آینده سوریه نیز شبه‌ریاستی است و رئیس‌جمهوری برای 7 سال تعیین می‌شود و می‌تواند 2 دوره متوالی رئیس‌جمهور شود. مردم سوريه از پيش‌نويس قانون اساسي جديد استقبال و ابراز اميدواري كرده‌اند كه اين قانون منجر به بهبود فضاي سياسي و احترام به شهروندان شود. ناظران سياسي معتقدند قانون اساسي جديد به علت تضمين آزادي‌ها، برخوردار بودن از مقبوليت اغلب گروه‌هاي سياسي و اصلاح بسياري از مواد مهم قانون اساسي قديمي در قانون جديد، از اهميت زيادي در پايان دادن به بحران كنوني سوريه برخوردار است. ماده 45 پيش‌نويس قانون اساسي جديد از محدوديت‌ها براي زنان كاسته، طوري كه در آن بر مساوات بين زنان و مردان در حقوق شهروندي تاكيد شده است. در پيش‌نويس قانون اساسي جديد سوريه، دستاوردهايي كه زنان در قوانين اساسي گذشته كسب كردند، تقويت شده است؛ به گونه‌اي كه اين پيش‌نويس، زنان را شريك زندگي و محور فرآيند توسعه و روند سياسي و دموكراتيك قرار داده و در نتيجه جايگاه آنها را قوت بخشيده است. با وجود تقويت جايگاه زنان در پيش‌نويس قانون اساسي جديد سوريه اما برخي همچنان جامعه را به آماده نبودن براي هموار كردن زمينه به منظور تحقق دستاوردهاي بيشتر به سود زنان متهم مي‌كنند. ناظران امور سوريه معتقدند، زنان اين كشور با وجود كسب بسياري از حقوق شهروندي و سياسي خود در د‌هه‌هاي گذشته اما همچنان خواهان آن هستند كه پيش‌نويس قانون اساسي جديد فرصتي جدي را براي ايفاي نقش مورد نظر آنها مهيا كند. در همین حال در روزهای اخیر در خیابان‌های شهرهای مختلف سوریه بنرهایی برای تبلیغ و دعوت مردم به شركت در همه‌پرسی نصب شده است. روزنامه‌ها و رسانه‌های سوری نیز در روزهای اخیر در مصاحبه با كارشناسان مختلف، دیدگاه‌های آنان را در ارتباط با این قانون جویا شده و بیشتر صفحات روزنامه‌ها در روزهای اخیر به انتشار متن پیش‌نویس قانون اساسی یا مصاحبه با كارشناسان سیاسی، حقوقی و اقتصادی در این ارتباط اختصاص دارد. پرداختن به مواد مهم این قانون از سوی كارشناسان با ارائه مقالات و برگزاری همایش‌های عمومی یا تخصصی مانند بررسی مواد اقتصادی پیش‌نویس قانون اساسی جدید از دیگر مواردی است كه این روزها در سوریه مشاهده می‌شود.