ارغوان اشترانی: هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم 100، امسال با استقبال پرشمار مخاطبان در سینما آزادی برگزار شد. کیفیت برگزاری این جشنواره فوق‌العاده عالی بود اما کیفیت فیلم‌های حاضر در بخش مسابقه و نگاهی مدیریتی نسبت به ساخت فیلم صد ثانیه‌ای در این جشنواره با تلقی کاملا سطحی همراه بود و اکران فیلم‌های بسیار ضعیفی که در این جشنواره نمایش داده شد مخاطبان این جشنواره را آزرده بود. این رنجوری مخاطبان جشنواره فیلم صد دلایل دیگری داشت، مثلا فیلمي در حال پخش بود که صدا و نور را تنظیم می‌کردند و به این ترتیب تا تنظیمات صورت بگیرد، مخاطب یک تا 3 فیلم را از دست می‌داد. از طرف دیگر در هر سئانس، هر دوره از فیلم‌ها دوبار تکرار می‌شد و چون بین این 2 دوره فضای خالی‌ای اختصاص داده نشده بود، مخاطبان دوره دوم تعداد زیادی از فیلم‌ها را تا خالی شدن سالن و نشستن بر صندلي‌ها از دست می‌دادند. از طرف دیگر به دلیل دیر شروع شدن فیلم‌های دوره اول در برخی سئانس‌ها فیلم‌های دوره دوم، ناقص نشان داده شدند. تاسف‌بارترین قسمت جشنواره صد راه یافتن فیلم‌های بی‌محتوا و سخیف به جشنواره بود.
به عنوان نمونه از چنین فیلم‌هایی می‌توان به فیلم «فینگر تاچ» اثر علی(امید) رستگار اشاره کرد که ماجرایش جشن ترک اعتیاد گرفتن برای پسری بود که به اعتیاد انگشت توی دماغ کردن دچار بوده است! فیلم‌های شعاری، اقبال خوبی برای راه یافتن به جشنواره داشتند، بی‌آنکه از هنر داستانسرایی یا حتی داستانگویی سررشته‌ای داشته باشند. برای نمونه در این دسته فیلم‌ها می‌توان به «تمام زندگی» از رضا مهرانفر اشاره کرد که با بازی‌ای مصنوعی و دیالوگ‌هایی بی‌منطق برای مبارزه با دخانیات ساخته شده بود. ظاهرا کارگردان گرامی این کار از اقبال مناسبی برای پذیرش فیلم‌هایش در جشنواره برخوردار بوده چرا که بنده که موفق به دیدن تمام سئانس‌ها نشدم از ایشان
2 کار دیگر هم دیدم یکی «تنهایی، رهایی» نام داشت و در همان لوکیشن فیلم قبلی با همان بازیگرها بدون داستان و با یک شعار گل‌درشت برای تادیب پدر و مادرها ساخته شده بود و دیگری که لااقل ایده‌ای پشت خود داشت، باز درباره مبارزه با دخانیات بود. فیلم‌های ایدئولوژیک هم بی‌آنکه با معیارهای زیباشناسی همخوان باشند به راحتی بدون داشتن داستان مناسب وارد جشنواره شده بودند. به عنوان نمونه می‌توانم به فیلم «کجایی» از فرشته شیخ‌الاسلام اشاره کنم که قرار بود تبلیغ حضور قلب هنگام نماز باشد ولی در پایانش همه مخاطبان به جای تفکر به خنده افتادند. فیلمسازان باید توجه داشته باشند فیلم‌های پیام‌محور به خودی خود دارای یک نمره منفی در ذهن مخاطب هستند چرا که کسی از پند و اندرز خوشش نمی‌آید و بنابراین برای ساختن یک فیلم پیام‌محور خوب نیاز به هنرمندی فیلمساز، چند برابر فیلم‌های غیرپیام‌محور است. جالب است که داوران حتی برای رد کردن فیلم‌هایی که به صورت گل‌درشت تقلید بسیار ضعیفی از کارهای معروف سینما بودند هم انگیزه‌ای نداشتند و برای نمونه می‌توان به فیلم «آمین» از اکبر ناصرپور اشاره کرد که صحنه ابتدای روبان قرمز را بازسازی کرده بود (صحنه ترمز ماشین کاروان امام رضا برای عبور لاک‌پشت). اگر فرض را بر این بگذاریم که داوران این مسابقه هیچ‌کدام وقت رفتن به سینما را نداشته‌اند و یکی از معروف‌ترین فیلم‌های سینمای ایران را ندیده‌اند، لااقل امید می‌رفت این سکانس دزدیده شده را در تلویزیون ملی برای تبلیغ روغن ترمز دیده باشند. در جشنواره صد امسال آبزیان هم از حمایت ویژه هیات انتخاب و داوران برخوردار بودند چرا که تعداد زیادی فیلم با پیام تقبیح ماهیگیری به اکران درآمدند. فیلم بسیار خوب نرگس مولوی با نام «رنگ زیستن» در بخش اکران دغدغه دختربچه‌ای را نشان می‌دهد برای بستن بند کفش مردی که از کنارش عبور می‌کند و تصادف می‌کند. در این فیلم همه چیز سیاه و سفید است، جز دختربچه. در این فیلم به خوبی مشهود است که سازنده، مدیوم سینما را می‌شناسد و می‌داند استفاده از تکنیک سیاه و سفید کارکرد دارد و صرفا یک ادابازی روشنفکرمآبانه نیست. دختربچه از تمام جهان جداست و با دغدغه معصومانه‌اش، حس عمیق شفقت انسانی را در بیننده بیدار می‌کند. اغراق نیست بگویم معدود کارهایی در سینما و ادبیات وجود داشته‌اند که صاحب اثر توانسته حس شفقت انسانی را قلقلک دهد، در کارهایی که شاهکارهای جهان هنر هستند مثل مسخ کافکا یا فهرست شیندلر. کار خوب دیگری با نام «دودمان» از صادق دوسرانیان مقدم در بخش مسابقه به نمایش درآمد که با نمای بسته‌ای از یک سیگار و دست سیاهی که سیگار را می‌کشد آغاز می‌شود. لوکیشن یک خیابان است و سیگار هر لحظه کوتاه و کوتاه‌تر می‌شود و در بک سیگار دعوای چند نفر در دوردست به صورت فولو مشخص است. با هر پک وارد فضای ذهنی فردی که سیگار را می‌کشد می‌شویم. فضای ذهنی، دعوای زن و شوهر معتادش است. با ترک بک دوربین، می‌بینیم کسی که سیگار می‌کشد پسربچه‌ای فال‌فروش و حدودا 5 ساله است. صدای ذهنی پسر ادامه دارد و حتی نسبت به سیلی‌ای که مادرش توسط پدر می‌خورد ری‌اکشن نشان می‌دهد و سکسکه می‌کند. با پایان یافتن سیگار بلند می‌شود و از کادر خارج می‌شود و صندلی خالی‌ای که پسر روی آن نشسته بود را می‌بینیم و نمای خیابان در چشم دوربین به سمت خاکستری شدن و بی‌رنگی می‌رود. در این کار تلخ شاهد یک اعتراض تمام‌عیار و یک نقد عمیق اجتماعی هستیم. این اثر به جای اینکه همچون سریال‌های آینه عبرت‌گونه دهه 60 نگاهی سرسری و ساده‌انگارانه به پدیده اعتیاد شده باشد، بنیان اعتیاد در یک جامعه قحطی‌زده فرهنگی تصویر می‌شود.
کارهای خوب دیگر عبارت بودند از: «انتظار» اکبر اماملو، «بهترین انتخاب» امین کفاش‌زاده، «جنگل خوس» سهیلا پورمحمدی، «محمود، درکه، پنجشنبه‌ها» از افسانه گرگان‌زاده، «باران» یعقوب اکبریان، «خرس قطبی» از علیرضا احمدی، «آخرین نور» بیژن اعرابی، «الاکلنگ» از محبوب شکرزاده، «کیمیا» از محمد رضایی‌بیجارگاه، «جایی که آشیانه به انتها رسید» از حسن ابوالحسنی، «فریاد بی‌صدا» از محمدرضا قاسمی و «ما متهمیم» از علی توحیدپرست که برای خواندن داستانشان می‌توانید به اینترنت مراجعه کنید. امید است در سال‌های بعد توجه به منطق‌روایی و خط داستانی و محتوای اثر و ساختار کلی آن که با معیارهای زیباشناسانه همخوانی داشته باشد ملاک پذیرفته شدن یا نشدن فیلم‌ها قرار بگیرد و داوران کمتر به احساسات شخصی خود نسبت به سازندگان فیلم‌ها بها دهند و همچنین آنچنان از دیدن تبلیغ ایدئولوژی‌های محبوبشان مشعوف نشوند که با پذیرفتن آثاری که اساسا با هنر بیگانه‌اند به شعور مخاطب توهین کنند. متاسفانه به نظر می‌رسد امسال هم داوران چون سال‌های گذشته چنان مقهور نام بودند که فیلم‌های برخی افراد را بدون حتی مشاهده پذیرفته بودند، امید است زمانی برسد که داوران جشنواره به فیلمسازهای جوان اهمیت بدهند و حق آنها را به خاطر اسم‌های چهره ضایع نکنند. اگر چه شاید توجیه منطقی داوران در برخورد همدلانه با چهره‌های پرکار جشنواره فیلم کوتاه تهران، تلاش برای اعتباربخشی به جشنواره صد باشد اما چنین رویکردی در نهایت به دلسردی قشر جوان از جشنواره صد می‌انجامد و همین خرده‌اعتباری که جشنواره در این 8 سال به دست آورده را هم به باد فنا می‌دهد.