شاید نتوان به آسودگی درباره حضور درخشان مردم ایران در انتخابات مجلس نهم سخن گفت. اینکه یک حضور آن‌هم به مختصات مشارکت دیروز در مسیر چه تمهیدات و چه اولویت‌هایی از منظر افکار عمومی شکل گرفت نیازمند تامل بیشتر است. با این حال از دریچه تاثیرگذاری این حضور بر معادلات مهم سیاسی می‌توان به مواردی اشاره کرد. البته این مهم باید بیان شود که واکاوی عوامل موثر انگیزشی در وقوع مشارکت کم‌سابقه دیروز در اولویت هر ارزیابی و تحلیلی است.
1ـ تداوم روند افزایش اعتماد عمومی:
انتخابات محملی است برای اعمال نظر عمومی در ساختار حکومتی. این سازوکار مدرن البته در اصالت خود می‌تواند گویای واقعیت‌های بسیار مهم باشد. به عنوان نمونه میزان مشارکت در انتخابات فارغ از محتوای آن، نشان‌دهنده توانایی ساختار حکومتی در تامین ذائقه‌های عمومی است و این، مقبولیت حکومت را تقویت و امنیت ملی را ارتقا می‌دهد. این شرایط موجب حصول سرمایه بزرگ اعتماد می‌شود. جمهوری اسلامی ایران طی 15 سال اخیر همواره شاهد مشارکت‌های عمومی بسیار چشمگیر در انتخابات بوده است. اگر این مشارکت در پاره‌ای مواقع با نوساناتی همراه شد اما در مجموع شاهد ارتقای سطح مشارکت بوده‌ایم. یک نکته مهم در فهم پیام‌های مشارکت فراگیر مردم در انتخابات دیروز را البته باید به صورت ویژه مورد واکاوی قرار داد. جمهوری اسلامی آنگونه که باید نتوانست از مشارکت 85 درصدی انتخابات ریاست جمهوری دهم سود ببرد. دلیل آن هم فتنه 88 بود که سرمایه «اعتماد» عمومی به نظام اسلامی را مورد هدف قرار داده بود. اینک با مشارکت چشم‌نواز روز گذشته که بر اساس شواهد نسبت به انتخابات مجالس هشتم و هفتم، مشارکت عمومی بیشتری داشته است، می‌توان گفت خدعه مخدوش کردن اعتماد ملت به نظام ، ناکام و روند ارتقای اعتماد ملت به نظام تداوم دارد. این موضوع به خوبی فضای ذهنی افکار عمومی نسبت به حکومت را نشان می‌دهد. هرچند مورد خوشایند برخی نباشد. این نکته هم به صورت بسیار کوتاه گفته شود که برخی افراد که از شکاف اجتماعی در جامعه می‌گفتند، و از این ادعا، بهره‌برداری‌های سیاسی می‌کردند، اینک چه تحلیلی از مشارکت کم‌نظیر دیروز دارند؟ به هر حال چشم‌انداز برساخته از این مشارکت عمومی کم‌نظیر می‌تواند بسیار امیدوار‌کننده باشد.
2ـ ایستادگی:
با حضور دیروز، دشمن خارجی شاهد یک ایستادگی بود. این حضور می‌تواند الگوی محاسبه دشمن در نحوه مواجهه با جمهوری اسلامی را دستخوش دگرگوني کند. طی چند سال اخیر از حکمرانی باراک اوباما مشخص شد الگوی مورد پسند او، تقابل نرم و اثرگذاری بر افکار عمومی است. درباره ایران نیز این موضوع به کرات مشاهده شد. پس از وقوع فتنه 88 اوباما در تسریع این سیاست در ایران درنگ نکرد. اثرگذاری بر الگوی تصمیم‌گیری ایران از طریق ایجاد چالش‌های داخلی مورد توجه رئیس‌جمهور آمریکا بود. تحریم‌های بی‌رویه علیه ایران نیز بر اساس همین الگو اعمال شد تا ایالات متحده شاهد یک فریاد اعتراض در ایران باشد. مشارکت کم‌نظیر دیروز اما نشان داد تحریم‌های بی‌سابقه، آنچه اوباما به دنبال آن در ایران بود را محقق نمی‌سازد. تحریم آخرین گزینه آمریکا علیه ایران است. این نکته روز چهارشنبه مورد تاکید رهبر انقلاب قرار گرفت. دشمن آخرین تیر خود علیه ملت ایران را رها کرد. مذاکرات ایران و 1+5 نزدیک است و می‌شود گفت این حضور یک پشتوانه بزرگ برای حضور ایران در این مذاکرات است.
3ـ شتاب به انقلاب‌های منطقه:
انقلاب‌های منطقه در مسیر دولت‌سازی هستند، برخی نیز در شرف پیروزی. آشکار شدن تداوم حمایت‌های مردمی از جمهوری اسلامی می‌تواند آنان را در چینش ساختار حکومتی خود یاری کند. به هر حال جمهوری اسلامی ایران نزدیک‌ترین الگوی حکومتی برای مسلمانان است. ایران با برگزاری چند کنفرانس بیداری اسلامی در تهران، توانست به شبکه‌سازی در روند دولت‌سازی انقلاب‌های منطقه بپردازد
در کنار تاثیر‌پذیری انقلاب‌های منطقه از محتوای انقلاب اسلامی ایران، مشاهده اعتماد اکثریت ایرانیان به نظام برآمده از این انقلاب، قطعا در مسیر انقلاب‌های مسلمانان تاثیرگذار است. این موضوع قطعا قدرت نفوذ ایران در منطقه را افزایش می‌دهد.
4ـ موعد پرداخت هزینه توهم:
مشارکت مردم در انتخابات مجلس نهم نشان داد در ایران باد به کدام پرچم می‌وزد. این موضوع دیگر جای «جرزنی» ندارد. البته به نظر هم نمی‌رسد دیگر قوتی برای جرزنی داشته باشند. آنان‌که در بحبوحه فتنه از رفراندوم می‌گفتند و با ادبیات خیابانی با جمهوری اسلامی چانه می‌زدند و برای حضور در انتخابات شرط می‌گذاشتند، بدون آنکه کمترین اعتنایی به شروط آنها شود، دیروز پای صندوق‌های رای رفتند. محمد خاتمی دیروز«استاده‌ام چو شمع، مترسان ز آتشم» را بار دیگر صرف کرد. این رفتار او بسیار پر‌مفهوم است. این رفتار او در مودبانه‌ترین عبارت یک «عذرخواهی» رسمی از آنچه در فتنه رخ داد، است. او با این اقدام بدنه فتنه را «تحقیر» کرد. نگارنده با اقدام دیروز محمد خاتمی به یاد یک جمله طلايي رهبری در کوران فتنه 88 افتاد آنجا که فرمودند «جمهوری اسلامی به کسی باج نمی‌دهد.» محمد خاتمی البته خوب می‌داند نظام جمهوری اسلامی تنها زمانی وی را می‌پذیرد که صراحتا از همراهی ادعای تقلب در پیشگاه ملت عذرخواهی کند. فتنه‌گران و جریان همراه آنان‌که انتخابات اخیر را تحریم کردند قطعا موعد پرداخت هزینه هاشان فرارسیده است. هزینه‌ای که نخستین آن، مجازات واقعی فتنه‌انگیزی است.