وطن امروز:
برهنه شدن گلشیفته فراهانی که به معنای آبروریزی تمامعیار برای خانه سینما بود؛ اگرچه موجب شد جریان مدعی روشنفکری مدتی از صحنه کنار بکشد اما ماهنامه مهرنامه در شماره اخیر خود در اقدامی عجیب سعی کرد با ورود به حوزه به اصطلاح نظریهپردازی این آبروریزی گلشیفته فراهانی را توجیه کند. به گزارش «وطنامروز»، این ماهنامه که در شماره اخیر خود 2 یادداشت از سوسن شریعتی و نعمتالله فاضلی منتشر کرده در ابتدای این پرونده نوشت: هدف این نوشتهها طرح این پرسش است که افراد تا چه اندازه میتوانند بدون توجه به مصلحت عمومی(!) عمل کنند. بر اساس این گزارش، سوسن شریعتی در یادداشت خود با عنوان «تغییر میکنیم، عادت میکنند» به صورت کاملا آشکار با استفاده از ایده تغییر هنجارها سعی کرد اقدام گلشیفته فراهانی را توجیه کند. او نوشت: «مگر نه اینکه بسیاری از هنجارهای امروز، ضدارزش دیروز بوده است. خوب بر همین اساس میتواند ضدارزش فردا نیز باشد. میشود برای تغییر در رفتار و عاداتی با افکار عمومی درافتاد و امیدوار به تغییرش شد. افکار عمومی سیال است و تربیتپذیر، ترکیبی از حماقت، خرد، احساسات خوب و بد، تعصب و پاراگرافهایی در روزنامهها». کاملا پیداست که خانم سوسن شریعتی چگونه سعی دارد آبروریزی گلشیفته فراهانی را توجیه کند و نکته جالب اینجاست که او در تعریف افکار عمومی هیچ اشارهای به «اعتقادات دینی» مردم نمیکند! البته مشخص است وقتی قرار بر توجیه پورنو باشد، نمیتوان از اعتقادات دینی مردم سخن گفت. او در ادامه سازندگان افکار عمومی را سیاستمداران، روشنفکران و هنرمندان دانست و با این ادعای عجیب که مشخص نیست بر اساس کدام یافتههای فرهنگی و جامعهشناختی بیان شده؛ تلاش کرد حرف اصلی خود را در توجیه افتضاح خانه سینما مطرح کند. او توجیه نهایی را اینگونه نوشت: «هنرمند در پی خلق است و نه در پی تاثیر آنی. تاثیر او غیرمستقیم است و درازمدت. حتی اگر تنها شود و به حاشیه رانده شده. امیدوار است به اثرگذاری اما با اثرش و نه لزوما با رفتارش. او معلم اخلاق نیست. قهرمان نیست. خود را محدود به زمان اینجایی نمیداند و امیدوار است محدود به این زمان نیز نماند. از نخبه بودن واهمهای ندارد. همین است که در بسیاری اوقات شوک ایجاد میکند و خلافخوانیهایش را نمیپسندند. شاید در آیندهای دور بشود نماد و سمبل یک دوره، یک اعتراض، یک شجاعت اما در دوره خود منزوی میماند. (فروغ فرخزاد، هدایت و...) شاید هم برای همیشه از یادها برود. موفقیت بعدی او ربطی به او و خلقش ندارد. تدبیر نیست شاید تقدیر بوده است. فردی است که در بسیاری اوقات خواستار انتقامگیری از افکار عمومی است و از همین رو از اینکه به رسمیت شناخته نمیشود مباهات میکند. هنرمند بر آن است که افکار عمومی فقط در جایی که «ایده» جایی ندارد، وجود دارد». سوسن شریعتی پس از این توجیهات مضحک و فاقد پشتوانه، در واکنش به مذمت گلشیفته فراهانی توسط افکار عمومی، نوشته است: «افکار عمومی ملکه است، حکومت نمیکند. نباید از آن ترسید. سیال است و اپورتنیست. نباید بازیاش را خورد. عمومی نیست، تکهپاره است. فرض کنیم در هیات غول، نباید جدیاش گرفت».
مهم نیست که گلشیفته لخت شد!
در ادامه پرونده مهرنامه، یادداشتی از فردی به نام نعمتالله فاضلی منتشر شده است. او در یادداشتی با عنوان «تقابل ارزشهای فردگرایانه و جمعگرایانه» به بررسی نشانهشناسی رفتارها پرداخت و این موضوع را دروازه توجیهات کرد. او نوشت: «در جامعه امروز که نظامهای زبانی گوناگون یا گفتمانهای متعدد در کنار هم وجود دارند و هر کدام برای معنا دادن به کنشهای ما آدمیان با یکدیگر رقابت میکنند، تفسیر نشانهها یا همان رفتارهای ما را دشوار ساخته است. نشانهها گویی دچار نوعی آشفتگی و سرگشتگی شدهاند. گویی ما دیگر نمیدانیم در چه فضایی، نشانهها را چگونه خلق کنیم.
زبان ما دستخوش نوعی گنگی و ابهام شده است. به طوری که اغلب افراد نگرانند که چه بپوشند، چه بخورند، چه بگویند یا چه حرکتی انجام دهند که موجب سوءتفاهم نشود. این بحران برای کسانیکه در معرض دید همگان هستند، مانند سیاستمداران، ستارههای سینما، قهرمانان
... ورزشی، نویسندگان و هر کسی که توسط انبوه خلق دیده میشود، بحرانی پیچیده است». وی نیز در راستای بسترسازی برای کاستن از قبح آبروریزی گلشیفته فراهانی، علایق فردی را به عنوان یک ارزش مطرح و بر آن تاکید میکند: «به طور دائم رسانههای ما و فضای عمومی جامعه ایران درگیر بحرانهای نشانهشناختی است. گاهی مصاحبه یک فوتبالیست یا مربی ورزشی، گاهی رفتار یک هنرپیشه و گاهی نیز سخنان یک فعال سیاسی یا مقام مسؤول حکومت مناقشات بزرگی در گفتمان عمومی ایجاد میکنند. کسانی که از ارزشهای فردگرایانه دفاع میکنند در تلاش هستند با تکیه بر اصل آزادی فردی و نسبیت فرهنگی نشانهها را به سوی ارزشهای فردگرایانه تفسیر کنند».
نویسنده مهرنامه ادامه داده است: «ما از نظر تحولات تاریخی و فرهنگی در مرحلهای قرار گرفتهایم که نیازمند گفتوگوی بیشتر درباره شیوههای تفسیر نشانهها هستیم. در واقع مساله این نیست که آیا یک کارگردان یا یک هنرپیشه چگونه جلوی دوربین ظاهر شده است(!) بلکه مساله اساسی این است که ما امروز نیازمند برملا کردن حساسیتهای فرهنگی برای توسعه گفتوگو درباره فرهنگ و نشانهها هستیم... در این منازعه ارزشهای جمعگرایانه و فردگرایانه نمیتوانیم لزوما جانب یکی از طرفین را بگیریم زیرا در جامعه امروز ما هر دو نوع جهتگیری ارزشی وجود دارد. باید به تدریج بتوانیم خودمان را به یک زیرساخت فرهنگی برسانیم که در آن شکل تازهای از همزیستی ارزشهای جمعگرایانه و فردگرایانه ایجاد شود». از محتوای هر 2 یادداشت کاملا مشخص است که جریان مدعی روشنفکری در ایران از اقدام گلشیفته فراهانی در بیاحترامی به هنجارهای فرهنگی جامعه ایرانی خرسند است. به خوبی در یادداشت سوسن شریعتی میتوان تحقیر نگاه عمومی و به تبع آن افکار عمومی توسط او را مشاهده کرد. البته عدم همراهی افکار عمومی با رفتارهای محیرالعقول جماعت مدعی روشنفکری نیز موجب شده این جماعت نسبت به دیگر اقشار جامعه با توهین یاد کنند. به هر حال به خوبی مشخص است که آبروریزی گلشیفته فراهانی در لخت شدن جلوی دوربین، بروندادی است از اندیشهای که به خوبی میتوان محورهای آن را در یادداشتهای مهرنامه دید. این اندیشه چیزی نیست جز همان تفکر سکولار؛ با این تفاوت که اینان در شکلگیری افکار عمومی هم «مذهب» و اعتقادات دینی را نادیده میگیرند! البته مشخص نیست اگر اعتقادات دینی مردم نقشی در شکلگیری افکار عمومی ندارد، پس دلیل انزجار عمومی از لخت شدن گلشیفته فراهانی چیست.