طریقه برخورد با تهدید فزاینده ایران، مهم‌ترین چالش سیاست خارجی آمریکا در سال ۲۰۱۲ میلادی است و نامزدهای جمهوریخواه ریاست‌جمهوری در سراسر این نقشه استراتژیک حضور دارند. ریک سنتروم از اسرائیل و ایالات متحده می‌خواهد که به ایران حمله کنند. میت رامنی و نیوت گینگریچ هم اوباما را به ضعف در برابر ایران متهم می‌کنند اما مشخص نیست خودشان دقیقا دوست دارند چه رفتاری در این زمینه داشته باشند. ران پل هم با به کار بردن نیروی نظامی علیه ایران مخالف است چراکه این کشور را تهدیدی در برابر امنیت ملی آمریکا نمی‌داند.
نقشه عاقلانه‌تر در این باره، همان نقشه‌ای است که 2 رئیس‌جمهور نامتجانس ایالات متحده یعنی باراک اوباما و جورج دبلیو بوش از سال ۲۰۰۵ تاکنون در پیش گرفته‌اند: مجازات و تنبیه ایران و منزوی کردن این کشور با به کار بردن تحریم‌های سختگیرانه و در عین حال باز گذاشتن راه‌های مذاکره و راه‌حل‌های دیپلماتیک. با توجه به اینکه دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای برای آمریکا اصلا قابل پذیرش نیست، هر دو رئیس جمهور تهدیدات نظامی را گزینه‌ای می‌دانند که تنها تا زمانی می‌تواند روی میز باشد که بتواند تمرکز مسؤولان نظام جمهوری اسلامی را به چیزی غیر از سلاح هسته‌ای معطوف کند.
این استراتژی البته کاملا موفق نبوده اما به نظر می‌رسد تاکنون بهترین گزینه برای جلب حمایت پایتخت‌های کلیدی غرب و همچنین نمایندگان ساکت کنگره برای دور نگه‌داشتن سیاستمداران از وقوع جنگ دیگری در منطقه خاورمیانه بوده است.
کشورهای بزرگ دنیا در اینکه ایران می‌خواهد به سلاح هسته‌ای دست یابد تردید زیادی ندارند. به عنوان معاون دولت بوش در زمانی که برای توقف برنامه هسته‌ای ایران تلاش می‌کردیم، هیچ کشوری از جمله چین و روسیه را ندیدم که معتقد باشند تلاش‌های ایران برای غنی سازی هسته‌ای و گسترش توان موشکی‌اش برای رسیدن به تولید سلاح هسته‌ای نیست.
برای پیچیده‌تر کردن این اوضاع، ایران اخیرا تهدید کرده است که تنگه استراتژیک هرمز را که محل عبور کشتی‌های بین المللی است، می‌بندد و این تهدید، در حال حاضر تنش بین نیروهای دریایی ایران و ایالات متحده در آب‌های خلیج فارس را بیشتر کرده است.
طرفداران حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، هنوز دلیل قانع‌کننده‌ای برای مفید بودن حمله نظامی به ایران و تاثیر‌گذاری آن در حل مشکلات موجود ارائه نداده‌اند. حمله نظامی نمی‌تواند تمام تاسیسات هسته‌ای ایران، آزمایشگاه‌های هسته‌ای و دانشمندان انرژی اتمی این کشور را نابود کند. در بهترین حالت، این حمله‌ها تنها می‌تواند روند دستیابی ایران به انرژی هسته‌ای را کند کند اما نه تنها تهدید را به کلی از بین نمی‌برد بلکه ممکن است به یک جنگ گسترده‌تر در منطقه ختم شود. اوباما باید منافع و ضررهای ناشی از حمله به ایران را بهتر بسنجد آن هم با این احتمال که ایران دشمنی به مراتب بسیار قوی‌تر از صدام در جنگ عراق است و ممکن است پاسخ نظامی بسیار بدی به این حملات بدهد.
استراتژی‌ای که توسط دولت بوش و اوباما برای دور نگه‌داشتن ایران از ماجرای هسته‌ای دنبال می‌شود به حمایت متحدان اروپایی ما و روسیه و چین نیاز دارد. این کشور‌ها بار‌ها درخواست خود برای مذاکره با ایران را تکرار کرده‌اند. ایران اما راضی به توافق با این کشور‌ها نشده چرا که معتقد است ائتلاف به راه افتاده به رهبری آمریکا ضعیف و از هم گسیخته است. همین مساله باعث شده عده‌ای گمان کنند تحریم‌ها در این‌باره کارساز نیست و باید حتما حمله‌ای نظامی علیه ایران صورت گیرد. اما تایید تحریم‌های جدید توسط هر دو دسته موافقین و مخالفین حمله نظامی در مجامع بین‌المللی ممکن است محاسبات در این‌باره را تغییر دهد. با اصرار رهبران اصلی کنگره در تصویب تحریم‌های جدید علیه ایران، اوباما هم‌اکنون قدرت لازم برای تحریم بانک مرکزی ایران و شرکت‌های خارجی که با ایران رابطه اقتصادی داشته باشند را دارد. در این میان اتحادیه اروپايي نیز در آستانه تصویب تحریم اثرگذار و قدرتمند نفت ایران است و این جریان مطمئنا به کشنده‌ترین تحریم‌ها علیه ایران تبدیل خواهد شد.
تلاش‌های دولت اوباما برای متقاعد کردن 3 کشور اصلی وارد کننده نفت ایران در آسیا یعنی چین، ژاپن و کره جنوبی برای اعمال تحریم‌ها، ادامه دارد. اوباما در واقع همان روش بوش در پشتیبانی نظامی کشورهای عربی منطقه مانند عربستان و امارات را در پیش گرفته است تا قدرت نظامی ایران را به هر طریق ممکن مهار کند.
اما این وقایع چه ربطی با مناظره‌های انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۲ دارد؟
1- این اشتباه بزرگی خواهد بود اگر در این شرایط و این برهه زمانی به ایران حمله کنیم و تمام تلاش‌ها برای اجماع جهانی علیه ایران را که سال‌ها برایش زحمت کشیده‌ایم از بین ببریم. به همین دلیل مهار اسرائیل و جلوگیری از حمله به ایران در سال جاری بسیار مهم است.
2- ما نباید این احتمال که دیپلماسی راهکار نهایی حل مساله ایران است را کاهش بدهیم. ما 30 سال است که هیچ مذاکره جدی و مستمری با دولتمردان ایرانی نداشته‌ایم. انتخاب جنگ آن‌هم در هنگامی که هنوز تا پایان راه دیپلماسی نرفته‌ایم و آن را به طور جدی نیازموده‌ایم، اقدامی غیرمنطقی و برخلاف وجدان انسانی است.
3- زمان و جغرافیای سیاسی در این مبارزه طولانی که «جان اف کندی» یک بار آن را درگذشته مطرح کرد و این بار ما نسخه جدید قرن بیست و یکمی آن را اجرا می‌کنیم به نفع ما نیستند.
البته رویکرد منطقی و با دقت تنظیم شده اوباما در برابر ایران، منتقدان بی‌تاب او در عرصه سیاسی را که این روز‌ها بشدت هم از عملکرد اوباما ناراضی هستند، آرام نمی‌کند. اما در حال حاضر اوباما به طرز ماهرانه‌ای باب مذاکرات برای ایران را باز گذاشته و سعی دارد گزینه حمله نظامی و استفاده از زور را به عنوان آخرین راه حل در نظر بگیرد. جان کوئنسی آدامز (ششمين رئیس‌جمهور آمریکا) توصیه معروفی به سیاستمداران دارد: «برای پیدا کردن هیولا و از بین بردن آن به خارج از مرزهای خود نروید» به همین دلیل هم گزینه نظامی علیه ایران برای آمریکا گزینه‌ای خطرناک است.
* معاون اسبق وزارت خارجه آمریکا
و از مشاوران بوش و اوباما
ترجمه: ثمانه اکوان