علیرضا پورصباغ: یکی از آفت‌های مهمی که در چند سال اخیر گریبانگیر سینمای رنجور ایران شده است، تنزل مرتبه سینما و تقلیل هویتی در ارائه مضامین بکر است. سینمای ایران از ابتدای دهه 70 با آفت مد نظر همیشه دست به گریبان بوده است و مخاطبی که پای جعبه جادویی تلویزیون تولیدات رسانه ملی را در قالب تله‌فیلم و سریال تماشا می‌کند با آنچه روی پرده عریض می‌بیند تفاوتی قائل نمی‌شود. باید محتوا و مضمونی والاتر، جذاب‌تر و پرطمطراق‌تر باشد که عنوان فیلم سینمایی شایسته اثر مزبور باشد. در دهه نخست انقلاب، مخاطبان با اشتیاق بیشتری به سینما می‌رفتند، ارزیابی این اشتیاق و نیروی انگیزشی مخاطبان را باید در این موضوع جست‌وجو کرد که در آن دوران، سینما به معنای واقعی سینما بود. شیر سنگی (مسعود جعفری جوزانی) در روایت و فرم خاص آنچنان مخاطب را می‌فریفت که در همان لحظه تصور می‌کردیم سینما همان چیزی است که در لحظه روی پرده عریض می‌بینیم. یا فیلم سرب با اینکه محتوای داستانش بومی بود اما نگرشی جهانشمول از روایت کیمیایی به جهان مخاطبان تسری می‌یافت. هرگاه سخن از سینمای ایران به میان می‌آید گستره پهناور ایران زمین در ذهن متبادر می‌شود و باید این مهم را فراموش نکرد که در دوران باشکوه دهه شصت و اوایل دهه هفتاد نمایش گستره جغرافیایی ایران زمین در آثاری نظیر گالان (امیر قویدل)، ساوالان (یدالله صمدی) و گمشدگان (محمدعلی سجادی) و... تجلی ظهور داشت. به‌تدریج نگرش جهانشمولی که در برخی آثار سینمایی نمود داشت از سینما رخت بربست و در گام بعدی گستره جغرافیایی و فرهنگ‌های متکثر اقوام با سینما خداحافظی کرد. برای فیلمسازان وطنی همه چیز شد تهران و تهران و تهران. و تهرانگردی و نمایش لوکس‌نشینی و در سوی دیگر نمایش عاجزانه فقر برای جشنواره بازی هویت، سینمای ایران را به مرداب اضمحلال انداخت. در میان کشورهای صاحب صنعت سینما که از قدرت تولید و نمایش جهانی برخوردارند، سینمای ایران به آنچه می‌تواند ببالد هویت است. اما در «امروز» سینمایی ایران، هیچ نگرش جهانشمولی دیده نمی‌شود و از میان فیلم‌های روی پرده، «امروز» قصه‌اش راجع به نمایش زایمان است و «فرشته‌ها با هم می‌آیند» (حامد محمدی) درباره زاییدن. طبیعی است اگر نمایش این زایمان مبتنی بر ترغیب باشد پیام هر دو فیلم نیکوست. متاسفانه نمایش بد و نامناسب زایمان محور هر دو فیلم است و عامل ترغیب هم نیست. این وسط مظلوم مخاطب سینماست که در جست‌وجوی خلاقیت و روایتگری با الفبای مدرنیسم مبتنی بر سرگرم‌سازی است. در شرایطی کاملا جبری مخاطب حرفه‌ای سینما ملزم به تماشای پی در پی رویداد نمایشی زایمان و زاییدن است، بی‌آنکه زایشی خلاق در قصه‌گویی و تسخیر با جادوی سینما در متن آثار مذکور جاری باشد. بیچاره مخاطبی که پول می‌دهد و وقت صرف می‌کند که در سینما فرشته‌بازی تحت لوای ارزشی را درباره زاییدن و شیوه نگاهداری کودکان تماشا کند و سراسر فیلم اگر متاهل باشد و بدون فرزند، وحشت مادر شدن در جانش می‌نشیند و اگر مجرد، قید ازدواج در سنین جوانی را خواهد زد. توده‌های مختلف اجتماعی و خانواده‌ها با چنین فرآیندی در زندگی واقعی مواجه هستند، پس چه لزومی دارد زاییدن و زایشگاه و فرآیند پس از زایش را مخاطب پول بدهد و تماشا کند. نکته جالب اینجاست که در یکی از ابعاد هر دو فیلمی که زیر خلاقیت بصری و نمایشی زاییده‌اند، یک آدم لنگ وجود دارد که سازندگان سعی دارند به مخاطب حقنه کنند که این کاراکتر جانباز است که در انتهای فیلم پس از کامل شدن فرآیند زایمان اقدام به بچه‌دزدی می‌کند. رویکردهای دیگر فیلم فرشته‌بازی که روی پرده سینماست از فیلمی که عمل بچه‌دزدی را تطهیر می‌کند جالب‌تر است. می‌دانید در مقابل هر مدیری که قدرت و پول در اختیارش باشد و بخواهد کارنامه ارزشی برای خودش دست و پا کند کافی است تهیه‌کننده محترم زیر لبی به مدیر محترم بگوید که شخصیت اصلی فیلمش لباس طلبگی یا روحانیت به تن دارد. دیگر مهم نیست که در پس نمایش کاراکتری که لباس روحانیت به تن دارد چه اتفاقی می‌افتد. یا مثلا همین جناب محترم تهیه‌کننده فیلم دیگری که اقدام به ساخت آن کرد، شخصیت‌های اصلی‌اش جانباز هستند. طبیعی است که برای مدیر محترم ارزشی که رای به تامین بودجه چنین آثاری می‌دهد، صرفا وجود شخصیت‌های ارزشی مهم است و متن ارزشمند فاقد اهمیت است. راستش مشکل سینمای ایران اصلا تهیه‌کننده و متون وارونه ارزشی نیست، بلکه مدیرانی هستند که به پر کردن رزومه خود می‌اندیشند. دیگر برای مدیر ارزشی فلان نهاد مهم نیست که در پس کاراکتر‌های شبه‌ارزشی در فیلم میهمان داریم، دیگران (آلخاندرو آمنابار) به سبک و سیاق دیگری کپی شده است و مفهوم انتظار که یک اصل مهم شیعی است هجو می‌شود. واقعا بیایید صادق باشیم! آقایان مدیری که دستشان در ظرف عسل (پول نفت عزیز) قرار دارد، سعی کنند با پر کردن رزومه عقبی‌فروشی نکنند. کمی به فکر مردم باشند، کمی به فکر آوردن توده‌ها به صحنه رویدادهای فرهنگی باشند، کمی به فکر این باشند که امروز مردم را به سالن سینما‌ها بیاورند تا مردم از شبکه‌های شیطان‌صفت ماهواره‌ای فاصله بگیرند، کمی به فکر مردم باشند. مخاطب امروز سینما مجبور است که هر آنچه مدیران فرمایش می‌کنند و فرمان می‌دهند ساخته شود و مخاطب باید با جنس سفارشی سرگرم شود که تنها مولفه مهمی که در آن متجلی نیست، سرگرم‌سازی است. نمی‌دانم مدیران فرهنگی ما به این مهم دقت نظر دارند یا خیر اما ماموریت و رسالت سینما در درجه نخست سرگرم‌سازی است، نه فرشته‌بازی و نمایش زاییدن به سیاق 2 فیلم اکران‌شده.