چندی است این جمله معروف امام خمینی(ره) که فرمودند: «مجلس در رأس امور است» به چالشی میان دولت و مجلس تبدیل شده و با توجه به تفسیر متفاوت دولتی‌ها از این جمله، افکار پرسشگر را به این فکر فرو برده که آیا حقیقتا مجلس در رأس امور است یا خیر؟
آنچه دولتی‌ها در مخالفت با این جمله امام خمینی(ره) بیان می‌کنند از زاویه نقش و تاثیرگذاری مجلس در انتخاب شخص دوم مملکت یا همان رئیس قوه اجرایی کشور است که به گفته آنان چون آن زمان رئیس دولت مستقیما توسط مجلس انتخاب می‌شد، امام این جمله را درباره مجلس به کار بردند اما اکنون که رئیس دولت مستقیما توسط مردم انتخاب می‌شود، وضع طور دیگری است و مجلس به آن معنا در رأس امور نیست.
در پاسخ به این سوال، توجه به 2 گزاره ضروری است:
1- رویکرد امام خمینی(ره) از «در رأس امور بودن مجلس» چه رویکردی است؟
2- ارزش و اهمیت مجلس در نگاه امام خمینی(ره) متمرکز بر چه اصولی است؟
یک نکته ظریف که در فهم این جمله عمیق مغفول مانده، تفکیک «باید»ها و «نباید»ها از «بود»ها و «نبود»هاست. آنچه مجلس را در نگاه امام به رأس امور تبدیل می‌کند، در نتیجه حساسیت‌ها و انتظارات بالایی است که ایشان نسبت به مجلس اسلامی و نمایندگان حاضر در آن دارند و به عبارتی این «در رأس امور بودن»، ریشه در عمل به «باید»ها و «نباید»هایی دارد که لازمه یک مجلس تماما اسلامی است نه اینکه مجلس فی‌نفسه و در هر حالتی در رأس امور «بوده» باشد. این جفای بزرگی در حق امام است اگر فکر کنیم در رأس امور بودن مجلس، یعنی قدرت بلامنازع بودن آن. آنچه جایگاه مجلس را در نظر امام تا به این درجه بالا می‌برد از حیث حساسیت و فراگیری عملکرد آن است. در نگاه امام، مجلس در رأس امور است چون «باید» عصاره فضائل ملت باشد و این مجلسی که «باید» عصاره فضائل ملت باشد، قطعا در رأس امور خواهد بود. این است که بیشترین حساسیت امام را به انتخابات مجلس معطوف داشته و در این جمله انذاری ایشان متجلی می‌کند: «اگر در انتخابات مسامحه‌ای کنیم مطمئن باشید که از راه مجلس به ما لطمه می‌زنند».
در گزاره دوم برای فهم عمیق «در رأس امور بودن مجلس»، تاکیدها و توصیه‌های امام در جمع نمایندگان اولین دوره مجلس شورای اسلامی را مورد توجه قرار می‌دهیم تا ببینیم نقش و تاثیرگذاری مجلس از چه جهت مورد توجه امام خمینی(ره) بوده است.
ـ «مجلس شورای اسلامی مجلس مشورت است، مجلسی است که باید متفکران، آقایان مسائلی که مایحتاج ملت و کشور است در میان بگذارند و با هم مشورت کنند، مباحثه کنند فقط آن چیزهایی که مربوط به ملت است و به اسلام.
ـ شماها باید در مجلس که می‌روید علاوه بر اینکه مسائلی که مورد احتیاج ملت است باید آنها را طرح کنید، با سلاح اخلاق اسلامی وارد بشوید و با آن سلاح مردم را تربیت کنید که وقتی چند سال از مجلس گذشت در مردم آثار گفت‌وگوهای شما و مناظرات شما پیدا باشد.
ـ باید ما که دعوی این را داریم که مسلمان هستیم و تابع اولیای اسلام هستیم، باید ما هم با کردار و رفتار خودمان تربیت کنیم مردم را.
ـ اگر خدای نخواسته انحرافی در مجلس پیدا شود، چون منعکس می‌شود به همه جا ممکن است انحراف در سطح گسترده‌ای پیدا بشود و مسؤولیت بزرگ باشد. چنانکه اگر انحرافاتی را شما به واسطه اعمال و افعالتان از ملت سلب کنید، اجر بسیار بزرگی را دارید، اجر انبیا را دارید.
ـ شما وکیل مردمی هستید که همه، اسلام را می‌خواهند و همه، کشور خودشان را می‌خواهند و شما باید برای این ملت خدمت بکنید، به آن چیزی که شما را وکیل کرده است خدمت بکنید، اگر انحراف پیدا کنید برخلاف ملت، خیانت کرده‌اید به وکالتی که دارید.
ـ مرکز همه قانون‌ها و قدرت‌ها مجلس است. مجلس هدایت می‌کند همه را و باید بکند اما بنا بر این نباشد که مجلس دولت را تضعیف کند و بنا بر این هم نباید باشد که دولت مجلس را ضعیف کند، تضعیف هر یک، تضعیف خودش هم هست. اگر رئیس‌جمهور تضعیف کند مجلس را، خودش قبل از مجلس سقوط می‌کند و اگر مجلس تضعیف کند دولت و رئیس‌جمهور و آنهایی که اجرا می‌خواهند بکنند، خودشان هم
تضعیف می‌شوند.
ـ باید همه ما اسلامی پیش برویم، با برنامه اسلامی پیش برویم. پیروزی ما مرهون اسلام است، نه مرهون من است نه مرهون شما و نه مرهون هیچ قوه‌ای، مرهون اسلام است. این یک نعمتی است که خدای تبارک و تعالی به ما اعطا کرده است و این نعمت را اگر چنانچه شکرگزاری نکنیم ممکن است که یک وقتی خدای نخواسته از ما بگیرند.
ـ شکرگزاری به این است که شماهایی که وکیل ملت هستید کارشکنی برای دولت نکنید، هدایت کنید، هر جایی که پا را کنار می‌گذارد هدایتش بکنید، دولت هم هر کسی شود و هر کسی هست، آنها هم کارشکنی برای مجلس نکنند، آنها قوه مجریه هستند همه روی قانون عمل بکنند».
از مرور جملات بالا ضرورت توجه به 3 اصل مهم «ملت»، «اسلام» و «قانون» از سوی نمایندگان مستفاد می‌شود. پس در پرتو توجه و حساسیت به این 3 شاخص اساسی است که مجلس در رأس امور قرار می‌گیرد نه از جهاتی چون انتخاب رئیس دولت. آنچه مهم است نه اختیار مجلس در انتخاب رئیس دولت که نوع تعامل آن با رئیس دولت است؛ چه مستقیم توسط خودش انتخاب شود چه مستقیم توسط مردم.
در پایان جا دارد با توجه به اهمیت و حساسیت بالای عملکرد مجلس در مکتب امام خمینی(ره)، ضمن صحه گذاشتن بر اینکه «مجلس در رأس امور است»، سهم مجلس در پیشرفت یا افول وضع اخلاقی و تربیتی جامعه را، عمده و غیرقابل چشمپوشی بدانیم.