۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۹:۵۶
نگاهي به سريال «سير و سركه»

تله‌فیلمی در قواره مندرس یک سریال

برای ساختن تله‌فیلم‌های تلویزیونی حدودا بین 80 تا 200 میلیون هزینه می‌شود، طبیعتا برای ساخت سریال این رقم به مراتب چندین برابر افزایش خواهد یافت. سریال مناسبتی هزینه بیشتری به سازمان صدا و سیما تحمیل می‌کند. این هزینه‌ها باید بازگشت معنوی حداقلی (جذب مخاطب بیشتر) را در پی داشته باشد، ضمن اینکه فیلمنامه سریال باید استاندارد باشد و کارگردانی که هدایت مجموعه را برعهده دارد، حداقل با قالب سریال‌سازی آشنا باشد و نگاه عمومی مخاطب به رسانه ملی را درک کند. مخاطب رسانه ملی مثل مخاطب سینما نیست که به صورت دلخواهی از یک فیلم بازدید کند. طبیعی است رسانه‌ای که عنوان ملی را یدک می‌کشد منابع مالی‌اش از بیت‌المال تامین می‌شود و مسؤولیت مدیرانی که بر کرسی انتخاب و تامین برنامه‌ها نشسته‌اند به مراتب دشوار خواهد بود. وظیفه رسانه ملی در این هجوم رسانه‌ای این است که با ترویج سنت‌ها و ارزش‌های رایج در جامعه ذائقه مخاطب را برآورده کند. سریال «سیر و سرکه» یکی از آن مجموعه‌هایی نوروزی است که بی‌تردید سرمایه و نیروی انسانی که صرف ساخت چنین مجموعه‌ای شده را کاملا هدر داده است. غلامرضا رمضانی، کارگردان آنچنان سرشناسی نیست و اغلب فعالیت‌های او غیر از چند فیلم سینمایی نه‌چندان تاثیرگذارش مثل «سبز كوچك» (۱۳۸۶)، «قفل‌ساز» (۱۳۸۵)، «بازي» (۱۳۸۳)، «حيات» (۱۳۸۳)، «چرخ» (۱۳۷۶) و «عبور از تله» (۱۳۷۲) به ساخت آثار تلویزیونی دست چندم خلاصه می‌شود. اغلب آثار این کارگردان متوسط و در بسیاری از موارد کاملا ضعیف است و هیچکدام از آثار سینمایی و تلویزیونی وی اثر شاخصی محسوب نمی‌شود. اغلب تله‌فیلم‌هایی که رمضانی ساخته آثار قابل اعتنایی نیست و در کارنامه آثار تلویزیونی وی اثر قابل اعتنایی به چشم نمی‌خورد، با این اوصاف مدیران رسانه ملی چگونه هدایت یک سریال مناسبتی آن هم در ایام نوروز را به وی واگذار کرده‌اند؟ این مساله شبهه‌برانگیز و حاصلش تردید‌های فراوان است. خط کلی داستان شبه‌سریال «سیر و سرکه» درباره مادر و دختری است که قصد عزیمت به کشور کانادا را دارند، دلیل این سفر دیدار فرزند است و تهمینه– مادر– تصمیم دارد فرزندش فرزاد را در کانادا ملاقات کند. فرزاد در آنجا با مشکلاتی مواجه شده و مادرش قرار است به یاری فرزند بشتابد. وی مدتی در تهران در منزل آشنایان و فامیل بسر می‌برد تا اسباب سفرش فراهم شود و دامنه درام این سریال حد فاصل این اقامت تا لحظه سفر احتمالی است. خرده‌روایت‌های متصل به جنبه‌هایی از روابط فامیلی، آشنایان و 2 شخصیت محوری مادر و دختر بازمی‌گردد. سازندگان برای عریض‌تر شدن خط اصلی قصه، کلی شخصیت غیرمرتبط در طول درام این سریال بدون در نظر گرفتن اصول درام‌نویسی لحاظ كرده‌اند. درام این سریال نمی‌تواند هویت خویش را تا پایان حفظ کند و بعد از گذشت چند قسمت شخصیت‌های اصلی تقریبا مثل شخصیت فرعی داستان می‌شوند و تا نیمه داستان سریال بنای قصه به صورت کاملا مبتذلی به شخصیت‌شناسی و معرفی فضای کلی داستان نیم‌بند و چند خطی سریال بازمی‌گردد. قالب اصلی داستان در 8 قسمت ابتدایی به صورت مفصل در بسط و پرداخت شخصیت‌ها تعریف می‌شود و مجموعه کنش‌های این شخصیت‌ها به صورت کلی فاقد جذابیت‌های دراماتیک است و خنثی بودن با 8 قسمت ابتدایی سبب دلزدگی مخاطب می‌شود. در این چند بخش ابتدایی و مفصل، قصه‌ای حول 2 شخصیت اصلی وجود ندارد، حاشیه‌ها و برخورد این 2 کاراکتر با دیگر شخصیت‌ها، قصه اصلی را تشکیل می‌دهد و به هیچ‌وجه توقع مخاطب را برآورده نمی‌کند و مخاطب رسانه ملی متوجه خواهد شد تیم نویسندگان این مجموعه درام تلویزیونی– سریالی را به خوبی نمی‌شناسند.

در سریال «سیر و سرکه» پرسوناژهایی که هسته درام اصلی را تشکیل می‌دهند خنثی و تک‌بعدی هستند و به درام سریالی این مجموعه الصاق نمی‌شوند. حتی روابط فامیلی و گرد هم آمدن این همه کاراکتر جذابیت دراماتیکی برای تماشاگر ندارد، مثلا صحنه هیجان‌انگیز قسمت سوم این است که فرزانه زمانی که مادرش با پروین، خدمتکار خانه مهندس مشغول گفت‌وگو است از طریق اینترنت زمینه گفت‌وگوی مادر با فرزند را فراهم می‌آورد تا اراده مضحک و کوته‌بینانه حاکم بر کلیت این سریال را عیان‌تر کند. طبیعی است در چنین رسانه‌ای تجلی اراده ملی را نمی‌توان در تولید محصولات داخلی و جلب بیشتر مخاطب رویت کرد و مشخص نیست دوستانی که بر کرسی‌های بررسی و تصویب فیلمنامه جلوس کرده‌اند آیا به صورت کاملا کارشناسی درام این سریال طولانی و بی‌هدف را ارزیابی کرده‌اند؟ تولید چنین آثاری تنها تحمیل هزینه به بیت‌المال است و مشخص نیست کدام اراده کارشناسی شده‌ای فیلمنامه پرنقص و مخاطب‌گریز این سریال را استاندارد اعلام کرده است. طبیعتا مخاطب در مواجهه با سریالی بدون افت و خیز و تعلیق که حتی کمدی‌اش رنگ طنز هم ندارد ارتباط برقرار نمی‌کند. در سریال «سیر و سرکه» با نوعی اغتشاش در روایتگری مواجه هستیم؛ مادری که ‌می‌خواهد برای دیدار با فرزندش به کانادا برود اما دلایل این سفر تا پایان فیلم مشخص نیست، اصلا مشکلات فرزاد که عامل سفر تهمینه است بر تماشاگر پوشیده است و مشخص نیست جدل این کاراکتر با فرزندش بر سر چیست و این رابطه از چه بابت تیره و کدر شده است. چرا چند هفته قبل از عزم به این سفر تهمینه به صرافت یادگرفتن زبان انگلیسی می‌افتد و هر قسمت که این سریال جلوتر می‌رود ابهامات دراماتیک این سریال فزون‌تر می‌شود. تقریبا از ابتدای سریال رابطه میان فرزانه و کمال، عاشقانه شدن روابط این دو و رابطه کاراکترها به اغتشاش دچار است و کلیت درام دارای تنش و حرکت قصه در منحنی درام مشخص نیست. دامنه این اغتشاش دراماتیک بدانجا می‌رسد که نویسندگان فیلمنامه این سریال دیدگاه‌های رمانتیک و روابط فرزانه و کمال را بدون هیچ ساختار علمی به جریان سوم خنثی (ماجراهای سفته‌ها) پیوند می‌زنند. البته خود ماجرای سفته‌هایی که کمال در دست تیمور دارد موضوعی است که در نهایت با ابهامات فراوان تمام می‌شود. اگر درباره کلیت درام از واژه اغتشاش استفاده شد دلیلش را باید در قسمت ششم این مجموعه جست‌وجو کرد؛ در انتهای قسمت ششم فرزانه خطاب به مادر می‌گوید تو قرار است چه کاری را انجام بدهی؟ قرار است به کانادا (مسافرت برای دیدار فرزند) عزیمت کنی، کلاس کامپیوتر بروی یا جریان قضایی کمال را دنبال کنی؟ اصلا رفتن قصه‌ به مسیرهای مختلف خط اصلی را به همان اغتشاش مورد نظر دچار می‌کند. سازندگان به پراکندگی خرده‌روایت‌هایشان در قالب یک دیالوگ اعتراف می‌کنند و مخاطب مستاصل نمی‌داند کدام مسیر روایی اولویت اصلی درام است. حتی خرده‌روایت‌های این مجموعه «توالی همنحوانه» ژانری با قاعده‌های تلویزیونی را ندارند. حتی آموزش انگلیسی شخصیت‌های مسنی که در فیلمنامه وجود دارند به توصیه خاله خانباجی‌واری تبدیل می‌شود. تصور اینکه یک خانم مسن بالای 50 سال هر روز سراغ یک خیاط (سیروس ابراهیم‌زاده) می‌رود و به او اصرار می‌کند به او انگلیسی بیاموزد و به صورت مفصل این روابط چندین‌بار در طول 2 قسمت پرداخت می‌شود و در نهایت به هیچ سرانجامی هم نمی‌رسد و فرار از تعریف قصه كاملا مشهود است و غیر به سخره گرفتن شعور مخاطب در فرازهای مختلف رسالت دیگری بر‌عهده‌اش نیست. بخشی از سریال «سیر و سرکه» می‌خواهد به مخاطب پیام‌های ضداعتیاد تلقین کند و طراحی شخصیت کمال تنها دلیلش این است اما این کاراکتر در خدمت داستان نیست و هیچ جذابیتی برای مخاطب ندارد. در نهایت مشکلاتش با تیمور هیچ راز و رمز جذابی برای پیگیری سریال به صورت شبانه ایجاد نمی‌کند و خرده‌روایت منطقی به بدنه درام سریالی نمی‌افزاید بلکه صدمات بسیاری بدان وارد می‌کند. مشخصا چون پرسوناژها در سریال «سیر و سرکه» استاندارد نیست، دیالوگ‌ها و موقعیت‌ها فاقد جذابیت است. شخصیت کمال با آن مونولوگ‌های پندآموزش درباره مضرات اعتیاد بیشتر تهوع‌آور به نظر می‌رسد تا پندآموز؛ گویی با یک دانش‌آموز خطاکار مواجهیم که مشغول خواندن انشایی درباره پشیمانی و اعتیاد است. سریال «گمشدگان» (LOST) که سریالی با استاندارد جهانی است، الگوی دراماتیکی برای نشان دادن زشتی اعتیاد در خود دارد. در فصل‌های داستانی مفصلی با جزئیات کامل چالش‌های شخصیت چارلی (دومینیک موناقان) را نشان می‌دهد، از همان ابتدا و زمانی که جان لاک به اعتیاد چارلی پی می‌برد بدون اشاره‌های اغراق‌آمیز معنا و پیام‌‌های ضداعتیاد این سریال رونمایی می‌شود اما در سریال ضعیف و غیراستاندارد «سیر و سرکه»، کاراکتر کمال دائما رو به دوربین مونولوگ‌هایی اغراق‌آمیز درباره متنبه شدن خود می‌گوید، در صورتی که مدیوم سریال بستگی خاصی به ایجاد لحظات حسی دارد تا تاثیرگذاریش چند برابر شود نه اینکه قالب اصلی سریال برای القای پیام، مونولوگ و دیالوگ‌های خنثی كليت سريال را در برگيرد، ضمن اینکه تنها پیام قابل اعتنای سریال همین تقبیح اعتیاد است که طبق آنچه اشاره شد این پیام دراماتیزه نمی‌شود. «سیر و سرکه» سریالی است که هیچ رویدادی در آن دراماتیزه نشده و قصه‌های فرعی آن هیچ جذابیتی برای تماشاگر ندارد، حتی شخصیت سلطان و ماهدونه هیچ پیوندی با قصه اصلی ندارند و این حجم عظیم بازیگر حضورشان در این سریال کاملا بی‌دلیل است.

ارسال نظر
captcha
پربیننده