اگر ممکن است درباره مراسم «شیرپوشان»
توضیح دهید.
در روایات آمده است که پس از واقعه عاشورا، شیری بر سر کشتگان آمده و بر آنها زاری می‌‌کرده است اما در شهر یزد هر ساله به شکل گسترده‌ای، مراسم شیرپوشان به شکل نمادین برگزار میشود یعنی در تمام شهرها و روستاهای یزد می‌‌توان شاهد اجرای چنین مراسمی بود. من در این مستند صرفنظر از پرداختن به وجوه مختلف این آیین، به روایت زندگی نوجوانی پرداختم که اهل تسنن است و در عین حال گرایش زیادی به شرکت در این مراسم دارد. در واقع کوشیدم با ساخت این مستند وحدتی که میان ادیان وجود دارد را به تصویر کشم. به نوعی این مستند به بررسی مراسم شیرپوشان
در یزد می‌‌پردازد.
چطور شد از وادی ادبیات داستانی و نوشتار به سمت فیلمسازی کشیده شدید؟
تقریبا چیزی حدود 7-6 سال است که در عرصه فیلمسازی فعالیت می‌‌کنم و به طور کلی علاقه زیادی به این حیطه دارم بویژه اینکه تصور می‌‌کنم در حوزه مباحث آیینی مذهبی ما، سوژه‌های فراوانی نهفته است که می‌‌توان با تصویر کردن آنها، نظر جهانیان را جلب و آنها را نسبت به مفاهیمی از این دست آگاه کرد.
مستند شیرپوشان در بخش مسابقه بین‌الملل نهمین جشنواره «تروفالس» آمریکا که طی روزهای 11 تا
14 اسفند برگزار شد پذیرفته شد. این فیلم به عنوان نماینده ایران در این جشنواره در بخش رقابتی روی پرده رفته است. تصور می‌‌کنید دیدگاه مخاطبان خارجی نسبت به چنین مستندی چیست؟
آنچه مسلم است اینکه آنها نسبت به این فیلم نگاه آیینی دارند و از اینکه با دیدن این فیلم به آیین‌های مذهبی ما پی می‌‌برند شگفت‌زده و خوشحالند. اگرچه برای مخاطبان داخلی به دلیل داشتن باورهای مذهبی و پیوندی که با مقوله عاشورا دارند بیش از دیگر کشورها باورپذیر و ملموس است.
اصلا شکل‌گیری چنین ایده‌ای چطور
صورت گرفت؟
قرار بود برای مرکز گسترش و سینمای تجربه به ساخت یک فیلم با موضوع عاشورا بپردازم. در عین حال می‌‌خواستم فیلمی بسازم که از درونمایه‌ای نو برخوردار باشد و بتواند واقعه جانکاه عاشورا را از زاویه جدیدی ترسیم کند. این شد که به موضوع شیرپوشان برخوردم و تصمیم به ساخت فیلمی با این موضوع گرفتم.
ظاهرا این فیلم در تهران نیز به نمایش
درآمده است؟
درست است. در نخستین نمایشگاه فرهنگی- هنری عاشورا با عنوان «خیمه خورشید» 25 فیلم مستند با مضمون عاشورا به نمایش درآمدند که فیلم شیرپوشان نیز در ردیف این فیلم‌ها قرار داشت. البته نمایشگاه خیمه خورشید علاوه بر نمایش فیلم‌های عاشورایی مشتمل بر بخش‌های دیگری چون کارگاه‌های انیمیشن، نقاشیخط عاشورایی، نقاشی قهوه‌خانه‌ای و... نیز می‌شد. البته مستند شیرپوشان در جشنواره گرندآف لهستان نیز به نمایش درآمد و توانست کاندیدای جایزه بهترین مستند در بین 5 فیلم مستند شرکت‌کننده باشد. به طور کلی این فیلم طی سال گذشته در چندین جشنواره داخلی و خارجی حضور داشته و همان‌طور که اشاره کردم با واکنش‌ها و بازخوردهای مطلوبی مواجه بوده است.
درباره مفاهیم عاشورایی و به طور کلی آیینی به نظر می‌رسد بیشتر در حوزه نوشتاری کارهایی انجام شده و در حیطه مستند چنین کارهایی کمتر صورت گرفته است. نظر شما چیست؟
ببینید، موضوعات عاشورایی دارای قابلیت‌های فراوانی است و پتانسیل زیادی برای این دارد که دستمایه فعالیت‌های هنری مانند ساخت فیلم و داستان واقع شود و هنوز جای پرداختن زیادی دارد بویژه اینکه مباحث آیینی- مذهبی در هر شهر و روستا در اشکال و قالب‌های مختلفی اجرا میشود. خوب است آداب و رسوم هر شهر در بجا آوردن مراسم عزاداری امام‌حسین(ع) در قالب فیلم تصویر شود و از همه مهم‌تر، فیلمساز بدون هیچ قضاوتی به ساخت چنین آثاری بپردازد. خود من به شخصه برای ساخت چنین مستندی سعی کردم از منابع میدانی استفاده کنم یعنی منطقه به منطقه یزد در هر شهر و روستا پیش رفتم و آیین برگزاری شیرپوشان را
از نزدیک دیدم.
به عنوان یک فیلمساز فکر می‌‌کنید مهم‌ترین ویژگی مستند شیرپوشان که توانسته در جشنواره تروفالس حضور یابد، چیست؟
تصور می‌‌کنم جنبه‌های آیینی- مذهبی فیلم بیش از دیگر مولفه‌ها نزد داوران این جشنواره اهمیت داشته است.
در حال حاضر هم مشغول ساخت فیلم هستید؟
بله، در سردشت مشغول ساخت یک مستند درباره بمباران شیمیایی و تاثیراتی که این بمباران در 8 سال دفاع مقدس بر شهر و اهالی آن گذشت، هستم.
از بحث فیلمسازی بگذریم. کمی هم درباره فعالیت‌های شما در حیطه ادبیات داستانی کودک و نوجوان صحبت کنیم.
در حال حاضر نگارش رمانی با عنوان«برج» را در دست دارم. این رمان برای طیف نوجوانان نوشته شده است. علاوه بر این مشغول نگارش یک فیلمنامه نیز هستم که جزئیات آن بعد از پایان نگارش مشخص میشود، همچنین مجموعه داستانی برای کودکان نیز در دست دارم که هر مجلد با محوریت متفاوتی نوشته میشود. در واقع موضوع هر جلد به نوعی پیرامون معرفت‌شناسی است و به شکل چالش‌برانگیزی نوشته شده است. تصور می‌‌کنم جای پرداختن به چنین موضوعاتی در حوزه ادبیات کودک و نوجوان، خاصه کودک خالی است و طی سال‌های گذشته نسبت به این موضوع کمتر کار شده است. البته تاکنون 3 جلد از این مجموعه با عناوین «پرنده‌پران»، «خورشیدی که دچار سوختگی شد» و «آرزوی یک درخت» منتشر شده و مشغول نگارش باقی
مجلدها هستم.
برخی بر این باورند که درباره چگونگی انتقال مفاهیم آیینی به کودکان و نوجوانان باید از مستقیم‌گویی پرهیز کرد. دیدگاه شما نسبت به این موضوع
چگونه است؟
صددرصد با این مساله موافقم، به این خاطر که مستقیم‌گویی موجب میشود تاثیری که آن موضوع می‌‌تواند در ذهن کودک و نوجوان داشته باشد را کمرنگ کند. به عنوان مثال، واقعه‌ای چون عاشورا به آن شکلی که باید در ادبیات کودک پرداخته نشده است، در صورتی که می‌‌توان از قابلیت‌های حماسی این واقعه عظیم و تاثیرگذار استفاده و به شرح این مولفه‌ها در کتاب‌های کودک و نوجوان پرداخت. اگرچه در این زمینه کار نشده یا اگر هم شده کارها غالبا با مفاهیم تکراری ارائه شده است. اصلا می‌‌توان گفت نویسندگان کودک و نوجوان در این عرصه بیشتر به خلق اثر در وادی ادبیات تربیتی پرداخته‌اند تا ادبیات مفهومی. به عنوان مثال در ادبیات مفهومی که کمتر به آن پرداخته و اشاره شده است، جا دارد از عناصری چون ایثار و از خودگذشتگی برای کودکان و نوجوانان تعریف کرد و در قالب‌های مختلف ادبی به تبیین این موضوع پرداخت. البته برخی نویسندگان بر این اعتقادند که طیف کودک و نوجوان بویژه کودکان نمی‌توانند تلخی و ابعاد تراژیک حماسه عاشورا را درک کنند اما من تصور می‌‌کنم ضرورت دارد بچه‌ها با چنین مفاهیمی آشنا شوند و مساله رویارویی با مرگ برای کودکان بهتر است از همان سنین کودکی صورت بگیرد و این مساله به کودکان تفهیم شود که هر مرگی زشت نیست بلکه مرگ انسانی چون امام‌حسین(ع) در جریان واقعه عاشورا، باشکوه و سترگ است و می‌‌تواند الگوی ایثار و اسوه مقاومت قلمداد شود، البته مشروط به آنکه در این زمینه هم از مستقیم‌گویی بپرهیزیم و به شکل آشکار این مفاهیم را تبیین نکنیم. خوشبختانه نویسندگان امروز این پتانسیل را دارند که با تکیه بر شیوه‌های داستانی و حتی شعر به بیان این مسائل بپردازند اما متاسفانه در جامعه هر وقت سخن از حماسه عاشورا به میان می‌‌آید، بی‌اختیار روی بحث سوگواری و عمق فاجعه‌ای که در کربلا رخ داده بیشتر تاکید میشود و در نتیجه بحث‌های معنوی این مقوله یا به فراموشی سپرده شده یا به شکل کمرنگی
مطرح میشود.