۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۵:۵۶
نگاهی به انیمیشن برنده اسکار هشتاد و چهارم

«رنگو» یک شکسپيرین یا یک وسترنر؟!

«رنگو» یک مارمولک دست‌آموز است که در محفظه شیشه‌‌ای کنار یک عروسک شکسته و یک ماهی پلاستیکی کوچک زندگی می‌کند و برای سرگرمی خودش و برای فرار از کسالت و روزمرگی صحنه‌هایی از نمایشنامه‌های شکسپیر را در ذهنش بازی می‌کند. جذابیت تخیلی سینمایی فیلم در وهله نخست این است که رنگو یک فضای خیالی خلق می‌کند و در این فضا به صورت کاملا فردی به قهرمان نمایشنامه‌هایش بدل می‌شود تا اینکه محفظه شیشه‌‌ای رنگو به بیابان پرت می‌شود و این مارمولک سبز‌رنگ از شهر «خاکی» سر در‌می‌آورد و در قهوه‌خانه اهالی شهر خاکی او را مورد تمسخر قرار می‌دهند. مارمولک سبز برای بزرگ جلوه دادن خودش از دلاوری‌های دروغین‌اش می‌گوید و ادعا می‌کند با یک تیر برادران جنکینز (7 برادر‌) را کشته است، او مدعی است خطرناک‌ترین حشرات هفت‌تیر‌کش در غرب را با یک تیر به قتل رسانده است، رنگو ادعا می‌کند از غرب، جایی فراتر از افق به این مکان نامعلوم آمده است تا با این دروغ‌پراکنی در نظر اهالی، اسطوره و قهرمان جلوه کند، در همین حال «بیل» وارد رستوران می‌شود و رنگو ناخواسته آتش به صورتش پرتاب می‌کند و صورتش را می‌سوزاند، در نهایت رنگو مجبور به دوئل با بیل می‌شود. در ابتدای این دوئل «شاهین شکارچی» پا به شهرخاکی می‌گذارد و دوئل انجام نشده، خاتمه می‌یابد. آنگاه در اثر یک اتفاق باورنکردنی، رنگو موفق به کشتن شاهین شکارچی می‌شود و در نظر شهر مردم خاکی به عنوان اسطوره و قهرمان تثبیت می‌شود، شهردار او را به مقام کلانتری می‌رساند اما شهر خاکی با یک چالش مهم روبه‌رو است؛ ذخیره آب شهر رو به اتمام است و بانک شهر که محل نگهداری این ذخیره حیاتی است مورد هجوم قرار می‌گیرد، غافل از اینکه شهردار در منطقه دیگری از ذخیره اصلی بهره‌برداری می‌کند و دور از چشم همه مشغول ساختن شهرکی مخفی است، از طرفی دیگر ذخیره آب اهالی رو به اتمام است و در کشاکش این حوادث... .
حسن فیلم‌های نقاشی متحرکی که با تکنیک و متد‌های پیشرفته ساخته می‌شوند این است که ذائقه همه اعضای خانواده را در نظر می‌گیرند و بزرگسالان می‌توانند در کنار کودکان و نوجوانان از آن لذت ببرند، اغلب انیمیشن‌هایی که از اواسط دهه 90 میلادی در کمپانی‌های مختلف هالیوودی از جمله پیکسار ساخته شده‌اند به نسل و طیف سنی خاصی مربوط نمی‌شوند، برای اثبات این ادعا می‌توان مثال‌های فراوانی را بیان کرد. به عنوان نمونه از تولیدات اخیر انیمیشن «مگامایند» را می‌توانیم معرفی کنیم که انیمیشنی کاملا فانتزی است اما با نگاهی خاص باراک اوباما را هجو می‌کند و نمی‌توان پیام‌های سیاسی این اثر را نادیده گرفت.  نقاشی متحرک «رنگو» محصول دیگری است از همکاری گور وربینسکی (کارگردان) و جانی دپ (بازیگر) که فیلم «دزدان دریایی کارائیب» محصول همکاری این دو در چند سال اخیر میلیاردها دلار در سراسر دنیا فروش داشته است. این کارگردان و بازیگر ترکیب خوبی هستند برای ساختن مجموعه‌های فانتزی و ترکیب این دو بیشتر یادآور گروه تیم برتون‌– جانی دپ است.  رنگو انیمیشنی وسترن است که ارجاعات وسترنیزه و کهن اپلگوی تقابل خیر و شر را با صورتی کارآگاهی، در يك ظرف داستاني تازه گردآوري كرده است تا انیمیشنی فانتزی مشابه آثار سرجیولئونه فقید را شاهد باشیم، البته الگوی اصلی داستان رنگو از همان کهن‌الگوی داستان‌های وسترن نشات گرفته است. الگوی کلی روایت وسترن این است که یک خارجی وارد شهر می‌شود و معادلات و مناسبات جاری شهر را به هم می‌زند؛ خواه در جهت مثبت چه در مسیر منفی. شکی نیست که طبق الگوی حرکت قهرمان، رنگو پرسوناژی است که در طول مسیر داستان هویت خود را پیدا می‌کند و حتی ملاقات استثنایی- انتزاعی با «روح جهان غرب‌» در مسیر رسم اسطوره شدن را در فرهنگ غربی می‌آموزد. مارمولک قهرمان (رنگو) برای مطابق شدن با محیط اطراف خود تلاش می‌کند و شخصیتی تازه و متفاوت به خود می‌گیرد اما شخصیت‌پردازی و چند‌بعدی‌سازی شخصیت‌های محوری انیمیشن‌هایی از این دست از اهمیت ویژه‌‌ای برخودار است. در فیلم نقاشی متحرک رنگو، بیگانگی مارمولک قهرمان با محیط اطراف و میل به قهرمان شدن حجم داستان را چندین برابر می‌افزاید. در این وسترن که نقاشی متحر‌ک است همه شخصیت‌هایی که با آنها آشنا می‌شویم باهوش و درستکار نیستند و تمام شخصیت‌ها گوشه‌دار و جذاب هستند. رنگو تمام ویژگی‌های این غریبه تازه از راه رسیده آثار وسترن را دارد؛ او سرگشته و بی‌مکان است و آمده که منجی شهر باشد. اما آوردن همین الگو در میان موجوداتی چون موش، مارمولک و انواع حشرات نرم‌تن دیگر نیاز به تخیل اندیشمندانه‌‌‌ای دارد، البته فراموش نکنیم سازنده این اثر «وربینسکی» است که با سه‌گانه دزدان دریایی نشان داد، تخیل کردن و ترکیب افسانه و اسطوره را با متدهای سینمایی به خوبی می‌داند. فضای کلی رنگو ریشه در وسترن‌های ایتالیایی (موسوم به وسترن اسپاگتی) دهه 60 و 70 دارد. پرچمدار این جریان سرجیولئونه فقید بود. رنگو ناخواسته تماشاگر را به یاد آثار لئونه، بویژه شخصیت بی‌نام و نشان کلینت ایستوود (قهرمان اغلب آثار لئونه)می‌اندازد. رنگو با سبک یگانه نقاشی متحرکش تمام مولفه‌های فیلم‌های کلاسیک را درون خود جمع‌آوری کرده است اما هوشمندانه از آن کلاژی تازه و نو می‌سازد. مثلا شخصیت بیگانه خود‌باخته‌‌ای که قهرمان شدن را تجربه می‌کند در آثار رومن پولانسکی ریشه دارد، بویژه فیلم محله چینی‌ها. رنگو در واقع یک هنرپیشه است؛ هنرپیشه‌‌ای که شکسپیرین قهاری است و کلاسیک‌های یونانی هومر را از حفظ دارد. جنبه‌های دیگری از فیلم یادآور «جنگ ستارگان» و مجموعه کتاب‌های فانتزی‌- کلاسیک «سفرهای گالیور» است. نکته جالب دیگر این است که تصاویر برجسته جدل و جدال وسترنیزه شده فیلم شباهت فراوانی به فیلم «جدال در اوکی کرال» دارد، ضمن اینکه نمی‌توان منکر تاثیر سوررئالیستی سالوادور دالی در فصل رویای رنگو در مواجهه با روح جهان غرب شد اما جذاب‌ترین لایه فیلم مولفه‌های تریلر همچون «طلسم شده» (هیچکاک) در این اثر کاملا مشهود است و یک ترکیب پست‌مدرن از کلیشه‌های کلاسیک گردآوری شده است که تماشاگر را به حیرت وامی‌دارد.انیمیشن رنگو سرگشتگی‌ها و دغدغه‌های ذهنی یک قهرمان است منتها چارچوب‌های فانتزی رنگو سبب می‌شود در لایه نخست این امتیازها و ویژگی‌های برجسته دیده نشود. طنز عمیق و ریشه‌دار جان لوگان فیلمنامه‌نویس رنگو در این اثر کاملا مشهود است، یکی از ویژگی‌هاي متفاوت جان لوگان در خلق چنین طنز ویژه‌‌ای رخنه در ذهن شخصیت اصلی فیلم است، البته صورت‌های دیگری از این ترفند معمولا در آثار جان لوگان به خلق تراژدی ختم می‌شود اما شکل تراژیک این ترفند (رخنه در شخصیت‌) را می‌توان در اثر جان لوگان– اسکورسیزی، هوانورد مشاهده کرد این ترفند لوگان در نمایشنامه سرخ (درباره نقاش برجسته مارک رادکو) بیشتر به چشم می‌آید. طبیعی است هر فیلمنامه‌نویسی و خالق اثری شیوه و ترفندهایی برای خلق کردن دارد و البته رخنه در ذهن و جان شخصیت از ویژگی‌های برجسته کاری جان لوگان به شمار می‌رود. آنچه به رنگو اعتباری سینمایی می‌افزاید، هویت ژانر وسترن است. این فیلم نخستین انیمشین گور وربینسکی است و مشکل اصلی فیلم رنگو را با توجه به فیلمنامه ظریف لوگان باید در آثار قبلی کارگردان (وربینسکی‌) جست‌وجو کرد. سه‌گانه «دزدان دریایی کارائیب» در صحنه‌پردازی، جلوه‌های ویژه، خلق پرسوناژ و فصل‌های داستانی متنوع مشکلی ندارد‌ اما کلیت تلاش وربینسکی در قصه‌گویی لنگ می‌زند و کارگردان رنگو همانند دیگر آثار کنونی‌اش نمی‌تواند فصل‌های جذاب را به درستی با نقاط عطف داستانی به یکدیگر وصله و پینه کند. به عنوان نمونه فصل جذاب ورود رنگو به قهوه‌خانه شهر خاکی و آشنایی اهالی با وی، فصل دوئل با بیل و آمدن شاهین شکارچی ترکیب می‌شود اما بعد از فصل قهرمانی رنگو و کشتن شاهین شکارچی، ریتم داستانی افت می‌کند و با کلی جزئیات غیر‌مرتبط فصل‌های گیرای بعدی دیرتر آغاز می‌شود و لختی‌های داستانی انیمیشن رنگو زیر بار مقاصد متظاهرانه فانتزی، تاثیرپذیری‌ها و الهامات گوناگون داستانی دیده نمی‌شود اما مشکل اساسی انیمیشن رنگو این است که تماشاگر متوجه نمی‌شود بدنه درام چگونه حرکت می‌کند. با توجه به اینکه تداوم صحنه‌ها غافلگیرکننده است اما تداوم داستانی فاقد هارمونی است.

ارسال نظر
captcha
پربیننده