آقای محمدیزاده! سالی که گذشت سازمان حفاظت محیط‌زیست طرح جامع مدیریت پسماند کشور را تدوین کرد، با توجه به اینکه 10 سال پیش مدیریت پسماند در مجلس تصویب شده بود، هدف از طرح جدید چیست؟
در سال 90 با مشارکت وزارتخانه‌های کشور، بهداشت و درمان و صنعت، معدن و تجارت، تکالیف و وظایف دستگاه‌ها نهایی و به آنها ابلاغ شد. هرچند بحث مدیریت پسماند در گذشته به تصویب مجلس رسیده بود اما فعالیت‌های بخش پسماند پراکنده بود و هیچ وقت به یک انسجام و یکپارچگی نرسیده که ما برای اولین بار طرح جامع مدیریت پسماند را تهیه کردیم و در سال 91 به‌عنوان یکی از فعالیت‌های برجسته سازمان محیط‌زیست با همکاری دستگاه‌های ذیربط به اجرا درمی‌آوریم. بر این اساس وضعیت پسماندها در بخش‌های خانگی، پزشکی، صنعت و کشاورزی مطالعه و بررسی و برای مدیریت مناسب پسماندها اقدامات لازم پیش‌بینی شد.
روزانه چه میزان پسماند در کشور داریم؟
حدود 45 هزار تن پسماند عادی روزانه در کشور داریم که رقمی بالغ بر 16 میلیون تن در سال پسماند و زباله تولید می‌شود که حجم بسیار بالایی است. حجم زباله‌های بیمارستانی 400 تن و زباله‌های عفونی بیش از 500 تن در روز در کشور است. از این رو دفن غیربهداشتی و مدیریت‌نشده زباله، شیرابه تولید می‌کند که حاوی مواد بسیار خطرناکی است که هم به سلامتی انسان و هم خاک و آب‌های تحت‌الارضی آسیب وارد می‌کند.
چه تدابیری برای بازیافت و کمپوست پسماندها در برنامه پیش‌بینی شده است؟
به زباله طلای کثیف می‌گویند که فرآیند بازیافت آن می‌تواند در درآمدزایی و تولید ملی نقش داشته باشد. با توجه به اینکه امسال از سوی مقام معظم رهبری به نام سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی نامگذاری شده است، استفاده بهینه و بازیافت مناسب از اتلاف منابع جلوگیری و تولید اشتغال جدید خواهد کرد. با مطالعه‌ای که صورت گرفت و با حجم زباله‌ای که اشاره شد، در کشور 50 کارخانه کمپوست با ظرفیت بیش از 8500 تن در روز، 52 کارخانه بازیافت کاغذ و مقوا با ظرفیت 1280 تن در روز، 82 کارخانه بازیافت پلاستیک با ظرفیت 1989 تن در روز، 34 کارخانه بازیافت فلزات، 4 کارخانه بازیافت پد با ظرفیت 60 تن در روز و 20 کارخانه زباله‌سوز با ظرفیت 4 هزار تن برای تولید انرژی در نظر گرفته شده است. در روز دوم اردیبهشت (امروز) که روز زمین پاک است ما امسال برنامه هفته پاک را داریم که کار بسیار بزرگی در همه کشور انجام می‌گیرد. شعار امسال «سلامت انسان- سلامت زمین» تعیین شده چرا که اگر زمین ناسالم و آلوده نباشد انسان سالم خواهیم داشت و اگر زمین آسیب ببیند بدون شک انسان‌ها هم آسیب می‌بینند.
چه اقداماتی در این هفته انجام خواهد شد؟
چندین اقدام انجام می‌شود و در طول سال نیز ادامه پیدا می‌کند. امسال جشن پایان دفن غیربهداشتی پسماند را خواهیم داشت که در شهرهای مشهد، اصفهان، تبریز و قزوین در هفته جاری شروع می‌شود و دوم 2 اردیبهشت(امروز) در مشهد هیچگونه دفن غیربهداشتی زباله را نخواهیم داشت و زباله‌ها در فرآیند بازیافت خواهد بود و کمپوست تولید انرژی، برق، کاغذ و مقوا به دست خواهد آمد. پس از شهر‌هایی که عنوان شد به تدریج دیگر شهرها از جمله اهواز، شیراز، تهران، ارومیه و اراک به شبکه‌ای می‌پیوندند که دیگر دفن غیربهداشتی زباله را نداشته باشند و این فرآیند تا پایان سال 91 در سراسر کشور عملیاتی خواهد شد. به‌طور مثال کارخانه کمپوست مشهد راه‌اندازی شده و کارخانه کمپوست اهواز در حال راه‌اندازی است که در آینده نزدیک تمام شهرها یکی پس از دیگری به کارخانه کمپوست تجهیز می‌شوند .
به نظر می‌رسد کارخانه بی‌خطرسازی زباله‌های خطرناک و صنعتی هم در اصفهان آماده بهره‌برداری است؟
بله، در کشور مدت زیادی بود که پسماند‌های ویژه و خطرناک صنعتی را به شکل انباشته در جاهایی نگهداری می‌کردیم که مخاطراتی به دنبال داشت. برخی سموم بویژه در بخش کشاورزی جایی برای دفن ندارند و باید در یک فرآیند سوزانده شوند که حداقل برای این کار یکهزار و 200 درجه حرارت نیاز است. کوره‌های ویژه‌ای با مشخصات قابل قبول تکنولوژیکی لازم است که خوشبختانه در سال گذشته ظرفیت‌سازی شروع شد و این هفته نتیجه آن را شاهدیم. راه‌اندازی بزرگ‌ترین کارخانه امحای زباله‌های صنعتی، ویژه و خطرناک مثل سموم کشاورزی، داروهای تاریخ گذشته و بعضی تولیدات حاوی تشعشع در اصفهان راه‌اندازی می‌شود و دیگر با اطمینان می‌توانیم بگوییم هیچگونه زباله خطرناک صنعتی، کشاورزی و پزشکی در کشور انباشه نمی‌شود.
پس ما در سال 91 به‌طور کامل شاهد امحای زباله‌های خطرناک نیز خواهیم بود؟
با ظرفیت‌سازی‌اي که شده است به تدریج نهتنها زباله‌های خطرناک کشور بلکه آمادگی داریم تمام زباله‌های کشور‌های منطقه را امحا کنیم که این خود هم یک کار اقتصادی و درآمدزاست و هم اینکه از یک خطر جلوگیری می‌کنیم و جلوی آسیب را خواهیم گرفت. البته این اقدامات ما زیر نظر کنوانسیون‌های ذیربط بین‌المللی انجام و گواهینامه‌های لازم از طرف آنها ارائه شده است. در هفته جاری راه‌اندازی خط تولید پلاستیک‌های تجزیه‌پذیر در قزوین را داریم که ظروف پلاستیکی تهیه شده بین یک تا 5 سال تجزیه می‌شوند و آسیبی به خاک و محیط نخواهند رساند. با توجه به اینکه برخی پلاستیک‌ها بیش از 500 تا 550 سال طول می‌کشد که تجزیه شوند و خاک را به‌طور کامل از حیز انتفاع می‌اندازند، این اقدام ما می‌تواند بسیار مفید باشد، به هر حال بسته به نوع پلاستیک‌ها به‌طور میانگین 300 سال لازم است که در محیط تجزیه شوند.
بنا شد بیمارستان‌ها نیز به دستگاه‌های بی‌خطرساز یا اتوکلاو مجهز شوند، آیا این اتفاق افتاد؟
با ابلاغ وزارت بهداشت به همه بیمارستان‌ها فرصت داده شده است تا پایان سال‌جاری به اتوکلاو مجهز شوند و با توجه به پیگیری‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست تا پایان سال 90 بیش از 70درصد بیمارستان‌های کشور مجهز به دستگاه بی‌خطرساز شدند و تا پایان سال 91 نباید هیچ بیمارستانی در کشور فاقد دستگاه بی‌خطرساز باشد.
در تهران، تنها نیمی از زباله‌ها بازیافت و کمپوست می‌شود و مشکلاتی را هم برای اهالی کهریزک ایجاد کرده است. در این باره چه اقدامی می‌شود؟
زباله‌های خانگی، طبق قانون پسماند باید توسط شهرداری دفع و امحا شود. دستگاه‌های لازم زباله‌سوز که در حرارت بالا تولید انرژی می‌کند در کهریزک در حال نصب است. تا پایان سال‌جاری نیز تمام 7500 تن زباله‌ای که به آنجا منتقل می‌شود در فرآیند تبدیل قرار می‌گیرد و هیچ دفنی انجام نخواهد شد، هرچند ارتفاع زباله‌هایی که در گذشته در آنجا دفن شده است بیش از 50 متر و سطح شیرابه‌ها بیش از 25 متر است. کاری که باید شهرداری انجام دهد تخلیه گاز متان است که در اثر حبس شدن زباله زیرزمین و انباشتگی زیاد تولید می‌شود و قابلیت اشتعال دارد.
یکی از موضوعاتی که امروز گریبانگیر محیط‌زیست است صنایع آلاینده است، در حال حاضر چه میزان واحدهای آلاینده در کشور داریم و چه برنامه‌ای در سال‌جاری برای این مقوله در نظر گرفته‌اید؟
در سال 1389 بر اساس آمار و گزارش‌هایی که دریافت شد 4157 واحد آلاینده در کل کشور وجود داشت که از 85 هزار واحد صنعتی تنها کمتر از 5 درصد صنایع فعال کشور موضوع آلایندگی داشتند. با اقداماتی که در سال 90 انجام شد تعداد واحدهای آلاینده به 2976 واحد رسید که در سال‌جاری برنامه سازمان این است که این واحد‌ها به کمتر از 1500 برسند و تا پایان سال 92 برای همیشه از واحدهای صنعتی آلاینده خداحافظی کنیم. این جهت‌گیری خیلی پرشتاب است و فکر می‌کنیم بسیار ضروری است.
البته این کار مستلزم تعامل با دیگر دستگاه‌ها و
وزارتخانه‌هاست، در این باره چه اقدامی انجام شده است؟
با وزرا اسنادی را امضا کردیم که همه واحدهایی که تحت‌نظر آنهاست مکلف شوند واحدهای خود را رفع آلایندگی کنند، از طرفی ما طبق قانون واحدهایی که دارای آلایندگی هستند را جریمه می‌کنیم و آنها موظف هستند جریمه‌ای بابت کارشان به خزانه دولت واریز کنند و این خود باعث می‌شود که آنها فکر اساسی برای برطرف کردن آلودگی‌شان داشته باشند. در سال 90 خوشبختانه حدود یکهزار نقطه کنترل پایش‌های لحظه‌ای آنلاین راه‌اندازی شد که در هر واحد صنعتی ممکن است با توجه به شرایط آن 5 نقطه، 10 نقطه کمتر یا بیشتر سیستم پایش آن فعال شده باشد. به‌طور مثال ممکن است برای یک کارخانه فولاد‌سازی برای پساب صنعتی یک سیستم، برای برج هوا که بخارها را رها‌سازی می‌کند یک سنسور و... فعال‌سازی شده باشد. روی هم رفته برای بالغ بر 170 واحد صنعتی بیش از یکهزار سنسور و ایستگاه پایش در سال 90 فعال کردیم که این تعداد در سال 91 به 5 برابر ارتقا می‌یابد.
آقای محمدیزاده! از زمین پاک بگذریم و به هوای پاک برسیم. بودجه‌ای که برای رفع آلودگی هوا بویژه در کلانشهرها در نظر گرفته شده است چه میزان است؟
با عنایت به برنامه جامع کاهش آلودگی هوای 8 کلانشهر که در سال 90 به تصویب دولت رساندیم و به دستگاه‌های ذیربط ابلاغ شد، تکالیفی به نهادها محول شد که خارج کردن خودروهای اسقاطی از گردونه حمل و نقل، بالا بردن کیفیت فرآورده‌های سوختی، بالابردن استانداردهای تولید خودرو و سوخت و... مدنظر بوده و هست که نیاز به تخصیص منابع لازم دارد. در این راستا برای سال‌های 94-90 در یک بازه 5 ساله، دولت باید 3600 میلیارد تومان برای خارج کردن خودروهای فرسوده اعم از سواری، وانت، اتوبوس، مینی‌بوس و کامیون اختصاص دهد که این خودروها از مدار خارج شوند و برای خارج کردن موتوسیکلت‌ها طی 5 سال نیز 254 میلیارد تومان اعتبار نیاز است. همچنین برای توسعه فضای سبز شهرها تا سال 94 به 591 میلیارد تومان اعتبار نیاز است که سالانه یک متر به فضای سبز اضافه کنیم.
میانگین سرانه فضای سبز در دنیا چقدر است و در کشور ما به چه میزان است؟
آن چیزی که در دنیا جهت‌گیری شده 25 متر فضای سبز برای هر فرد است که در کشور ما متوسط آن بالای 15 متر و در شهر تهران اکنون 13 متر است. البته در جاهایی که واحدهای صنعتی بیشتر است باید این میزان افزایش پیدا کند. الان در شهرهای مشهد و اصفهان وضعیت مطلوبی در حوزه فضای سبز داریم. ولی توقع این است که به جای چمن، درخت و پهن برگ بکاریم که تاثیر اینها به مراتب بیشتر از چمن است ضمن اینکه چمن هزینه بسیار بالایی دارد. یک درخت به تنهایی می‌تواند در سال 16 تن تولید انرژی کند که برای سلامتی آدم‌هایی که در کلانشهرها بویژه تهران زندگی می‌کنند می‌تواند مفید واقع شود.
برای همان بازه زمانی، توسعه حمل و نقل عمومی بویژه مترو و اتوبوسرانی چه مقدار اعتبار لازم دارد؟
درباره اعتبارات حمل و نقل عمومی بویژه مترو و اتوبوسرانی 1050 میلیارد تومان اعتبار پیش‌بینی شده که سرجمع مواردی که عرض کردم 6 هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد که در شهرهای بزرگ موضوع آلایندگی هوا به طور کامل مرتفع شود. با این حال برخی موارد که ما در قانون پیشنهادی نتوانستیم به نتیجه برسانیم در کمیسیون تخصصی کشاورزی و تلفیق توانستیم به نتیجه برسانیم.
بودجه سال 90 چقدر بود و آیا در سال‌جاری بودجه سازمان محیط‌زیست افزایش پیدا می‌کند؟
با عنایتی که رئیس‌جمهور و معاونت برنامه‌ریزی ریاست جمهوری داشته‌اند در سال‌جاری افزایش 2 برابری بودجه را خواهیم داشت که برای سازمان امیدوارکننده است. تا الان محیط‌زیست ردیف درآمدی خاصی نداشت و از بودجه عمومی استفاده می‌کرد. ما ردیفی را پیشنهاد دادیم که کمیسیون تلفیق پذیرفت که سازمان از نظر جرایم و مسائل دیگر درآمد داشته باشد. توفیقی بود که امسال برای اولین‌بار اتفاق می‌افتد. بودجه سال 90 هم بالغ بر 250 میلیارد تومان بود که 100 میلیارد تومان هم برای مهار ریزگردها و مشکلات تالاب‌ها از سوی رئیس‌جمهور اسفندماه به ما داده شد.
سال پیش وزیر محیط‌زیست عراق از توافق همکاری صمیمانه با گروه ایرانی برای از بین بردن ریزگردها خبر داد اما ظاهرا شما اعلام کردید عراق هیچگونه همکاری در این باره نکرده است؟
نهتنها وزارت محیط‌زیست عراق بلکه نوری مالکی نخست‌وزیر عراق نیز در جریان کار قرار گرفتند که همکاری لازم با ما را داشته باشند. در ابتدای راه مشکلی که پیش آمد این بود که حدود 10 ماه طول کشید که دولت آقای مالکی مستقر شد و قبل از آن دولتی در عراق وجود نداشت اما در چند ماه گذشته وزارت محیط‌زیست عراق پیگیر این موضوع است که منابع را زودتر تخصیص دهند.
اعتباری که می‌خواهند بدهند چقدر است؟
یک میلیارد و 200 میلیون دلار برای تثبیت شن‌های روان و ریزگردها در وسعت یک‌میلیون هکتار است که قرار است سالی 200 هکتار در آنجا کار کنیم و پوشش گیاهی لازم را فراهم آوریم. امسال تا الان زمین تحویل ما داده نشده هرچند انتظار داریم با توجه به ناامنی‌های برخی نقاط عراق، امنیت آنجا را نیز باید تامین کنند. ولی با این حال منابع از سوی آنها تامین نشده است. سالی نزدیک به 240 هزار دلار باید به ما بدهند که کار به سرانجام برسد. با سفر قریب‌الوقوع نوری مالکی، نخست‌وزیر عراق به تهران، این مساله با ایشان مطرح و جلسه اضطراری برگزار می‌شود که با حمایت آقای مالکی بحث ریزگردها که هم عراق و هم ایران بویژه شهرهای جنوبی وغربی کشورمان متاثر از آن است را حل کند.