در پاسخ کوتاه به ادعاهای بزرگ حاکمیت جزایر سهگانه آمدهاست: «به دنبال شکست جنگسالاران ساحل دزدان دریایی(pirate coast) از بریتانیا، شارجه، ابوظبی و رأسالخیمه به تصرف انگلیس درآمد. بر اساس قرارداد ۱۸۱۹ بریتانیا برای آنها پرچم، علامت ملی و مهر درست کرد و آنها را تحت حمایت (مستعمره) قرار داد اما بریتانیاییها به تدریج به سوی سواحل فارسی نیز چشم طمع دوختند. اسناد و مدارکی که ایران در سالهای ۱۸۸۷ تا ۱۹۰۳ مبنی بر اعتراض به اشغال جزایر خلیج فارس به بریتانیا ارائه میکرد عبارت بودند از:
1-
یادداشت اعتراضی سال ۱۸۴۰ میرزارضا آغاسی: «همه جزایر خلیجفارس متعلق به ایران است و انگلیس حق دخل و تصرف در آن ندارد».
۲- عهدنامه مجمل ۱۸۰۹ میلادی- عهدنامه مفصل ۱۸۱۲ میلادی، 2 قرارداد میان ایران و انگلیس دریای خلیج فارس را دریایی ایرانی دانسته و بیان شده انگلیس قبل از استقرار در هر نقطه از این دریا باید از ایران اجازه بگیرد.
۳ - همه دنیا دریا را به نام خلیج فارس میشناسند این یعنی اینکه جزایر آن متعلق به مملکت فارس است کمااینکه در قدیمالایام هم ایرانی بوده است.
پاسخ بریتانیا:
جزایر هنگام اشغال توسط بریتانیا بدون صاحب بوده و مطابق قاعده حقوقی تقدم در مالکیت سرزمین بدون صاحب (قاعده عرفی دوره استعمارگری) با کشوری است که آن را تصرف کند.
پاسخ ایران:
جزایر مسکونی بوده، اتباع آن ایرانی هستند. آنها برای خرید و معاملات و رفع دعاوی و ارسال شکایتهای بینقبیلهای به نماینده فارس در بندر لنگه و بوشهر مراجعه میکردهاند و میکنند و رعیت (شهروند) ایران هستند (در آن زمان شناسنامه نبود).
- ۸۰ مورد شکایت و یادداشت اعتراضی ایران علیه اشغال جزایر
- شکایت به جامعه ملل (سازمان ملل آن دوره)
- تهدید ایران به شکایت به کمیته استعمارزدایی سازمان ملل برای استعمارزدایی از جزایر ایرانی سال ۱۹۶۶
- بریتانیا به ایران اعلام کرد: نیاز به شکایت یا به توسل به زور نیست و امکان رسیدن به توافق با رضایت طرفین
- رضایت انگلیس بر خروج از مستعمرات در خلیج فارس و برگرداندن جزایر به ایران
- وساطت بریتانیا برای جلب رضایت ایران درباره محترم شمردن استقلال شیخنشینان خلیجفارس و همکاری و مساعدت ایران با آنها
- مخالفت شدید ایران با تشکیل امارات عربی متحده قبل از برگشت کامل 3 جزیره
- وساطت بریتانیا برای انعقاد توافقنامه برای انجام ترتیبات برگشت جزایر به ایران و تشکیل دولت جدید در خلیجفارس
- سفر شیخ خالد رئیس شارجه و شیخ صقر رئیس رأسالخیمه به ایران و تقاضای کمک مالی در قبال دادن جزایر سهگانه
- رد قاطعانه خواسته شیخ صقر درباره پرداخت و فروش تنب بزرگ و کوچک به ایران
- رضایت ایران به دادن کمک مالی سالانه یک و نیم میلیون پوندی به امیر شارجه برای توسعه و عمران شیخنشین شارجه
- اعطای 3 فقره چک به همین مبلغ برای سال ۱۹۷۱ از سوی وزارت امور خارجه ایران پس از امضای توافقنامه همکاری و ترتیبات برگشت جزایر به ایران (مذاکره تفاهم) میان نماینده ایران و ویلیام لوس، میانجیگر بریتانیایی. ایران این یادداشت تفاهم را موقتی اعلام کرد و هویدا فردای آن در پارلمان اعلام کرد: «جزایر سهگانه امروز بهطور کامل به مام میهن برگشت و ما به هیچ چیز کمتر از حاکمیت کامل ایران بر 3 جزیره رضایت ندادیم». نخستوزیر وقت ایران در واقع تفاهمنامه ۱۹۷۱ را که یکی از افراد ردهپایین وزارت امور خارجه امضا یا پاراف کرده بود الزامآور ندانست. به موجب موافقتنامه، ایران قبول مساعدت کرد که سالانه یک و نیم میلیون لیره به شیخ شارجه بپردازد تا زمانی که آن کشور از کمک مالی برای توسعه زیرساختها بینیاز شود. درباره جزایر تنب کوچک و بزرگ که ایران آنها را ملک مسلم خود میدانست، حاضر به هیچگونه همکاری با شیخ رأسالخیمه نشد و اعلام کرد به زور یا با رضایت جزایر به ایران بازخواهد گشت. صرفنظر از سوابق تاریخی، انگلیس پذیرفته بود این 2 جزیره در داخل حوزه قلمرو و صلاحیت دریایی ایران قرار داشت. در دسامبر 1971 نماینده ایران در شورای امنیت اسناد و مدارک ایرانی بودن جزایر را به اعضای شورای امنیت ارائه کرد و شکایت 4 کشور عربی برای همیشه از دستور کار خارج شد. نماینده ایران گفت: «این جزایر همواره از گذشتههای بسیار دور بخشی از قلمرو ایران بودهاند و در قرنهای 18 و 19 میلادی جزو حوزه صلاحیت و حکمرانی لنگه به حساب میآمدهاند که خود یک بخش اداری از استان فارس بوده است. حاکمیت ایران بر این جزایر در کتابها، اسناد تاریخی، نقشههای جغرافیایی بویژه در اسناد رسمی، گزارشهای اداری و یادداشتهای وزارت خارجه و دفتر امور هندوستان در انگلیس در خلال قرنهای 17 و 18 و بخش اعظم قرن 19 و در اسناد و نقشههای روسیه و آمریکا نیز منعکس شده است.
منبع: کتاب اسناد نام خلیجفارس، میراثی کهن و جاودان