درباره «اشرافیگری» که یکی از ظهورات نفس است، صحبت میکردیم. در این یادداشت شمهای از زیانهای اجتماعی اشرافیگرایی را بازگو میکنیم. این هشدار پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم را بشنویم:
«يا ابن مسعود! سيأتي من بعدي أقوام يأكلون طيبات الطعام و ألوانها ... يبنون الدور و يشيدون القصور و يزخرفون المساجد، ليست همتهم إلا الدنيا، عاكفون عليها، معتمدون فيها. شرفهم الدراهم و الدنانير و همتهم بطونهم، أولئك [هم] شر الأشرار، الفتنه منهم و إليهم تعود».«ابن مسعود! پس از من مردمانى خواهند آمد كه خوراكهاى لذيذ و رنگارنگ مىخورند ... خانهها مىسازند و كاخها مىافرازند و مساجد را آرايش مىدهند. جز دنيا هم و غمى ندارند، بنده دنيايند و دلبسته به آن. شخصيتشان در گرو درهم و دينار (پول) است و عمده توجهشان به خورد و خوراكشان. آنان بدترينِ بدان هستند، گرفتارى امت از ايشان است و زير سر ايشان.» [الحیاه؛ 3/ 383 ـ 384] این کلام گهربار پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم هشدارباشی به جامعه اسلامی درباره روحیه «اشرافیگري» و «تجملگرایی» است که موجب فتنهها و ترویج مصرف بیرويه و زياد از سوى قشرهاى مرفه و زیانهای اقتصادی، اجتماعى، روانى و اخلاقى به پیکر جامعه میشود و باید با آن مبارزه شود. اگر این روحیه در کسانی پیدا شود، آنها را وادار میکند با سوءاستفاده و زیرپا گذاشتن قوانین، ثروتهای کلان به دست آورند و با شگردهای مختلف و ارتكاب تخلف و تقلب ثروتهای نامشروع کسب کنند و مردم را به تعبیر زیبای پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله و سلم ببلعند. «فيأكل قويهم ضعيفهم» «زورمندان مسلمان ضعیف را میخورند.» [همان] اختلاس 3 هزار میلیارد تومانی که ذائقه مردم ما را تلخ کرد، از یادمان نرفته است. اینکه کسانی بتوانند با زرنگى، قانوندانى، زبان چرب و نرم و چهره حق به جانب، به جان ملت بیفتند و كيسههاى خود را پر و فاصله طبقاتى را عميق کنند، پدیدهای نیست که بتوان آن را دید و تحمل کرد. در این صورت است که جامعه چنان دچار بیماری میشود که دیگر راه علاج آن سخت و نیازمند جراحیهای دشوار و طاقتفرسا میشود. مسابقه رفاه و تجمل، ازدواجهای پرخرج و تجملاتی، مهریههای سنگین، خانهها و ماشینهای آنچنانی، گرایش خطرناک و افراطی دختران و زنان به تجملات و زر و زیورها و جواهرات و مد و لباسها و آرایشهای آنچنانی نمونههای عینی این پدیده شوم است و همگی نشان از آن دارد که این روحیه خطرناک ـ تا حدودی ـ در جامعه رواج یافته و برخی را گرفتار خود کرده و برخی را هم به دنبال خود کشانده تا به هر طریقی است، به آن جامه عمل بپوشانند. آری! اشرافیگری و تجملگرایی چون سگی هار است که اگر در جامعه رها شود، جز بیماری و نکبت ارمغانی ندارد. چه زیبا فرمود امیر بیان سلام الله علیه: «فإنما أهلها (الدنيا) كلاب عاوية ... يأكل عزيزها ذليلها، ويقهر كبيرها صغيرها.» «دنياداران همچون سگان پارسكنندهاند ... نيرومند آنان فرومايه را مىخورد و بزرگشان كوچكشان را زيردست مىسازد.» [همان؛ ص: 384 ـ 385]