عرفان جلالی: در شرایطی که به نظر می‌رسد سینمای دفاع مقدس از فقر سوژه، تنوع محتوایی و مضامین تازه بشدت رنج می‌برد، خبر ساخت چندین پروژه سینمایی در سال جدید آن هم بر اساس اقتباس و برداشت از ادبیات دفاع مقدس، خون تازه‌ای در رگ‌های این سینماست. ماجرا از کتاب «دا» کلید خورد؛ انتشار این کتاب و تبدیل شدن آن به عنوان پرفروش‌ترین اثر دفاع مقدس، بار دیگر ماجرای اقتباس در سینما را بر سر زبان‌ها انداخت. «دا» روایت خاطرات سیده‌زهرا حسینی از جنگ ایران و عراق و سال‌های محاصره خرمشهر است که سیده‌اعظم حسینی آن را به نگارش درآورده و انتشارات سوره مهر آن را منتشر کرده است. این کتاب که به دلیل روایت صادقانه و صمیمانه و نگاه متفاوتش به مقوله جنگ و تاکید فراوان بر جزئیات، ستایش بسیاری از نویسندگان، کارشناسان و حتی اهالی سینما را نیز همراه داشت به سرعت به گزینه اول ساخت یک اثر سینمایی تبدیل شد. اینگونه بود که بسیاری از کارگردانان مطرح سینمای ایران برای به تصویر کشیدن این کتاب پیشقدم شده، بازیگران مطرحی نیز خواستار بازی در فیلم شدند. در نهایت اما قرعه به نام همایون اسعدیان، کارگردان سینمای ایران افتاد و گفته می‌شود او در حال انجام تحقیقات لازم برای تولید این پروژه بزرگ سینمایی با همکاری منوچهر محمدی است. اسعدیان پیش از تعطیلات نوروز نیز با سفری به جنوب کشور و شهرهای آبادان و خرمشهر از لوکیشن‌های مورد نظرش بازدید کرد تا بزودی اثر جدیدش را براساس کتاب «دا» کلید بزند.کتاب «حرمان هور» پروژه دیگری است که به تهیه‌کنندگی سعید سعدی و کارگردانی بهرام توکلی ساخته خواهد شد. این کتاب نوشته علیرضا کمری و مجموعه 93 قطعه از یادداشت‌ها و دستنوشتههاى شهیداحمدرضا احدی است. این فیلم سینمایی که مراحل تحقیق و پژوهش را پشت سر گذاشته، اردیبهشت‌ماه جلوی دوربین خواهد رفت. احمد مرادپور نیز فیلم جدید خود را با اقتباس از کتاب «شنام» جلوی دوربین می‌برد. «شنام» خاطرات خودنوشت کیانوش گلزارراغب از دوران اسارت توسط حزب کومله کردستان است که نگارش فیلمنامه این فیلم شروع شده و اوایل امسال پیش‌تولید آن آغاز می‌شود. این اتفاقات از
یک‌سو می‌تواند آغازگر راهی جدید در سینمای دفاع مقدس بوده، آن را از ورطه تکرار و یکنواختی خارج کند و از سوی دیگر آغازی است بر اقتباس سینمای دفاع مقدس از ادبیات و این فرمولی است که سینمای جهان در پیش گرفته. نگاهی گذرا به فهرست شاهکارهای تاریخ سینما، اهمیت اقتباس سینمایی از شاهکارهای بزرگ ادبی جهان را مشخص می‌کند. سه‌گانه سینمایی «پدرخوانده» شاهکار فرانسیس فورد کاپولا که همواره در فهرست بهترین آثار سینمایی جهان قرار دارد، یکی از موفق‌ترین اقتباس‌های ادبی دنیاست. فیلم اقتباسی است از رمانی به همین نام اثر پرفروش ماريو پوزو که در سال 1969 منتشر شد. حکایت اقتباس در سینمای ایران اما حکایت غریبی است. هرچند بحث اقتباس در سینمای ایران از دیرباز رواج داشته و چند فیلم نیز در این باره ساخته شده اما این موضوع هیچگاه به مقوله‌ای جدی تبدیل نشده و نتوانسته به جریانی ماندگار تبدیل شود. در سینمای ایران هرقدر تعداد کپی‌برداری ناشیانه از آثار دسته چندم داخلی و خارجی رشد صعودی داشته، در مقابل توجه به آثار برگزیده ادبی مسیری نزولی را طی کرده است. در حالی که بسیاری از آثار سینمای ایران به دلیل مشکلات فیلمنامه و ضعف در قصه‌گویی در ورطه سطحی‌گرایی افتاده، منشأ این ضعف نیز رابطه ناقص سینما با ادبیات داستانی معاصر عنوان می‌شود، در مقابل گویا دیوار بی‌اعتمادی میان اهالی سینما و ادبیات همچنان باقی است. این در حالی است که بهره‌گیری سینمای ایران از ادبیات در حوزه دفاع مقدس وضعیت نابسامان‌تری دارد. نمونه‌ها در سینمای دفاع مقدس انگشت‌شمار است. فیلم سینمایی «اتوبوس شب» به کارگردانی کیومرث پوراحمد (1385) یکی از معدود آثار سینمای دفاع مقدس است که با اقتباس از کتاب «داستان‌های شهر جنگی» نوشته حبیب احمدزاده تولید شد. «پاداش سکوت» ساخته مازیار میری (1385) برگرفته از داستان کوتاه «من قاتل پسرتان هستم» نوشته احمد دهقان اثر دیگری در این حوزه است. يكي از مشكلات سينماگران در تولید فیلم‌های دفاع مقدس کمبود منابع پژوهشی در این حوزه است. سینمای دفاع مقدس ایران به دلیل بهره اندکی که از آثار ادبی جنگ برده هنوز با گذشت سال‌ها نتوانسته واقعیات این دوران را با تمام ابعادش به تصویر بکشد. در این شرایط به نظر می‌رسد كتاب‌هاي منتشر شده در حوزه دفاع مقدس و البته كتاب‌هاي خاطرات از گنج‌هاي پنهاني است كه مي‌تواند به سينماي دفاع مقدس جاني دوباره دهد؛ کتاب‌های ارزشمندی که دست نخورده در کتابخانه‌ها غبار می‌خورند در حالی که می‌توانند منبع الهام صدها فیلم ماندگار باشند. شاید ادبیات دفاع مقدس و رونق خاطره‌نویسی در این حوزه، خون تازه‌ای را در رگ‌های سینمای جنگ روانه کند.