گروه سیاسی: منابع نزدیک به دبیرخانه شورایعالی امنیت ملی، پالس‌های اخیر منابع غربی درباره احتمال پذیرش غنی‌سازی 5 درصد در ایران از سوی آمریکا را طراحی غرب برای سست کردن موضع ایران درباره غنی‌سازی 20درصد و نهادینه کردن اجرای تبعیض‌آمیز NPT اعلام کرده‌اند. روز گذشته سایت ایران هسته‌ای با اشاره به خبر موافقت آمریکا برای پذیرش غنی‌سازی 5 درصد در گزارشی آورد: اگرچه این موضع از جانب مقام‌های آمریکایی یک عقب‌نشینی آشکار محسوب می‌شود ولی دیپلمات‌ها در تهران که این موضوع را «یک حق» مي‌دانند نه یک «امتیاز». دولت آمریکا تا پیش از این تاکید داشت هرگونه عملیات غنی‌سازی باید در ایران متوقف شود تا بتوان مطمئن شد که برنامه هسته‌ای ایران ماهیتی منحصرا صلح‌آمیز دارد ولی اکنون ظاهرا موضع خود را تغییر داده است. یک دیپلمات در این باره گفت: «آمریکایی‌ها نباید تصور کنند ایران از شنیدن این خبر ذوق‌زده می‌شود. غنی‌سازی جزو مبانی NPT است و کسی نباید از ایران بابت اعتراف به این حق توقع امتیاز داشته باشد». وی ادامه داد: «این احساس وجود دارد که آمریکایی‌ها می‌خواهند با درز دادن این تحلیل‌ها فضای افکار عمومی را به گونه‌ای شکل بدهند که گویی آنها حداکثر انعطاف را به خرج داده‌اند و اگر مذاکرات بغداد شکست خورد، مقصر ایران است». این دیپلمات همچنین تاکید کرد: «آمریکا درصدد آن است که به خیال خود هزینه پذیرش توقف غنی‌سازی 20 درصد را برای ایران پایین بیاورد، در حالی که غنی‌سازی 20 درصد حق ایران است و تنها تکلیفی که بر عهده ما است این است که آن را تحت نظارت آژانس انجام بدهیم». علاوه بر این، برخی کارشناسان عقیده دارند در حالی که ایران می‌داند آمریکا چاره‌ای جز پذیرش غنی‌سازی 5 درصد در ایران ندارد، مصالحه درباره آن بی‌معناست. روزنامه لس‌آنجلس تایمز روز شنبه
9 اردیبهشت‌ماه در مقاله‌ای به قلم پل ریشتر خبر داد که مقام‌های بلندپایه آمریکایی گفته‌اند این کشور آماده پذیرش غنی‌سازی 5 درصد در ایران است. لس‌آنجلس‌تایمز نوشت: «یک مقام ارشد دولت آمریکا گفت: اگر ایران خواسته‌های آمریکا و دیگر قدرت‌های جهان را در راستای اجرای نظارت دقیق و پادمان‌های سازمان ملل تامین کند، می‌توان درباره ادامه برنامه غنی‌سازی 5 درصد در این کشور مذاکراتی انجام داد». این روزنامه ادامه داد: «مقامات دولت اوباما اعلام کردند اگر تهران گام‌های دیگر را درزمینه محدود کردن توانایی ساخت بمب هسته‌ای بردارد، به عنوان یک امتیاز ویژه می‌توانند اجازه دهند به برنامه غنی‌سازی خود که یکی از موضوعات اساسی برنامه هسته‌ای بحث‌برانگیز این کشور است، ادامه دهد». این روزنامه تاکید می‌کند: «به تدریج آمریکا و دیگر مقامات به این نتیجه رسیده‌اند که بعید است ایران با توقف کامل برنامه غنی‌سازی خود موافقت کند. بنابراین تاکید براین مساله، رسیدن به توافق در مذاکرات برای متوقف کردن برنامه هسته‌ای ایران و به دنبال آن جلوگیری از حمله نظامی را غیر‌ممکن می‌کند». ریشتر درباره امتیازهایی که متقابلا آمریکا انتظار دارد از ایران دریافت کند، نوشت: «دولت ایران باید با بازرسی‌های غیر‌محدود، نظارت دقیق و پادمان‌های متعددی که مورد درخواست سازمان ملل متحد است موافقت کند تا بتواند به غنی‌سازی اورانیوم تا خلوص 5 درصد ادامه دهد». در همین روز، کنث کاتزمن، مشاور ارشد کنگره آمریکا هم در گفت‌وگویی با رادیو فردا گفته است: «فکر می‌کنم کشورهای ۵+۱ موضع خود را تغيير داده‌اند و آمادگی اين مساله را دارند که در صورت درخواست ايران، غنی‌سازی اورانيوم را در اين کشور مدنظر قرار دهند اما به شرط اينکه تنها تا سطح 5 درصد باشد که برای توليد برق مورد استفاده دارد». پیش از این هم گری سیمور مشاور ارشد باراک اوباما در امور خلع‌سلاح گفته بود آمریکا آمادگی دارد برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز را در این مذاکرات بپذیرد و درباره مصداق آن با ایران به گفت وگو بپردازد. حتی ایهود باراک وزیر دفاع اسرائیل هم چندی پیش توقف غنی‌سازی 5 درصد را جز شروط مد نظر اسرائیل عنوان نکرده بود.
طرح گام به گام مبنای بحث ایران و 1+5 نیست
از سوی دیگر فهم اشتباه اظهارات روز جمعه گذشته سرگئی ریابکوف معاون وزیر خارجه روسیه و نماینده این کشور در مذاکرات 1+ 5 با ایران، باعث شده برخی رسانه‌های داخلی تصور کنند که ایران و 1+5 از طرح گام به گام روسیه استقبال کرده‌اند در حالی که کارشناسان می‌گویند این موضوع مطلقا صحیح نیست و آنچه از آن استقبال شده «رهیافت گام به گام» در مذاکرات است که هیچ ربطی به هیچ طرح خاصی از جمله طرح روسیه ندارد. سرگئی ریابکوف روز جمعه در مسکو تاکید کرد که ایران و 1+5 نسبت به طرح گام به گام لاوروف ابراز تمایل کرده‌اند اما بلافاصله اضافه کرد اولا این طرح دستور کار اصلی مذاکرات ایران و 1+5 نیست و ثانیا موضوع اکنون به شکل متفاوتی جلو می‌رود. ریابکوف سپس از این موضوع که ایده اصلی طرح گام به گام یعنی «عمل در ازای عمل» از جانب 2طرف پذیرفته شده، ابراز خرسندی کرد. پس از انتشار این خبر، برخی منابع داخلی در ایران تحلیل‌هایی ارائه کردند مبنی بر اینکه ایران و 1+5 در حال مذاکره بر مبنای طرح گام به گام روسیه هستند. این در حالی است که دیپلمات‌ها در تهران این موضوع را به طور کامل رد می‌کنند. یک دیپلمات به ایران هسته‌ای گفت: «طرح روسیه در استانبول مطرح نشد، بعید است در بغداد هم مطرح شود». وی اضافه کرد: «درست است که روسیه بنا به درخواست ایران حداقل 2بار طرح خود را اصلاح کرده ولی گروه 1+5 این طرح را به طور کامل رد کرده و به نظر می‌رسد همانطور که از حرف‌های ریابکوف هم پیداست روس‌ها خود نیز دیگر تمایلی به پیگیری آن ندارند». این دیپلمات اظهار داشت: «تنها چیزی که از این طرح باقی مانده، یک ایده است و آن ایده هم این است که مذاکرات باید گام به گام و مبتنی بر راهبرد عمل متقابل باشد. این را به صورت کلی هر دو طرف پذیرفته اند. منتها این به معنای پذیرفته شدن طرح روسیه نیست چرا که این طرح از طرح یک ایده کلی بسیار فراتر رفته و در واقع گام‌های 2 طرف را مشخص کرده بود در حالی که هم‌اکنون میان ایران و 1+5 هیچ مذاکره‌ای درباره گام‌ها نشده و تازه این موضوع در مذاکرات بغداد شروع خواهد شد». این دیپلمات در پایان گفت: «فرآیند تدوین مدالیته جامع دقیقا به معنای مشخص کردن همین گام‌هاست. روس‌ها پیشنهاد خود را داده‌اند ولی هیچ‌چیز توافق شده‌ای وجود ندارد و مذاکرات در این باره تازه می‌خواهد آغاز شود. این روندی طولانی خواهد بود و بسیار بعید است نتیجه کار شباهت چندانی به طرح لاوروف داشته باشد».
جزئیات توافق سری اسرائیل و آمریکا درباره ایران
روز گذشته همچنین خبری منتشر شد مبنی بر اینکه کارشناسان مطلع می‌گویند به‌رغم برخی برآوردهای متفاوت میان آمریکا و اسرائیل درباره برنامه هسته‌ای ایران، تل‌آویو و واشنگتن پس پرده روی یک فرمول امکانپذیر درباره برنامه هسته‌ای ایران به توافق رسیده‌اند. این کارشناسان که به اطلاعات مربوط به موضوع دسترسی دارند، می‌گویند آمریکا، اسرائیل را متقاعد کرده است که راهی جز تن دادن به یک مصالحه با ایران نیست و به این منظور اسرائیل باید برخی خط قرمزها و لفاظی‌های خود را تعدیل کند. گفته شده آمریکا و اسرائیل قبل از مذاکرات استانبول- 2 این توافق را نهایی کرده‌اند اما بنا دارند برای افزایش قدرت چانه‌زنی خود در مقابل ایران آن را مخفی نگه دارند. به عقیده کارشناسان، اساس این توافق، بر این مبناست که ایران فعالیت در فردو و غنی‌سازی 20 درصد را به نحوی بازگشت‌ناپذیر متوقف کند و در عوض در ازای پذیرش پروتکل الحاقی، حق غنی‌سازی 5 درصد در ابعاد کنترل شده را داشته باشد. منابع مطلع همچنین گفته‌اند 2 طرف توانسته‌اند ارزیابی‌های اطلاعاتی خود درباره برنامه هسته‌ای ایران را چه از حیث شواهد و چه از نظر تفسیر این شواهد، به هم نزدیک کنند. بر مبنای ارزیابی مشترک آمریکا و اسرائیل، ایران درآستانه قرار دارد ولی تصمیم به عبور از آستانه نگرفته است. تا پیش از این آمریکا قبول نداشت که ایران در آستانه قرار دارد و اسرائیل هم قبول نداشت که ایران تصمیم به عبور از آستانه نگرفته است اما اکنون دو طرف دیدگاه خود را به نفع دیگری تغییر داده‌اند. کارشناسان می‌گویند نه آمریکا و نه اسرائیل فعلا قصد ندارند این توافق را در قالب یک پیشنهاد مذاکراتی با ایران مطرح کنند. همچنین 2 طرف توافق کرده‌اند که عملیات روانی اسرائیل درباره احتمال حمله به ایران برای موثر کردن فشارهای مذاکراتی غرب همچنان ادامه داشته باشد.