کارلو گارگانزه: اسپانیای 2008 تا 2012 احتمالا موفق‌ترین تیم ملی همه تاریخ بود. هیچ تیمی نتوانست در 3 تورنمنت معتبر پیاپی (2 یورو و یک جام‌جهانی)، به قهرمانی برسد. ستاره اول آن تیم اسپانیا، بی‌تردید ژاوی بود.
هرچند تا 28 سالگی نتوانست به اوج برسد اما این هافبک ریزنقش با بازی‌هایی که در این 5 سال انجام داد، خود را به عنوان بهترین هافبک دنیا معرفی کرد. شاید هیچ بازیکنی نتوانسته باشد مانند ژاوی، نبض یک بازی را در دست بگیرد و ضرباهنگ آن را تعیین کند و با رهبری او بود که بارسلونا و اسپانیا، در دیدارهایی یکطرفه، 70-60 درصد مالکیت توپ‌ها را در اختیار داشتند. پاس‌های صحیح او معمولا از 90درصد بیشتر می‌شد و حتی آمار 100درصد پاس‌های صحیح هم از او در دیدارهایی ثبت شد. این آمارها، با در نظر گرفتن اینکه او چه هافبک خلاقی بود و چه موقعیت‌های خارق‌العاده‌ای ایجاد می‌کرد، شگفت‌انگیزتر می‌شود. او تنها بازیکنی است که در 2 فینال رقابت‌های جام ملت‌های اروپا، پاس‌گل داده است. او در تشخیص الگوی بازی در زمین و پیش‌بینی بازی در دو، سه پاس آینده، یک نابغه بود. تصمیمات او همیشه بهترین بود؛ زمانی ترجیح می‌داد توپ را نگه دارد یا پاس کوتاه بدهد اما وقتی هیچ روزنه‌ای در خط دفاعی حریف دیده نمی‌شد، او با یک پاس دقیق و میلی‌متری، کار حریف را یکسره می‌کرد. ویسنته دل‌بوسکه، سرمربی تیم ملی اسپانیا، بعد از شنیدن خبر خداحافظی او از بازی‌های ملی، گفت: مایلم از این بازیکن فوق‌العاده تشکر کنم. ما یک بازیکن بی‌نظیر را دیگر در تیم ملی نداریم و پیدا کردن بازیکنی مانند او دشوار است. ژاوی نقشی کلیدی در سبک بازی اسپانیا و همه موفقیت‌های این تیم داشت. ما چه در داخل و چه خارج زمین، غیبت او را احساس خواهیم کرد. تیم‌های حریف به سختی می‌توانستند توپ را از ژاوی بگیرند. حضور او در میانه زمین، برتری تیم را تضمین می‌کرد و در عصر تیکی‌تاکا، این در نهایت به موفقیت‌های تکرارنشدنی بارسا و اسپانیا منجر شد. علاوه بر 3 قهرمانی در تورنمنت‌های ملی بزرگ، ژاوی 7 قهرمانی در لالیگا، 3 قهرمانی در چمپیونزلیگ و چندین افتخار ریز و درشت داخلی و بین‌المللی دیگر را نیز در کارنامه‌اش دارد. بازیکنان کمی در تاریخ فوتبال هستند که چنین کارنامه پر وپیمانی داشته باشد یا در پیروزی‌های به یاد ماندنی مانند پیروزی 3 بر یک مقابل منچستریونایتد در ویمبلی در سال 2011 یا درهم کوبیدن ایتالیا در فینال یورو 2012، نقشی اساسی ایفا کرده باشند. البته میراث ژاوی، تنها به دلیل جام‌هایی که به دست آورده، نیست. او در عصری چنین درخششی داشت که فوتبالیست‌ها در درجه اول به دلیل اندام ورزشکارانه‌شان، مورد توجه قرار می‌گیرند و این دستاوردهای او را ویژه‌تر می‌کند. بازیکنان امروز، در بیشتر موارد، اول ورزشکار و سپس فوتبالیست هستند. برخلاف گذشته که تیم‌ها حول ستاره‌های تکنیکی شکل می‌گرفت، این روزها مربیان بازیکنانی که سریع‌تر، قوی‌تر و آماده‌تر هستند را ترجیح می‌دهند و به همین دلیل، بسیاری به بازیکنان ریزنقشی مانند ژاوی اعتماد نمی‌کنند. برای اینکه هافبک میانی بهتری باشید، باید دائما مانند یک روبات برنامه‌ریزی شده، بدوید، بدوید و بدوید و چقدر جذاب است که بازیکنی مانند ژاوی می‌تواند این رویه را تغییر بدهد. او عضوی از اسپانیا و بارسایی بود که نمایش‌هایی زیبا و تکنیکی ارائه می‌دادند (البته تا وقتی فلسفه پاسکاری‌شان، تکراری و از مد افتاده نشد) و ژاوی با همکاری آندرس اینیستا و لیونل مسی، در زمین معجزه می‌کرد. با این تفاسیر، فکر می‌کنید ژاوی چه جایگاهی در بین بهترین هافبک‌های تاریخ دارد؟ برای اینکه بتوان بهتر در این باره بحث کرد، باید ابتدا پست بازی‌ها را مشخص کرد. یک هافبک میانی، یک هافبک دفاعی نیست که در مقابل خط دفاعی قرار می‌گیرد (بازیکنی مانند کلود ماکله‌له) یا یک هافبک هجومی یا ترکوارتیستا (مانند زین‌الدین زیدان). طبیعتا باید بین این بازیکنان تفاوت قائل شد. برای مثال وولفگانگ اوورات را باید یک هافبک میانی در نظر بگیرید یا یک هافبک هجومی؟ یا هر دو؟ درباره بعضی بازیکنان، هیچ وقت نمی‌توان به یک اجماع رسید اما یک هافبک میانی، باید بتواند دقیقا در مرکز خط میانی آرایش 2-4-4 یا در خط دوم آرایش 1-3-2-4 (4-2-4 قدیمی) یا در نقش هافبکی بدون وظایف هجومی در خطوط میانی 3 نفره (3-3-4، 2-3-5، 2-5-3 یا 1-5-4) بازی کند. یک هافبک میانی بازیکنی است که در مرکز زمین قرار می‌گیرد و وظیفه‌اش توپگیری، کنترل و هدایت بازی است. همان کاری که ژاوی در تمام طول دوران تسلط بارسا و اسپانیا بر فوتبال اروپا و دنیا انجام می‌داد. طبیعتا وقتی دوران حرفه‌ای بازیکنی را بررسی می‌کنیم، باید جنبه‌های متفاوتی را در نظر بگیریم؛ توانایی، جام‌ها، تاثیر بر بازیکنان نسل بعدی، طول دوران درخشش و البته مقایسه بازیکنان از نسل‌های متفاوت، کار آسانی نیست. اما در ادامه، تعدادی از بهترین هافبک‌های میانی تاریخ فوتبال را با هم مرور می‌کنیم و شما می‌توانید بگویید که در بین اینها، ژاوی در کجا قرار خواهد گرفت.
رینر بونهاف (آلمان غربی): بونهاف یکی از بهترین بازیکنان در طول تاریخ در زمینه شوتزنی محسوب می‌شود. او گل‌های فوق‌العاده زیادی از فواصل دور به ثمر رسانده و مانند ماشینی قدرتمند برای تیم باشگاهی و همچنین کشورش در دهه 70 عمل کرده است. بونهاف افتخارات زیادی با تیم ملی آلمان و همچنین باشگاهش مونشن‌گلادباخ کسب کرده است.
ماریو کلونا (پرتغال): هافبک فوق‌العاده قدرتمند تیم بنفیکا و کاپیتان این تیم که همراه با اسطوره‌ای همچون اوزه‌بیو توانست 2 جام اروپایی در دهه 60 برای بنفیکا به ارمغان آورد. او همچنین از رهبران اصلی تیم ملی پرتغالی بود که توانست در جام‌جهانی 1966 راهی نیمه‌نهایی شود.
ادگار داویدز (هلند): ادگار داویدز مرد همه‌کاره‌ای در میانه میدان محسوب می‌شد. او چه در فاز تدافعی و چه در فاز تهاجمی فوق‌العاده بود و به افتخارات زیادی نیز دست پیدا کرد. داویدز یکی از مهره‌های کلیدی یوونتوس پرافتخار مارچلو لیپی محسوب می‌شد همچنین زیرنظر لوئیس فان‌خال توانست عنوان قهرمانی لیگ قهرمانان اروپا را با آژاکس کسب کند.
فالکائو (برزیل): بهترین هافبک میانی در اوایل دهه 80 بدون شک فالکائو برزیلی بوده است. سبک بازی فالکائو بیشتر از آنکه برزیلی باشد اروپایی بود و همین مساله او را نسبت به دیگر برزیلی‌ها متمایز می‌کرد. فالکائو در زمینه باشگاهی نیز توانست رم را در راه رسیدن به یک اسکودتوی تاریخی رهبری کند.
لوتار ماتئوس (آلمان): بازیکن افسانه‌ای تیم ملی فوتبال آلمان که رکورد 150 بازی ملی را از خود بر جای گذاشته است به مدت 20 سال در سطح اول فوتبال اروپا حضور داشت. لوتار ماتئوس در فاز تهاجمی و همچنین تدافعی از بهترین بازیکنان زمان خود به شمار می‌رفت و توانست همراه با تیم ملی کشورش عنوان قهرمانی جام‌جهانی 1990 ایتالیا را به دست آورد.
آندرا پیرلو (ایتالیا): بهترین هافبک میانی دنیا بین سال‌های 2003 تا 2007 در میلان و تیم ملی ایتالیا بی‌نظیر کار می‌کرد. او همان نقشی را داشت که بعد‌ها ژاوی در تیم ملی اسپانیا و همچنین بارسلونا موفق به انجام آن شد. پیرلو همچنان در سطح اول فوتبال اروپا حضور دارد.
فرانک ریکارد (هلند): فرانک ریکارد عضو 3 تفنگدار معروف فان‌باستن، گولیت و ریکارد بود که در اواخر دهه 80 و اوایل دهه 90 چشمان زیادی را به خود خیره کرد. ریکارد از لحاظ تکنیکی، فیزیکی و روحی بازیکن فوق‌العاده کاملی به شمار می‌رفت.