امير مسعودي: سال 91 از سوی مقام معظم رهبری به‌عنوان سال تولید ملی و حمایت از سرمایه ایرانی نام گرفت تا عزم ملی در همه عرصه‌ها برای رشد و شکوفایی تولیدات داخلی وارد بزنگاه تاریخی خود شود. بدون‌تردید عرصه ورزش هم در این زمینه نیازمند برخی تصمیمات تازه است. شاید وضعیت تولید البسه ورزشی و حضور تولیدکنندگان ایرانی در بازار رقابتی با محصولات خارجی یکی از همین عرصه‌هایی است که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. یک نگاه به لیگ برتر فوتبال باشگاه‌های کشور نشان می‌دهد در پرمخاطب‌ترین رقابت ورزشی داخلی بیشتر تیم‌ها بویژه تیم‌های صاحبنام ترجیح می‌دهند البسه خود را از برندهای خارجی تهیه کنند و این موضوع حتی به تیم ملی هم سرایت کرده است. البته وقتی وزیر ورزش در ویژه‌برنامه ورزشی برای سالمندان خودش با لباس ورزشی که برند خارجی را تبلیغ می‌کند حاضر می‌شود دیگر نمی‌توان به دیگران ایراد گرفت و به نظر می‌رسد برای تحقق این تغییر نگرش ابتدا باید دیدگاه مدیریت کلان ورزش نسبت به این موضوع تغییر کند. در واقع ابتدا باید مدیران ورزش این نیاز به ارتقا و حمایت از تولیدات ورزشی داخلی را پذیرا شوند تا به مرور این موضوع در بدنه ورزش کشور هم جاری شود، هر چند در سال‌های گذشته این باور کمتر وجود داشته است.
انتقاد به تولیدات داخلی
یکی از نخستین کسانی که ریسک استفاده از تولیدات داخلی را پذیرفت امیر قلعه‌نویی بود. بعد از رقابت‌های جام‌جهانی 2006 بازیکنان تیم ملی که مزه پوشیدن پیراهن‌های پوما را چشیده بودند اکنون باید لباس‌های یک تولیدی داخلی را بر تن می‌کردند که این موضوع در دوران خود حاشیه‌های مختلفی را به همراه داشت و با اعتراض بازیکنان روبه‌رو شد، به همین دلیل بعد از مدتی در این زمینه تجدیدنظر شد. در زمینه اعتراض به استفاده از تولیدات داخلی می‌توان به ماجراهای محمد مایلی‌کهن و علی دایی هم اشاره کرد. در زمان حضور دایی در پرسپولیس بازیکنان این تیم از محصولات تولیدی او استفاده می‌کردند اما بعد از جدایی پرماجرای این مربی از تیم خود و روی کار آمدن گروه فنی جدید که مایلی‌کهن یکی از آنها بود، انتقاد به کیفیت لباس‌های تولیدی مجموعه دایی بخش ثابت صحبت‌های اعتراضی مایلی‌کهن علیه سرمربی اسبق سرخپوشان بود. با این حال دایی از محصولات خود دفاع می‌کرد و حتی در این بین مسؤولان باشگاه راه‌آهن هم که پذیرای این مربی و محصولات جدیدش بودند حق را به علی دایی داده و کیفیت کار او را تایید کردند. اما جدا از این چند نمونه در خودزنی محصولات داخلی نکات مهم دیگری هم وجود دارد که می‌تواند ابعاد واقعی عدم اقبال به تولیدات داخلی را نشان دهد.
دور ماندن خودخواسته
یک کارشناس بازرگانی ورزشی معتقد است دور ماندن واحدهای تولیدی داخلی از بازار رقابتی فوتبال کشور بیشتر امری خودخواسته است. امیر علیزاده می‌گوید: تعداد تولیدکنندگان البسه ورزشی که انحصار بازار داخلی را در دست دارند در خوشبینانه‌ترین حالت به 10 عدد می‌رسد، به همین دلیل آنها در رشته‌های ورزشی مختلف، لیگ‌های دسته‌های پایین‌تر فوتبال و دیگر فعالیت‌های ورزشی در سطح کشور آنقدر بازار فروش دارند که دیگر انگیزه چندانی برای رقابت درباره لیگ برتر فوتبال ندارند. این کارشناس به این موضوع اشاره می‌کند که غیر از 3 تیم پرسپولیس، استقلال و تراکتورسازی به دلیل جایگاه تعداد هوادارانشان، دیگر تیم‌های لیگ برتر حتی سپاهان البسه ورزشی خود را از برندهای خارجی می‌خرند و فقط 3 باشگاه نام‌برده البسه خود را به صورت رایگان دریافت کرده یا حتی شانس بستن قرارداد مالی با برند حامی خود را دارند. علیزاده یادآوری می‌کند که با این حال استدلال بیشتر باشگاه‌های لیگ برتری این است که کیفیت لباس تولیدی برندهای خارجی به مراتب بهتر از نمونه‌های داخلی است. او در این زمینه به ویژگی‌های یک لباس ورزشی برای تنفس راحت بازیکن و سنگین نشدن در صورت عرق کردن بازیکنان اشاره کرده و می‌گوید: در فصل گذشته آزمایشی میان لباس درجه 2 برند آل‌اشپورت و نمونه‌های ایرانی به عمل آمد که روی این پیراهن‌ها آب ریخته می‌شد تا کیفیت آنها مورد آزمایش قرار گیرد که در این زمینه باز هم کیفیت برند خارجی بهتر بود. علیزاده همچنین دردسرهای همکاری با باشگاه‌های لیگ برتری برای پرداخت هزینه لباس‌های ورزشی را یکی دیگر از عوامل مهم عدم تمایل تولیدکنندگان البسه ورزشی داخلی برای فعالیت در حوزه فوتبال دانسته و می‌گوید: در سال‌های گذشته چند برند داخلی به دلیل مشکل در دریافت مبالغ قرارداد خود با باشگاه‌ها قید فعالیت در لیگ برتر فوتبال را زده‌اند.
باشگاه‌های بدهکار
«مرغ همسایه غاز است»؛ این یکی از دلایل تمایل باشگاه‌های ایرانی برای همکاری با برندهای خارجی از نظر یک تولیدکننده ورزشی است. البته علایی تحریم‌ها علیه کشور و تاثیر آن بر صنعت نساجی را عامل موثر در کیفیت لباس‌های ورزشی تولید داخل می‌داند. او به‌عنوان مدیر تولیدی ورزشی جام جم عنوان می‌کند تولیدکنندگان ایرانی برای فعالیت در حوزه لیگ برتر فوتبال کشور بی‌علاقه نیستند و حتی تولیدی او در چند دوره از رقابت‌های لیگ برتر فعالیت داشته است، با این حال مخاطرات موجود در این عرصه است که او و دیگر همکارانش را ناامید و سرخورده کرده است. علایی در این زمینه می‌گوید: به هر حال ما هم مشتریان خودمان را داریم اما در لیگ برتر فوتبال از باشگاهی مدت 2 سال است که مبلغ 120 میلیون تومان طلب داریم و از باشگاهی دیگر هم در همین مدت 23 میلیون طلب داریم و از باشگاهی دیگر نزدیک به 5 میلیون تومان، به همین دلیل بود که ترجیح دادیم فعالیت خود را در لیگ برتر متوقف کنیم. او عنوان می‌کند: باشگاه‌ها در مواجهه با برندهای خارجی هزینه قرارداد را حتی از زیر سنگ پرداخت می‌کنند اما درباره برندهای داخلی نحوه برخورد آنها تغییر می‌کند. علایی همچنین از فعالیت برندهای چینی در سال 90 با برندهای ایرانی خبر می‌دهد و معتقد است کیفیت پایین این برندهای چینی نشان داد محصولات ایرانی باکیفیت‌تر هستند. این تولیدکننده ورزشی با اشاره به نیاز تولیدکنندگان ورزشی داخلی به حمایت می‌گوید: در این هفته برای نشستی در همین زمینه به مجلس دعوت شده‌ایم، ضمن آنکه معتقدم حمايت دولت تاکنون تنها در حد حرف بوده است و امیدواریم امسال با رویکرد جدید مسؤولان، دولت هم با رویکرد تازه‌ای به حمایت از تولیدکنندگان ورزشی داخلی بپردازند. علایی می‌گوید: مهم‌ترین بحث برای تولیدکنندگان ورزشی داخلی بحث تسهیلات است، اگر حمایت‌های لازم صورت بگیرد و دولت تسهیلاتی را به تولیدکنندگان اختصاص دهد، بی‌تردید ما خودمان گلیم خود را از آب بیرون می‌کشیم.
اعمال‌نفوذ
در این میان مجید ساعدی‌فر، مدیر تولیدی «مجید» اما حرف‌های دیگری می‌زند؛ او عدم رقابت برندهای ایرانی با برندهای خارج را به دلیل برخی اعمال‌نفوذها می‌داند و می‌گوید: در دوره‌های مختلف لیگ برتر ما با باشگاه‌ها وارد مذاکره شده‌ایم اما در نهایت اعمال‌نفوذهایی از درون فدراسیون فوتبال صورت گرفته و سبب شده باشگاه‌ها با برندهای خارجی قرارداد امضا کنند. او درباره اینکه باشگاه‌ها چگونه در این زمینه که موضوعی داخلی و مربوط به باشگاه‌هاست تحت‌تاثیر فدراسیون قرار گرفته‌اند هم گفت: به هر حال باشگاه‌ها با فدراسیون در ارتباط هستند و در این زمینه وقتی افرادی در فدراسیون می‌خواهند و اعمال‌نفوذ می‌کنند آنها هم طبق خواسته این افراد عمل می‌کنند. ساعدی‌فر اعمال‌نفوذ را گزینه اول تعیین برند البسه تیم‌های ورزشی می‌داند و درباره کیفیت تولیدات داخلی هم می‌گوید: من تنها می‌توانم درباره تولیدی خودم صحبت کنم. ما بهترین امکانات و تجهیزات روز دنیا را استفاده می‌کنیم و اطمینان دارم از نظر کیفیت هیچ مشکل و تفاوتی میان ما و برندهای خارجی وجود ندارد اما در نهایت همان اعمال‌نفوذهاست که سبب می‌شود ما با باشگاهی مذاکره کنیم و به توافق برسیم اما در نهایت آن باشگاه ناگهان با یک برند خارجی همکاری کند. ساعدی‌فر هم مقوله حمایت از تولیدکنندگان داخلی را از هر موضوع دیگری موثرتر می‌داند و می‌گوید: با توجه به گران شدن قیمت ارز و تاثیر آن روی مبادلات، ما برای تهیه مواد اولیه و همچنین تجهیزات و امکانات امیدواریم تسهیلات و حمایت‌های لازم فراهم شود و مسؤولان تنها در حد حرف به دنبال این موضوع نروند. وی ادامه می‌دهد: به هر حال اگر قرار است برندهای داخلی با برندهای خارجی رقابت کنند باید امتیازاتی برای آنها در نظر گرفته شود، این امتیازات می‌تواند از نظر بخشش مالیاتی یا حتی هزینه‌های جاری یک مجموعه شامل آب، برق و... باشد تا حداقل از این نظر و در شرایط اقتصادی فعلی تولیدکنندگان داخلی توان و قدرت رقابت با رقیبان خارجی را داشته باشند و بتوانند در زمینه‌های مختلف ار جمله تهیه البسه تیم‌های باشگاهی و حتی تیم ملی ایران وارد شوند. در نهایت به نظر می‌رسد رسیدن به خودباوری و همچنین حمایت اصولی و هدفمند از تولیدکنندگان داخلی است که می‌تواند برندهای ایرانی را در رقابت با رقیبان خارجی موفق کند.