محمدمهدی تقوی: «آر. کیو 88» با زیرنویس «مرور فتنه به زبان طنز» کتابی در 375 صفحه به قلم حسین قدیانی است که توسط موسسه فرهنگی- هنری و انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی به زیور طبع آراسته شده. در پشت جلد کتاب آمده: «بهار 91 در قطعه 26 بهشت زهرای تهران، مادر شهید حسین غلام‌کبیری هنوز در چشمانش قطرات اشک خشک نشده بود که گفت: فتنه برای سران فتنه، براندازی نشد ولی برای جگرگوشه 18 ساله من، شهادت داشت.» همین چند کلمه برای معرفی مختصر و مفید محتوای کتاب کافی است. اصولا ترکیب «طنز فتنه» یعنی آمیخته‌ای از خنده و گریه. اشک برای جگرگوشه 18 ساله و بسیجی مظلومی که به دست منافقین به شهادت رسید، بی‌آنکه آخرسر معلوم شود قاتلش که بود و چه شد؟! شرح مظلومیت بچه‌های بسیج بماند برای مجالی بعد اما این اشک، بسی خنده‌دار است، آنجا که فتنه برای سران فتنه، همه چیز شد الا براندازی! دفعه اولی که «آر. کیو 88» را دست گرفتم کمی این انتخاب نوشته پشت جلد برایم عجیب بود. توقع داشتم نویسنده محترم بخشی از طنزهای کتاب را ضمیمه پشت جلد کتاب کند اما اندکی که بیشتر در سخن مادر شهید حسین غلام‌کبیری دقت کردم، متوجه دلیل انتخاب نویسنده شدم. عبارت «فتنه برای سران فتنه، براندازی نشد ولی برای جگرگوشه 18 ساله من شهادت داشت» که برگرفته از مقدمه کتاب به قلم نویسنده است، اوج خنده و اوج گریه را به موازات هم دارد.
حسین قدیانی
: ما گاهی اشک شوق می‌ریزیم، یعنی از شدت سرور، دچار بغض و گریه می‌شویم. شادی بی‌نهایت، همین شادی است. هر جا که شاد بودیم اما این شادی، منجر به گریه نشد، مسرت ما تعریف بهترش «مسرت مبتذل» است. از این رو حماسه فتح خرمشهر، نه مسرتی مبتذل که «مسرتی مستدل» است. ما اما گاه هست که اشک شوق نمی‌ریزیم. داریم توأمان گریه می‌کنیم و می‌خندیم. این فرق دارد با اشک شوق. خنده‌های ما و گریه‌های ما در فتنه 88 از این دست بود. نه خنده ما از شدت غم بود و نه گریه ما از فرط شادی. اشک اگر می‌ریختیم، از سر ناچاری بود. خنده اگر می‌کردیم نیز. بخشی از فتنه، گریه داشت و بخشی از فتنه، خنده. خیلی دوست داشتم پشت جلد کتاب جمله‌ای باشد که همه این حرف‌های علی‌الظاهر دشوار را در چند کلمه بزند. دست آخر پناه بردم به آه مادر شهید غلام کبیری. معتقدم برای جمله «فتنه برای سران فتنه، براندازی نشد ولی برای جگرگوشه 18 ساله من، شهادت داشت» می‌شود کتاب‌ها نوشت. جمله‌هایی هست که به «تبیین» نیاز دارد. اهل هنر کاش «تدوین» کنند این جمله را.
محمدمهدی تقوی:
«آر. کیو 88» مجموعه‌ای نزدیک به 100 طنز مجزاست. طنزهای این کتاب جز چند طنز اول و چند طنز آخر، مشخصا درباره فتنه 88 است. از نکات جالب کتاب، طنز فانتزی آن در بعضی نوشته‌هاست. «مصاحبه تلفنی با شاه سلطان حسین» از این دست است. نویسنده بعضا به ذهن خود مجال پرواز عجیب و غریب داده و «گزارش اختصاصی از مراسم تحلیف اوباما» نوشته. «این چیزها چگونه به ذهن حسین قدیانی می‌رسد؟!» بعد از خواندن بسیاری از نوشته‌های کتاب، روح خواننده با آن درگیر می‌شود. «گفت‌و‌گو با آکواریوم» و «تماس تلفنی حسین‌آقا با هیلاری» از این دسته است. یکی از بهترین طنزهای کتاب، متن «عبور از خاطرات» است که نویسنده با قلمی شیرین و شیوا لیکن همراه دلیل و برهان، ضمن مزاح با خاطرات روزانه هاشمی رفسنجانی، جواب‌های قشنگی به «دیدیم گفتیم»های وي داده است. بدون هیچ شک و شبهه‌ای، گل سرسبد «آر. کیو 88» کسی نیست جز شیخ اصلاحات! «آر. کیو 88» بعضا طنزهایی دارد که بهتر است در خلوت خوانده شود! اغلب طنزهایی که در آن پای کروبی در میان است، سوژه و نویسنده دست به دست هم داده‌اند تا شاهکاری تماشایی خلق شود، مثل «من آمده‌ام؛ وای وای!». «نقش بنیانا در کودتای مخملین» یکی از بهترین طنزهای کتاب است. حسین قدیانی در این طنز به خوبی یک خبر علمی– اجتماعی را به مسائل روز سیاسی وصل کرده و از دل آن متن تمیزی درآورده. بعد از خواندن
«آر.کیو 88» خواننده می‌تواند از خود سوال کند: بهترین طنز کتاب کدام است؟!
حسین قدیانی:
در روزنامه وقتی برای ویرایش و تدقیق نبود و پشت‌بند هم باید ستون روزخند را می‌نوشتم. نوشته‌هایی بود که اصلا طنز نبود. نوشته‌هایی بود که بار متلکش بیشتر از بار طنزش بود. نوشته‌هایی بود که بار سیاسی‌اش بیشتر از بار طنزش بود.
«آر. کیو 88» اما مجموعه‌ای از بهترین آنهاست. خودم از حیث طنز به «تغییر برنده‌های سیمرغ» بهترین نمره را می‌دهم. اصلا معتقد نیستم هر نوشته‌ای که بیش از دیگر نوشته‌ها خنده‌دار باشد، بهترین طنز کتاب است. خنده، بخشی از طنز است، نه همه طنز. طنز حتما باید «نکته» داشته باشد. در «تغییر برنده‌های سیمرغ» کوتاه‌ترین عبارات، نکات فراوانی دارد. این جمله را نگاه کنید: مهدی هاشمی؛ برنده لوح سپاس داوران برای فیلم «اگه می‌تونی، منو بگیر». آری! حتما بخش مهمی از طنز، «گریه» است!
محمدمهدی تقوی:
کتاب خوشبختانه دارای انسجام است. از حیث انسجام، «نه ده» تقریبا کتاب منسجمی بود، «قطعه 26» اصلا اما «آر. کیو 88» واقعا انسجام یک کتاب را دارد. فراموش نکنید ویژگی انسجام برای کتبی از این دست، کاری سخت است اما کسانی که نوشته‌های حسین قدیانی را قبلا در روزنامه نخوانده باشند، بی‌گمان تصور می‌کنند همه این مطالب صرفا برای کتاب نوشته شده است. همه متن‌های «آر. کیو 88» سیاسی است. کاملا درگیر با موضوع انتخابات ریاست‌جمهوری است. محوریت فتنه در کتاب به خوبی رعایت شده. چیز اضافه بر سازمانی ندارد. شلوغ نیست. حتی نام کتاب با اولین متن کتاب یعنی «مقدمه نویسنده» و آخرین متن کتاب یعنی «آر. کیو 170 اسلام آورد و خودکشی نکرد» مطابقت دارد. حال که به آخر کتاب رسیدیم حتما متن یکی مانده به آخر کتاب را بخوانید. «سرشماری نفوس در خانه بعضی‌ها» دلتان را به شکل عجیبی خنک می‌کند. این طنز را اصلا از دست ندهید!
حسین قدیانی:
کتاب کردن مجموعه‌ای از مطالب روزنامه‌ها امری مرسوم میان نویسندگان است. با این همه باید مراقب مرز روشن و اختلاف آشکار رسانه کتاب و رسانه روزنامه بود. این مراعات، امری تجربی است. بعد از «نه ده» و «قطعه 26» قلق این کار دستم آمده. این فوت کوزه‌گری را نمی‌توانم، یعنی بلد نیستم توضیح بدهم ولی بلد شده‌ام اجرایش کنم! فقط اینکه بعضی مطالب روزنامه، یک روز که از چاپش بگذرد، بیات می‌شود. گیرم حالا خیلی هم متن خوب و طنز فاخری باشد، بعضی اما مانا و ماندنی است.
محمدمهدی تقوی:
به کتاب «آر. کیو 88» نقدهایی دارم. بعضی انتقاداتم متوجه ظاهر کتاب است که خیلی مرتبط با نویسنده نیست. بعضی نقدها مع‌الاسف یقه نویسنده کتاب را می‌گیرد. مثلا نمی‌دانم چرا حسین قدیانی برای بعضی طنزهای کتاب زحمت نوشتن چند خط پانوشت را به خود نداد؟! طنز «اتمام حجت کروبی با شورای نگهبان» از آن جمله است. دومین نقدم به «آر. کیو 88» نداشتن یک کاراکتر ثابت در متن‌های مصاحبه‌محور است. کاش حسین قدیانی در تنظیم کتاب، این نقیصه را جبران می‌کرد و لااقل برای بعضی طنزهایش که جا داشت، کاراکتری ویژه از جنس «آقای چیز» که در «خبرگزاری چیزنا» دارد، طراحی می‌کرد. به کتاب 2نقد دیگر هم دارم که صلاح را در این می‌بینم عمومی نشود. قدر مسلم، فی‌الحال وقت دست مریزاد گفتن به حسین قدیانی و البته ناشر محترم است. یکی از بهترین نقاط قوت این اثر تیزبینی نویسنده در چینش مطالب است. من با رضا شکیبایی موافقم.
«آر. کیو 88» بیش از آنکه طنز فتنه 88 باشد، طنز فتن پیش رو است. کافی است اولین طنز کتاب را بخوانید تا با مطالعه «ماجرای شیخ دیپلمات» از همین الان طنز انتخابات ریاست‌جمهوری سال بعد را خوانده باشید. به این پاراگراف دقت کنید:
«شیخ دیپلمات در ادامه بیان داشت: توفان‌هایی که طی هفته‌های گذشته در ایالت‌های مختلف آمریکا رخ داده، محصول بی‌تدبیری اصولگرایان در حل مشکلات کشور است و ما در دولت‌های گذشته یعنی سازندگی و اصلاحات، با چنین سوءمدیریت‌هایی روبه‌رو نبودیم». شما به جای شیخ دیپلمات، نام چه کسی را جایگزین می‌کنید؟! هان! هنوز زود است؟ پس داداش حسین بسیجی‌ها طنز فردای ما را نوشته با کتاب فاخر «آر. کیو 88» که برایش زحمات فراوان کشیده است.
حسین قدیانی:
ستاره تا دعای ماه را دارد، نه قلمش می‌لغزد، نه قدمش. به امید آن روز که طنز دجال را زیر نور خورشید، قیل و قال کنیم.