گروه سیاسی: در مذاکرات ایران و 1+5 در استانبول در واقع هیچ توافقی صورت نگرفت و بیان صریح کاترین اشتون مبنی بر پذیرش حقوق هسته‌ای ایران در قالب ان‌پی‌تی در چارچوب یک تعهد ثبت نشد با این حال رفتار رسانه‌ای چه در خارج از ایران و چه در ایران به‌گونه‌ای بود که بسیاری نشست استانبول را یک توافق بزرگ تلقی کردند. به گزارش «وطن‌امروز» اگرچه اذعان 1+5 به حقوق مصرح ایران در ان‌پی‌تی یک گام به جلو تلقی می‌شود اما باید پذیرفت این ادبیات دیپلماتیک قطعا باید به صورت تعهد مستند ارائه شود تا از ضمانت حقوقی برخوردار شود. به همین دلیل است که بسیاری از کارشناسان معتقدند در استانبول هیچکدام از طرفین دستاورد ملموسی نداشتند اما ادبیات مناسب‌تری نسبت به گذشته بیان شد که به قول دبیر شورایعالی امنیت ملی کشورمان یک گام به جلو است.
حال بغداد، میزبان پیشنهاد‌شده ایران است که می‌تواند محل توافقات مهم یا غیر از آن باشد. آنچه در بغداد روی می‌دهد برای طرفین بسیار حائز اهمیت است. از همین رو از اکنون می‌توان ترافیک دیپلماتیک در مسیر بغداد را مشاهده کرد. 3 خرداد یعنی 14 روز دیگر طرفین در بغداد مقابل هم می‌نشینند. با این حال بر اساس برنامه طراحی‌شده نمایندگان ایران و آژانس 24 و 25 اردیبهشت‌ماه در وین مذاکراتی فنی و حقوقی برگزار می‌کنند. این مذاکرات میان طرف ایرانی و نمایندگان آژانس از آن جهت بسیار مهم است که می‌تواند منتهی به خروج موضوع ایران از دستورکار شورای امنیت شود. اگرچه ایران بارها ارجاع موضوع هسته‌ای خود به شورای امنیت را غیر‌قانونی دانسته اما به نظر می‌رسد خروج موضوع ایران از شورای امنیت یکی از اهداف مهم مذاکره‌کنندگان کشورمان برای مذاکرات آتی باشد. برای این مهم نمایندگان ایران باید درباره مباحث فنی و حقوقی شفاف‌سازی کرده و سوالات نمایندگان آژانس را پاسخ دهند البته یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس در تازه‌ترین اظهارات خود درباره پارچین به‌گونه‌ای سخن گفت که تلاش وی برای سختگیری در مذاکرات 24 و 25 اردیبهشت را نشان می‌داد. آمانو حتی اعلام کرد بازرسان آژانس قطعا باید از تاسیسات پارچین دیدن کنند. البته به نظر نمی‌رسد جمهوری اسلامی ایران در این‌باره مخالفتی کند چراکه علی‌اصغر سلطانیه پیش از این اعلام کرده بود ایران آماده بازدید آژانس از سایت پارچین است.
لغو تحریم ها
یکی از موضوعاتی که قطعا می‌توان به عنوان یک هدف ایران از آن نام برد موضوع لغو تحریم‌‌هاست. این موضوع چندی پیش مورد اشاره غلامعلی حدادعادل، نماینده اول تهران در مجلس نهم قرار گرفت. حدادعادل با اشاره به مذاكرات بغداد و تحريم‌هاي اعمال‌شده عليه كشورمان گفت: برداشتن تحريم‌ها، حداقل انتظار ماست. وی افزود: اميدواريم اين مذاكرات براي تكميل مقدماتي باشد كه در مذاكرات استانبول ايجاد شد و فضاي مذاكرات استانبول در بغداد به صورت بهتري دنبال شود. مشاور عالی مقام معظم رهبری تاكيد كرد: طرف مذاكره ما بايد به حقوق ملت ايران توجه بيشتري كند و بداند كه رفتار با ملت ايران بايد رفتاري منطقي باشد. حدادعادل در پاسخ به اينكه آيا تحريم‌هاي اعمال‌شده عليه كشورمان برداشته خواهد شد يا نه؟ گفت: اين حداقل انتظار ماست. این اظهارات حدادعادل بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های دنیا داشت و این انتظار ایران از مذاکرات بغداد را به شکل وسیعی مطرح کرد. این موضوع البته در واقع یک روال طبیعی در مسیر مذاکرات است. بر اساس مذاکرات وین، اگر جمهوری اسلامی ایران با بازرسی‌ها موافق باشد که سلطانیه رسما از موافقت ایران خبر داده است؛ دیگر دلیلی برای تداوم تحریم‌ها وجود ندارد. چراکه با آشکار شدن سلامت برنامه هسته‌ای ایران غرب متعهد به پذیرش حقوق هسته‌ای ایران در چارچوب ان‌پی‌تی می‌شود.
تثبیت غنی‌سازی در ایران
پس از نشست استانبول علی باقری نماینده جلیلی و اشمیت نماینده اشتون موظف شدند چارچوب و طرحی را برای مذاکرات بغداد تهیه کنند که شرایط و نوع همکاری 2طرف به منظور حل موضوع هسته‌ای ایران را در‌بر داشته باشد. کاترین اشتون در پایان نشست استانبول در جمع خبرنگاران عنوان کرد ایران نیز حق دارد بر اساس معاهده ان‌پی‌تی از حقوق هسته‌ای برخوردار باشد. اکثر کارشناسان این اظهار‌نظر را برای ایران یک برد قلمداد کردند، چرا که این موضوع پس از 10 سال به طور رسمی از زبان طرف مذاکره‌کننده با ایران عنوان شد اما نکته مهم در این بین خواست ایران بر اساس به رسمیت شناخته شدن حق غنی‌سازی اورانیوم است. به گزارش فارس، بر اساس معاهده ان‌پی‌تی هر کشوری که عضو این پیمان است حق دارد به طور صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای برخوردار باشد و کشورهای دارنده تکنولوژی هسته‌ای نیز باید در صورت نیاز کشور درخواست‌کننده امکانات مورد نیاز را فراهم کنند اما در این معاهده درباره میزان غنی‌سازی اورانیوم حرفی به میان نیامده است. حسن بهشتی‌پور، کارشناس مسائل سیاسی با تایید این موضوع می‌گوید: غنی‌سازی اورانیوم بر اساس نیازی است که هر کشوری به آن دارد، به طور مثال برای برق هسته‌ای به 5/3 تا 5 درصد غنی‌سازی نیاز است. برای ایزوتوپ‌های دارویی که ایران در رآکتور 5 مگاواتی تهران از آن استفاده کرده است به غنی‌سازی 75/19 تا 20 درصد نیاز است. وی گفت: غنی‌سازی اورانیوم خط قرمز ایران است، درست است که گروه 1+5 حق هسته‌ای ایران را به رسمیت شناخت اما موضوع مهم بحث حق غنی‌سازی برای ایران است که هنوز به رسمیت شناخته نشده است. این کارشناس مسائل هسته‌ای با اشاره به توافقنامه تهران اظهار داشت: زمانی که ایران با حسن‌نیت در حاشیه مذاکرات گروه 1+5 در تهران قبول کرد سوخت مورد نیازش را دولت‌های غرب تامین کنند و در ازای آن اورانیوم غنی‌سازی خود را به شکل امانت به ترکیه بفرستد، دولتمردان آمریکایی، فرانسوی و انگلیسی با وجود اینکه خود این پیشنهاد را داده بودند توافق صورت گرفته بین ایران، برزیل و ترکیه را بر هم زده و به تعهدات خود عمل نکردند. وی افزود: حال چه تضمینی است که بار دیگر نیز این اتفاق رخ ندهد، به همین دلیل ایران نیاز دارد حق غنی‌سازی اورانیوم را کسب کند. در گروه 1+5، 2طیف مشخص حضور دارند، طیف نخست مرکب از آمریکا، انگلیس و فرانسه سارکوزی و جبهه دیگر روسیه، چین و بعضا آلمان که بر سر مذاکرات و واکنش و برخورد با موضوع هسته‌ای ایران گاه اختلاف‌نظر دارند. گروه اول که قائل به اعمال فشار و تحریم هستند با نگاهی بدبینانه ترجیح می‌دهند به هر شکل ممکن حتی توسل به واکنش نظامی موضوع هسته‌ای ایران را بحرانی و مشکل‌ساز جلوه داده و ایران را به عنوان یک خطر جهانی معرفی کنند البته شکست سارکوزی در انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه می‌تواند این طیف را تضعیف کند که کارشناسان نیز بر همین اعتقادند. گروه دوم عمدتا در تلاش براي حل موضوع بر اساس تعامل و همکاری دوطرفه هستند، هر چند این گروه نیز در اعمال تحریم‌های مصوب شورای امنیت بر ایران با گروه اول همسو شده‌اند اما تعامل را به تقابل ترجیح می‌دهند. روسیه با ارائه طرح گام به گام سعی بر حل دیپلماتیک موضوع هسته‌ای ایران کرد. هر چند این طرح نتوانست در زمان مطرح شدن تاثیر زیادی بر روند مذاکرات بگذارد اما در نهایت پس از نشست استانبول ـ 2 که ماه گذشته برگزار شد نمایندگان 2طرف ایران و 1+5 پس از 14 ماه توقف گفت‌وگوها از لزوم تصویب و تدوین یک مدالیته زمانی از سوی معاونان اشتون و جلیلی تا نشست بغداد خبر دادند.
ترافیک دیپلماتیک به مقصد بغداد
گروه 1+5 ادعا می‌کند تنها نگرانی‌اش بحث حرکت ایران به سمت ساخت بمب اتمی است این در حالی است که ایران بارها اعلام کرده چنین برنامه‌ای ندارد و به دنبال اهداف صلح‌آمیز است. در این مدت شاهد اظهار‌نظرات، پیشنهادات و واکنش‌های مختلف از سوی دولتمردان کشورهای حاضر در گروه 1+5 و ایران بوده‌ایم. در این بین نباید از سفر‌های دیپلماتیک در راستای همسو کردن سیاست‌ها و صف‌بندی‌ها غافل شد. علی باقری هفته گذشته ابتدا راهی پکن شد، سپس به دیدار وزیر خارجه روسیه رفت و روز یکشنبه نیز راهی ژنو شد. در این بین می‌توان از سفر کلینتون، وزیر خارجه آمریکا به پکن نیز یاد کرد. هر چند سفر وی در راستای تفاهمنامه‌های بین 2 کشور و از قبل تعیین شده بود اما نمی‌توان از نظر دور داشت که کلینتون در این سفر با همتای چینی خود درباره موضوع هسته‌ای ایران و تحریم‌ها نیز گفت‌وگو و تبادل نظر داشته است. همچنین می‌توان به سفر کاترین اشتون به تل‌آویو نیز اشاره کرد. هر چند این سفر نیز در راستای همکاری اتحادیه اروپایی و رژیم صهیونیستی صورت گرفت اما مطمئنا یکی از محورهای مطرح شده در این سفر موضوع هسته‌ای ایران بوده است.