حرص یکی از ظهورات نفس و هواهای نفسانی است. حرص در لغت به معنای علاقه شدید است. حرص فی‌نفسه صفت مذمومی نیست، بلکه اگر میل و اراده و علاقه شدید به دنیا و امور دنیوی باشد، مذموم و ناپسند است و اگر علاقه شدید به امور معنوی و هدایت بندگان بشر باشد، صفتی پسندیده است؛ چنانكه قرآن درباره پیامبر اکرم
صلی‌الله علیه و آله و سلم می‌فرماید:
«حَريصٌ عَلَيْكُمْ» [توبه/ 128]«حريص بر- هدايت و نجات- شما است».
اما حرص مذموم که مورد بحث ماست، صفت و ملکه نفسانی است که انسان را به جمع‌آوری آنچه نیاز ندارد، برمی‌انگیزد. انسان در این حالت برای خود حد و مقدار معینی نمی‌شناسد، زیرا حریص هیچگاه به آنچه دارد و به حدی که در آن است، قانع نیست. این خواستن بی‌حد و حصر، انسان را به تلاشی بی‌پایان برای رسیدن به مطامع پست دنیوی وا می‌دارد تا حدی که در راه دنیا هلاک شود. [جامع‌السعادات؛ 2/102 ت 103] سعدی صفت حرص را به زیبایی توصیف کرده است: «بازرگانی را شنیدم که 150 شتر بار داشت و 40 بنده خدمتکار. شبی در جزیره کیش مرا به حجره خویش درآورد، همه شب نیارمید از سخن‌های پریشان گفتن که فلان انبازم به ترکستان و فلان بضاعت به هندوستان است و این قباله فلان زمین است و فلان چیز را فلان ضمین، گاه گفتی خاطر اسکندری دارم که هوایی خوشست، باز گفتی نه که دریای مغرب مشوشست، سعدیا سفری دیگرم در پیشست، اگر آن کرده شود بقیت عمر خویش به گوشه بنشینم. گفتم: آن کدام سفرست؟ گفت: گوگرد پارسی خواهم بردن به چین که شنیدم قیمتی عظیم دارد و از آنجا کاسه چینی به روم آرم و دیبای رومی به هند و فولاد هندی به حلب و آبگینه حلبی به یمن و برد یمانی به پارس و زان پس ترک تجارت کنم و به دکانی بنشینم. انصاف ازین ماخولیا چندان فرو گفت که بیش طاقت گفتنش نماند، گفت: ای سعدی! تو هم سخنی بگوی از آنها که دیده‌ای و شنیده‌ای. گفتم:
آن شنیدستى که در اقصاى غور
بار سالارى بیفتاد از ستور
گفت: چشم تنگ دنیا دوست را
یا قناعت پر کند یا خاک گور
[گلستان سعدی]
بنابر توجهی که قرآن کریم به ما داده است، یکی از اصلی‌ترین عواملی که قوم یهود و بنی‌اسرائیل از راه حق منحرف شدند و جامعه دینی موسوی به جامعه‌ای منحط و منحرف بدل شد، همین صفت مذموم حرص است.
«وَلَتَجِدَنَهُمْ أحرَصَ النّاسُ عَلي حَيوه.. وَ مِنَ الَذينَ أشرَكُوا يَوَدُّ أَحدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ ألفَ سَنَهٍٍ» (بقره/ 96) «آنها را حريصترين مردم، حتي حريص‌تر از مشركان به زندگي (اين دنيا و اندوختن ثروت) خواهي يافت. تا آنجا كه هريك از آنها دوست دارد هزار سال عمر كند». این حرص بر عمر بسیار طولانی، آنها را به پست‌ترین کارها وا می‌دارد به گونه‌ای که یهود به حریص‌ترین و خبیث‌ترین جریان تاریخی معروف شد.