دکتر محمدحسین طوسی‌وند*: اگر بخواهیم ارزش شاهنامه را بدانیم باید پیش از هر چیز به جایگاه و مقام فردوسی در حیطه ادبیات کلاسیک ایران اشاره کنیم. بی‌تردید جایگاه این شاعر حماسی و نامدار امروز بر کسی پوشیده نیست. چندان که معتقدم ملت ایران همواره وامدار حکیم توس هستند، اگرچه شاهنامه به تعبیری هویت ملی ما به شمار می‌رود اما باید این نکته را خاطرنشان کرد که شاهنامه تنها متعلق به ایرانیان نیست بلکه برای تمام جهانیان سروده شده کمااینکه چهره‌هایی چون دانته، شکسپیر و... نیز متعلق به تمام کشورهاست. خاصه اینکه فردوسی در شاهنامه در قالب حکایت‌های مختلف به بیان مضامینی می‌پردازد که فرامرزی است و برای جهانیان کاربرد دارد. هدف بنیاد فردوسی با شروع هفته بزرگداشت فردوسی این بوده که بتواند عامه مردم را نسبت به زوایای پیدا و پنهان شاهنامه جلب کند و آموزه‌های اخلاقی و فرهنگی که فردوسی در این شاهکار ماندگار ارائه کرده را به مردم منتقل کند. فردوسی با نگارش شاهنامه کوشید تا هویت ملی را احیا کند و از همه مهم‌تر زبان فارسی را زنده کرد. آنچه مسلم است این است که خدمتی که فردوسی با نگارش شاهنامه به ایران و ایرانیان کرده در چند سطر نمی‌گنجد اما متاسفانه به آن شکلی که باید نسبت به اسطوره‌های شاهنامه توجهی نشان داده نشده و می‌بینیم که جز تعداد معدودی از شخصیت‌های شاهنامه، باقی اسطوره‌ها همواره در سایه انزوا قرار گرفته‌اند و درباره آنها یا کار نشده یا اگر هم شده اندک بوده است. بی‌توجهی به اسطوره‌ها در حالی صورت می‌گیرد که فردوسی در شاهنامه هیچ شخصیتی را بدون دلیل و منطق خلق نکرده و از وارد کردن هر اسطوره به شاهنامه منظور خاصی داشته است. اگرچه باید اعتراف کرد مستشرقان اروپایی از دیرباز تا امروز در مقایسه با ما بیشتر روی شاهنامه به تحقیق و تفحص پرداخته‌اند و ما که آینه‌دار فرهنگ بوده‌ایم از این قافله عقب مانده‌ایم. آمریکایی‌ها از موش و گربه والت‌دیسنی را به وجود آوردند و هنوز با گذشت سال‌ها نسبت به پررنگ شدن جایگاه والت دیسنی می‌کوشند اما ما که داعیه‌دار فرهنگ غنی با پیشینه طولانی هستیم، هنوز بسیاری از مفاخر و مشاهیر کشورمان را نمی‌شناسیم و نسبت به شناخت آنها بی‌اعتناییم. از این رو است که مشاهده می‌کنیم سهم پژوهش اروپایی‌ها بر شاهنامه و جایگاه فردوسی در جهان بیش از ما بوده و جز تعداد معدودی محقق برجسته در ایران، کار چندانی در این باره انجام نشده است. امروز با هجوم واژه‌های عربی و خارجی مواجه می‌شوم و تاسف می‌خورم که با وجود داشتن اصطلاحات ارزنده و زبان شیوا و روان چرا زبان فارسی در معرض هجوم این واژه‌ها قرار گرفته است.
*رئیس بنیاد فردوسی و استاد دانشگاه