ساخت فیلم دینی و فیلمی که بتواند مفاهیم دینی را به مخاطب القا کند 2 مقوله کاملا از هم متفاوت است. جنس محصولاتی که عموما ادعای دینی بودن دارند در القای مفاهیم متعالی به مخاطب ناکارآمد هستند. «سیب و سلما» از جنس همین نوع سینماست؛ پر از اغراق و شعار. اما سیره سینمایی که می‌تواند غیرمستقیم مفاهیم متعالی را به مخاطب القا کند را می‌توان در آثار مجید مجیدی و سیدرضا میرکریمی جست‌وجو کرد. سینمای نوع دوم از شعار و اغراق به دور است. راستی تا یادم نرفته اشاره کنم که رضا میرکریمی در ملودرام‌های خانوادگی‌اش مفاهیم متعالی را در پوسته‌ای از یک درام خوش نقش و نگار به مخاطب عرضه می‌کند و بیننده را با همه وجود به مکاشفه وامی‌دارد اما در آثاری نظیر سیب و سلما مخاطب مجبور است دائما روایت‌های سطحی را بدون القاي مفاهیم اصلی درک کند. این نکته را قبل از پرداختن به بحث اصلی اشاره کنم که روایت فیلم سیب و سلما از کهن روایت پدر مقدس‌اردبیلی برداشت شده است. داستانی که نسل به نسل، سینه به سینه از زبان پدران و پدربزرگان شنیده‌ایم و آنچه در این داستان کوتاه و دل‌انگیز برایمان نقل شده دستمایه درام سیب و سلما قرار گرفته است. متاسفانه فیلمنامه‌نویس این اثر با سیاق نه چندان هنرمندانه آن را به یک برگردان ناشیانه امروزی بدل کرده است. عیب بزرگ سیب و سلما محتوای کج‌اندیشانه است که نویسنده در ابتدا قصد داشته از این کهن روایت که منبع اقتباس بوده، مفهوم حرام و حلال را به تماشاگر منتقل کند اما ناگهان میانه راه کلیت درام را به روایتی دختر- پسری بدل کرده که در برخی موارد فیلمی که ادعای دینی بودن دارد لحن غریزی پیدا می‌کند. فیلمساز محترم حتی نمادها و نشانه‌هایی را که در فیلمش به کار برده است به خوبی نمی‌شناسند. او در ابتدا نشان می‌دهد جوانک – صادق– سیبی قرمز رنگ را گاز می‌زند اما چون نشانه‌شناسی و نمادشناسی نمی‌داند، متوجه نمی‌شود که سیب قرمز می‌تواند با توجه به داده‌های دراماتیک فیلم نمادی از غریزی بودن باشد. نکته دوم که اهمیت فوق‌العاده دارد این است که فیلمسازانی که ادعای سینمای دینی دارند، فراموش کرده‌اند جداسازی 2 لحن فطری و غریزی در فیلمسازی چقدر اهمیت دارد. آیا تاکنون از خود پرسیده‌اید چرا قصه یوسف و زلیخا در قرآن آمده و تنها جنبه‌های پندآموز آن برای مردم جذاب است. دلیل این امر کاملا مشخص است؛ قرآن تمام قصه‌هایش را با لحن فطری به مخاطب ارائه می‌کند. در قصه پدر مقدس اردبیلی هم که منبع اقتباس سیب و سلماست، جنبه‌های اروتیکی دیده نمی‌شود. حتی پای دخترک صاحب باغ که بعدها مادر مقدس اردبیلی می‌شود به اصل قصه باز نمی‌شود. تغییرلحن اما تاثیر مخربی بر بازگویی آثار دینی دارد.
فیلم سیب و سلما به كارگردانی حبیب‌الله بهمنی با فیلمنامه‌ای از سیدناصر هاشم‌زاده، محصول سازمان توسعه سینمایی حوزه هنری، یکی از نازل‌ترین آثار ساخته شده در حوزه سینمای دینی است. سیب و سلما اقتباسی آزاد و امروزی از روایت مردی بزرگ است که این روایت منتسب به پدر بزرگوار مقدس اردبیلی شناخته می‌شود و روایت مردی است که در پی حلالیت طلبیدن برای گاز زدن سیبی است که یکباره با پیشنهادی عجیب از جانب صاحب باغ مبنی بر ازدواج وی با دختر پر از عیبش روبه‌رو می‌شود و پدر بزرگوار مقدس‌اردبیلی برای فرار از آتش دوزخ و به دلیل کسب حلالیت صاحب باغ، این ازدواج را می‌پذیرد اما هنگام عقد متوجه می‌شود که دخترک نه تنها عیوب عنوان شده از جانب پدر را ندارد بلکه در زیبارویی و دیانت بی‌همتاست. در واقع طرح این موضوع که وی فاقد هرگونه زیبایی و بصیرت است تنها آزمونی برای جوان سیب گاز زده است. حاصل این ازدواج فرزندی نیک نهاد به نام مقدس اردبیلی است اما داستان فیلم سیب و سلما 180 درجه با اصل اقتباس متفاوت است. در سیب و سلما، با طلبه جوانی مواجه می‌شویم که دغدغه دینی دارد و این دغدغه در مرامنامه دینی و روزمرگی این جوان کمتر دیده می‌شود. سیب و سلما در فضایی اغراق‌آمیز نمونه یک روحانی آرمانی را نشان می‌دهد، منتها با این تفاوت که آرمان در بدنه درام جاری نمی‌شود و این طلبه جوان بدون اینکه ذره‌ای حرف‌ها و پندهای اغراق‌آمیز بزند سعی می‌کند سلوک و شیوه زندگی دینی را به تماشاگر بیاموزد. صادق – شخصیت محوری- به‌راحتی و با کلامی ساده، از اعتقادش حرف می‌زند و ابایی ندارد که دیگران او را ریشخند کنند. از دیگر معایب گل‌درشت فیلم این است این طلبه جوان، دارای ذکاوت و جسارت یک طلبه هوشمند نیست. اتفاقا فکر می‌کنم این 2 مورد به نوعی هجو روحانیت باشد. صادق دنبال صاحب مال برای حلالیت‌طلبیدن است اما این حرکت فاقد انگیزه‌های دراماتیک است. تقریبا می‌توان گفت جزئیات زمانی اهمیت پیدا می‌کند که شجاعت این طلبه جوان در دفاع از حقیقت و نگفتن دروغ به چشم نمی‌آید؛ حتی با اینکه می‌داند گفتن آن به ضرر او خواهد بود و ممکن است محبت دختری را که در دل او ریشه کرده، از دست بدهد.
سازندگان ژرف‌نگری عمیق دینی را به صورتی ساده‌لوحانه نشان می‌دهند و در بدنه فیلم هرکسی می‌تواند به سادگی صادق را دست بیندازد. دختر جوانی که صاحب سیب است، با او شوخی می‌کند و برای حلالیت و بخشش او شرط می‌گذارد که قرآن را بخواند ولی اندازه‌ای برای آن تعیین نمی‌کند. جوان ضرر نمی‌کند و ثواب می‌برد اما این نشان می‌دهد که روحانی جوان ما رودست می‌خورد و او را سرکار می‌گذارند! چوپان، باغبان، تعزیه‌خوان و... همه اجازه دارند او را دست بیندازند. این خصوصیت شخصیتی، اندکی با شجاعت وی که به‌دشواری در طلب جست‌وجو و بخشش است، مغایرت دارد و تسلط او را بر اوضاع کم می‌کند و او را به موجودی ترحم‌برانگیز تبدیل می‌کند و درنهایت، چیزی که در پایان داستان می‌بینیم، غلیان حس دلسوزی برای طلبه جوان است.
سيب و سلما در جغرافیای سینمای دینی هیچ جایگاهی نمی‌تواند برای خود دست و پا کند. اين فيلم در توصيفي كوتاه، ساخت و پرداختي خلاقانه ندارد و به لحاظ كارگرداني و بخش‌هاي متنوع و مختلف آن، نمونه‌اي فراموش نشدني از فيلمسازي شعاری توام با سطحی‌نگری است. كارگردان در کلیت موفق نمی‌شود لحظه‌هایي سرشار و خلاقانه همچون آثار مجیدی و میرکریمی بيافريند. کلیت اثر میل دارد سوژه حرام‌خواری را مورد نقد قرار دهد اما آنچه مد‌نظر سازندگان بوده در این فیلم به هیچ‌وجه به ثمر ننشسته است و عدم وفاداری به اصل قصه جذابیت‌های دراماتیک یک قصه کلاسیک فطری را بدل به داستانی غریری کرده. از اشتباهات استراتژیک سیب و سلما این است که قصه پدر مقدس‌اردبیلی را به زمان حال آورده است. برخی قصه‌ها وقتی شکلی امروزی پیدا می‌کنند، چارچوب‌های معنایی خود را از دست می‌دهند، از همین رو می‌توان نقصان‌های دراماتیک سیب و سلما را در فضا و اتمسفر‌سازی موجود مشاهده کرد.
شخصیت‌پردازی و نوع بازی بازیگران، از شخصیت صادق (هادی دیباجی) تا سلما (سوگل قلاتیان) دارای کنش‌های منطقی نیستند و نیاز به توجیه دراماتیک در چارچوب درام دارند. اتفاقا شأنیت داستان را همین عدم شخصیت‌پردازی به چالش می‌کشد. سوژه حلالیت‌طلبی برای خوردن یک سیب شاید به تنهایی جذاب باشد اما برای یک اثر سینمایی بدون پرداخت خرده‌درام‌های متعدد یقینا کلیت فیلمنامه را بی‌منطق و خنثی جلوه می‌دهد. به دلیل مورد اهمیت قرار نگرفتن همین خرده قصه، بدنه دارم دچار نقصان ریتميک می‌شود و فضای داستان را از یکدستی خارج کرده و به جذابیت و کشش موضوع فیلم نمی‌افزاید. اگر رویارویی طلبه با سلما به رابطه عاشقانه‌ای منجر می‌شد می‌توانست زمینه تردید طلبه را فراهم کند تا در برزخ رعایت دستور الهی و رسیدن به سلما بماند و موجب پویایی و عمق داستان شود. از همین رو سراسر فیلم سرشار از اتفاقاتی است که عمدتا نامفهوم و بی‌ربط است و جایگاه مشخصی ندارند. در اين ميان، پايان مبهم این فیلم به معضل رابطه عاشقانه صادق و سلما آسیب می‌زند. اگر مثل اغلب فيلم‌هاي ايراني با گل و گلاب و عروس و عروسي پايان مي‌يافت، کلیت اثر شکل بهتری پیدا می‌کرد، حداقل مخاطب دلبسته کلیشه می‌شد.