در مطلب گذشته اشاره شد نظام تولید فکر و علم در غرب اکنون با شتاب فراوانی در حال حرکت است در حالی که ما کماکان اندرخم کوچه‌‌های نظام آموزش عالی گیر افتاد‌ه‌ایم و طرفه اینکه غربیان این فرآیند را از سنت‌های قدیمی ما ایرانیان نظیر نظامیه‌ها و حوزه‌‌های علمیه اخذ کرده‌اند، زمانی که تفکر و فرهنگ و نگاه نقادانه در آنجا حرف اول را می‌زد و وظیفه شاگرد نقد استاد بود و بدین ترتیب ابن‌سیناها و فارابی‌ها و صدرالمتالهین‌ها سر برمی‌آوردند، در حالی که امروز همت اصلی یک استاد ایرانی درس دادن در کلاس‌‌های مختلف و احیانا چاپ مقالات بی اثر در مجلات بین‌المللی آن هم عمدتا با همت و تلاش دانشجویان دکترا و کارشناسی‌ارشد است.
می‌توان مثال‌‌های فراوانی از خوبی‌ها و نحوه ای که در آنجا به نگاه نقادانه توجه می‌شود را بیان کرد. بیان این مثال‌ها شاید از منظری خوب باشد و خواننده در جریان قرار بگیرد که چگونه نحوه رفتار و برخورد انسان‌ها با یکدیگر متفاوت است و البته از طرف دیگر کمک می‌کند که منشا تفاوت بهتر احساس شود. مثلا فرض کنید که شما به عنوان یک دانشجوی دکترا یا کارشناسی‌ارشد در ایران با استاد خود قرار ملاقات دارید و زمانی که سر قرار می‌روید، خبری از استاد معظم نیست. انتظار نیز حتی تا زمانی قریب به 2ساعت بی‌فایده است و این قرار که برای شما بسیار مهم بوده است، بنابه دلایل نامعلومی لغو می‌شود. در ارتباطات بعدی با استاد محترم متوجه می‌شوید مثلا برای ایشان یک قرار کاری یا پروژه پیش آمده است و وی نیز خود را موظف نمی‌دانسته که به شما خبر بدهد یا کسر شأن ایشان بوده که به شما زنگ بزند و حداقل بگوید که نمی‌تواند سر قرار حاضر شود.
خب! چرا چنین اتفاقاتی به وفور در ایران می‌افتد و در دانشگاه‌‌های خوب و مطرح غربی به ندرت؟ پاسخ آن را به سادگی می‌توان در 2 ساختار و 2 فرهنگ متفاوت جست‌وجو کرد. شما در ایران به عنوان یک دانشجو تقریبا هیچ ارزشی برای استاد ندارید و از آنجا که استاد بدون مقاله و کار پژوهشی نیز سال‌‌های سال می‌تواند به حیات آکادمیک خود در دانشگاه ادامه دهد و از طرف دیگر نمره و زندگی شما در دستان گرانقدر استاد است، لذا ایشان نه‌تنها خود را موظف نمی‌داند برای پژوهش و به تبع آن برای شما وقت خاصی اختصاص بدهد بلکه توقع دارد شما مقاله خود را نیز با نام وی چاپ کنید (دوباره تاکید کنم این نمونه‌ها در غرب نیز فراوان است بویژه در دانشگاه‌‌های درجه دوم و سوم) اما در یک دانشگاه مطرح، شما ابزار اصلی پژوهشی دست استاد هستید و وی که اکنون یک چهره بین‌المللی است، نمی‌تواند هر مطلبی را به نام خود چاپ کند، هر حرفی را بزند و اگر نتواند از نظر پژوهشی کار خود را ارتقا بدهد، از گردونه رقابت عقب می‌ماند بنابراین شما از ارزش بسیار بالایی برای وی برخوردارید و نه‌تنها زمان قرار ملاقات شما با ایشان بسیار مهم است بلکه اگر نتواند بیاید به شما خبر می‌دهد و عذرخواهی می‌کند.
ادامه در صفحه 12