این هفته نتوانستم به سخنرانی مردی که مدتی است از رادارهای بسیاری از ما خارج شده بیتوجه باشم. جورج دبلیو بوش، رئیسجمهوری سابق آمریکا در یک سخنرانی عمومی نادر گفت:«آمریکا نمیتواند این مساله را که انقلاب برای آزادی در خاورمیانه آغاز شود یا پایان یابد، انتخاب کند. آمریکا تنها میتواند انتخاب کند که کدام سو باشد... پیام آمریکا باید قدرتمندانه و آشکار باشد، ما از آزادی حمایت میکنیم». این یک محافظهکاری خوشبینانه است که کاملا در برابر بدبینی بسیاری از محافظهکاران قرار میگیرد. برای نمونه به دیدگاههای بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر [رژیم] اسرائیل نگاهی بیندازید. او نوامبر سال گذشته، بهار عربی را «یک موج اسلامی، ضدغربی، ضدلیبرال، ضداسرائیلی و غیردموکراتیک» خواند. طنز قضیه اینجاست که در سوءظن آشکار نسبت به بهار عربی در منطقه، بیبی [نتانیاهو] یک همبستر عجیب دارد؛ پادشاهی سعودی. قبلا اینگونه نبود که اسرائیل و عربستانسعودی همواره سیاستهای مشترکی داشته باشند اما این 2 رژیم هماکنون در ترس از خیزشهای جهان عرب شریک هستند. این نگرانی از جانب عربستان به حدی است که این کشور اخیرا میزبان کنفرانسی برای تقویت سلطنت بود، یعنی آنچه کاملا با دموکراسی مدرن در تضاد است. کویت، بحرین، قطر و امارات عربی متحده و عمان، 5 همسایه عربستان به ریاض دعوت شدند. هرکدام از این کشورها به شکل سلطنتی اداره میشوند و هر یک عضو شورای همکاریهای خلیج فارس هستند. سعودیها میگویند امیدوار هستند این گروه را به یک فدراسیون از اعضای نزدیک به هم تبدیل کنند، چیزی شبیه به اتحادیه اروپایی. آنها فکر میکنند یک اتحادیه از کشورهای سلطنتی به عنوان جانپناهی در برابر شورشها و روند دموکراسی در منطقه عمل خواهد کرد. اما فعلا مشخص شده که شورای همکاریهای خلیجفارس بر سر عدم توافق به توافق رسیده است. مشخص است که بسیاری از کشورهای کوچکتر نگران این هستند که تحت سلطه سعودی قرار بگیرند. پس سعودیها چه فکری در سر داشتند؟ خب، ریاض نقشی پیچیده در تحولات منطقه داشته است. از سویی به مخالفان در سوریه اسلحه میدهد. کسی نمیتواند با این موضوع مخالفت کند که این مداخلهگری سعودی هدفهای فرقهگرایانه دارد. سعودی میخواهد از مخالفان سنی که علیه رهبری علوی سوریه میجنگند پشتیبانی کند. سعودیها، علویها را شیعه به حساب میآورند. در تحولات دیگر منطقه ریاض تلاش کرده است جیبهای پر پول خود را صرف کنترل بهار عربی کند. در بحرین، هزاران نیرو برای سرکوب اعتراضات اعزام کرد. در اردن و مراکش گزارشهایی وجود دارد که سعودی به پادشاهان این کشورها رشوه میدهد تا امتیازات کمتری در راستای دموکراسی [به مخالفان] بدهند. برای اینکه سعودیها میترسند این اقدامات به سلطنتهای دیگر سرایت کند. در کشور خودشان، سعودیها برای کسب حمایت مردم کمکهزینههای دولتی پرداخت میکنند. دهها میلیارد دلار برای کمک به بیکاران پرداخت شده و حقوق سربازان و کارکنان بخش عمومی افزایش یافته است. قیمت بنزین در عربستان حدود 50 سنت در هر گالن است [هر گالن معادل حدود 78/3 لیتر است]، یعنی حدود یکهشتم مبلغی که آمریکاییها برای بنزین میپردازند. داستان سعودی البته جزئیات بیشتری از یک داستان ساده سیاست هویج و چماق دارد. عربستان در جهان عرب از این نظر که مردم این کشور از حاکمیت آن محافظهکارتر هستند منحصر به فرد است، به همین دلیل باید به نقش راست افراطی در تغییرات اجتماعی در عربستان هم توجه کرد. اما به هر حال تغییرات جمعیتشناختی و اقتصادی در عربستانسعودی حاکمان عربستان را مجبور خواهد کرد که [همگام] با زمان پیش بروند. حتی ثروت نفتی هم نمیتواند شما را در برابر مدرنیته عایق کند. دموکراسی در کشورهای عربی همراه با هرج و مرج، پیچیدگی و حتی در برخی زمانها زشتی خواهد بود ولی در نهایت آنها هم مجبور میشوند به دنبال به دست آوردن مشروعیتی که از مشارکت عمومی ناشی میشود، باشند؛چیزی که در جهان امروز اجتنابناپذیر است... و به همین دلیل است که در طولانیمدت میتوان گفت نتانیاهو
اشتباه میکند.